Οι Βρυξέλλες ενσωματώνουν τις στρατιωτικές ανάγκες σε καύσιμα στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των εθνικών αποθεμάτων πετρελαίου έκτακτης ανάγκης, σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Euronews.
Πέρα από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης σε πετρέλαιο καλεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τις κυβερνήσεις της ΕΕ να κοιτάξουν, προκειμένου να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες ντίζελ, κηροζίνης και άλλων προϊόντων πετρελαίου ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν οι κρίσιμες υπηρεσίες και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε μια παρατεταμένη κρίση, σύμφωνα με προσχέδιο εγγράφου που έχει στη διάθεσή του το Euronews.
Περισσότερες από τις μισές χώρες της ΕΕ (61,54%) δήλωσαν ότι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξασφάλιση επαρκούς πρόσβασης σε καύσιμα όταν οι ένοπλες δυνάμεις μετακινούνται στην ήπειρο, σύμφωνα με αποτίμηση επιπτώσεων της Επιτροπής για το 2025, κάτι που αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για τα σχέδια του μπλοκ για στρατιωτική ετοιμότητα έως το 2030.
Με τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας να μαίνεται στα σύνορά της και σειρά υβριδικών επιθέσεων να σαρώνουν την ήπειρο τις τελευταίες εβδομάδες, ο επίτροπος Άμυνας Αντριους Κουμπίλιους προειδοποίησε πρόσφατα ότι η ΕΕ πρέπει να προετοιμαστεί για σημαντική αύξηση της κατανάλωσης στρατιωτικών καυσίμων σε περίπτωση σύγκρουσης.
Σημείωσε ότι σε περίπτωση ξεσπάσματος πολέμου, το ΝΑΤΟ θα μπορούσε να χρειαστεί να μετακινήσει και να υποστηρίξει 100.000 στρατιώτες κατά τις πρώτες δέκα ημέρες μιας κρίσης, υπογραμμίζοντας τη σημασία του ντίζελ και της κηροζίνης για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η νέα προσέγγιση της ΕΕ για την ενεργειακή ασφάλεια θεωρεί κρίσιμο να ενταχθούν οι προμήθειες πετρελαίου στην ευρύτερη ατζέντα της Ένωσης για την άμυνα και τη στρατηγική ετοιμότητα ώστε «να αποτρέπονται ή να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι» σε μια σειρά μέτρων.
Σύμφωνα με το προσχέδιο εγγράφου, που περιγράφει μια συνολική αναθεώρηση των κανόνων της Επιτροπής για την ασφάλεια πετρελαίου, οι εθνικές κυβερνήσεις θα πρέπει να αξιολογούν πόσα καύσιμα έκτακτης ανάγκης διαθέτουν και αν τα διυλιστήρια, τα λιμάνια, οι αγωγοί και τα δίκτυα διανομής τους μπορούν να αντέξουν μεγάλες διαταραχές.
«Ανεπάρκεια μεταξύ της εξέλιξης της κατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής ζήτησης, και της εξέλιξης της αλυσίδας εφοδιασμού καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των διαδρόμων στρατιωτικής κινητικότητας», αναφέρει το έγγραφο.
Με βάση τους προτεινόμενους κανόνες, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να συνυπολογίζουν τη στρατιωτική ζήτηση στις εθνικές εκτιμήσεις κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας αιφνίδιας αύξησης των αναγκών σε καύσιμα και ταυτόχρονης πίεσης από πολιτικούς και στρατιωτικούς καταναλωτές.
Θα πρέπει επίσης να εξετάζουν τις ευπάθειες κατά μήκος των διαδρόμων στρατιωτικής κινητικότητας, όπου η διακοπή λειτουργίας λιμανιών, διυλιστηρίων ή αγωγών θα μπορούσε να υπονομεύσει τη μετακίνηση στρατευμάτων και εξοπλισμού.
Μια πρόσφατη μελέτη του ΝΑΤΟ για την ενεργειακή ασφάλεια (πηγή στα Αγγλικά) διαπίστωσε ότι η ικανότητα της ΕΕ να τροφοδοτεί τις ένοπλες δυνάμεις της μπορεί να υπονομευθεί από τη συρρικνούμενη βιομηχανία διύλισης, την αυξανόμενη εξάρτηση από ξένους προμηθευτές και τα ανεπαρκή αποθέματα κηροζίνης.
«Η κηροζίνη είναι ακριβώς το προϊόν στο οποίο η Ευρώπη του ΝΑΤΟ είναι δομικά ελλειμματική. Είναι επίσης το καύσιμο που είναι πιο πιθανό να διατηρήσει (ή ακόμη και να αυξήσει) τη ζήτηση έως το 2050, και το προϊόν με τη μικρότερη κάλυψη αποθεμάτων, στις 49 ημέρες», αναφέρει η μελέτη.
Η μελέτη του ΝΑΤΟ σημείωσε ότι η Ευρώπη εισάγει μεταξύ 27% και 30% της κηροζίνης της από περιοχές εκτός της ηπείρου, γεγονός που την αφήνει εκτεθειμένη σε ξένους προμηθευτές.
Η εξάρτηση είναι επίσης ιδιαίτερα συγκεντρωμένη: το 36% των εισαγωγών από τρίτες χώρες προέρχεται από έναν μόνο προμηθευτή, ενώ τρεις χώρες αντιστοιχούν στο 65% όλων των εξωτερικών προμηθειών.
Αξιολόγηση της δυναμικότητας των διυλιστηρίων
Ενώ οι κυβερνήσεις της ΕΕ προωθούν την αποανθρακοποίηση της βιομηχανίας, η στρατηγικά σημαντική διυλιστική δυναμικότητα εξαφανίζεται, εγείροντας το ερώτημα αν η βιομηχανία διύλισης του μπλοκ εξελίσσεται σε βάρος για την εθνική ασφάλεια.
Παρά τις προσπάθειες επίσπευσης της ενεργειακής μετάβασης, το νέο πλαίσιο ενεργειακής ασφάλειας εστιάζει ιδιαίτερα στα διυλιστήρια, έναν κλάδο που βρίσκεται σε ύφεση σε όλη την Ευρώπη σχεδόν τα τελευταία δύο δεκαετίες.
«Πρέπει να αντιστρέψουμε αυτή την τάση και να διασφαλίσουμε ότι διαθέτουμε επαρκή και ευέλικτη διυλιστική δυναμικότητα στην Ευρώπη. Σήμερα και για το μέλλον. Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Είναι επίσης ζήτημα ασφάλειας», δήλωσε ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν μετά από διάλογο για τα διυλιστήρια, στον οποίο συμμετείχε μαζί με τον επίτροπο Άμυνας Κουμπίλιους.
Ακόμη κι αν οι χώρες της ΕΕ έχουν πρόσβαση μόνο σε αργό πετρέλαιο, χρειάζονται επαρκή δυναμικότητα για να το μετατρέπουν σε ντίζελ, βενζίνη και κηροζίνη που απαιτούν οι μεταφορές, η βιομηχανία και η άμυνα.
Σύμφωνα με το προσχέδιο εγγράφου, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να καταγράψουν τα διυλιστήριά τους, να αξιολογήσουν την παραγωγική τους δυναμικότητα και να αναφέρουν σημαντικές παύσεις λειτουργίας, επεκτάσεις και προγραμματισμένες επενδύσεις.
Η Κομισιόν αναμένει επίσης από τις πρωτεύουσες να εξετάσουν τις συνέπειες της απώλειας κρίσιμων υποδομών και της υπερβολικής εξάρτησης από περιορισμένο αριθμό ξένων προμηθευτών.
Το έγγραφο υποδηλώνει ότι η Επιτροπή ζητά από τις κυβερνήσεις να εξετάσουν αν η εξαφάνιση της εγχώριας διυλιστικής δυναμικότητας θα μπορούσε να δημιουργήσει στρατηγική ευπάθεια που δεν θα είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί σε περίπτωση κρίσης.
Το προσχέδιο θα απαιτούσε επίσης από τις πρωτεύουσες της ΕΕ να χαρτογραφήσουν την εξάρτησή τους από επιμέρους προμηθευτές, συμπεριλαμβανομένων των χωρών από τις οποίες εισάγουν αργό πετρέλαιο, ντίζελ, βενζίνη και κηροζίνη.
Στόχος είναι να εκτιμηθεί πώς μπορεί να εξελιχθούν αυτές οι εξαρτήσεις τα επόμενα πέντε χρόνια και τι θα συνέβαινε αν ένας βασικός προμηθευτής σταματούσε ξαφνικά τις παραδόσεις.
Οι χώρες της ΕΕ ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένο έλεγχο ως προς την ετοιμότητά τους για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Το προσχέδιο εγγράφου υποδεικνύει ότι οι πρωτεύουσες θα πρέπει να καταρτίσουν εθνικές εκτιμήσεις κινδύνου και σχέδια ετοιμότητας και αντίδρασης, που θα καλύπτουν φυσικές επιθέσεις, κυβερνοαπειλές, ακραία καιρικά φαινόμενα, την ιδιοκτησία κρίσιμων υποδομών και παρατεταμένες διαταραχές που επηρεάζουν πολλαπλές οδούς εφοδιασμού.
Πορεία σύγκρουσης με την καθαρή μετάβαση
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η αναζωογόνηση των διυλιστηρίων σε όλη την ΕΕ θα μπορούσε να επιβραδύνει τον στόχο του μπλοκ για μείωση των εκπομπών CO2, σε μια περίοδο που μια σειρά κλιματικών πολιτικών αποδυναμώνονται.
Η χαλάρωση της αγοράς άνθρακα της ΕΕ και των κανόνων για τις εκπομπές CO2 από τα αυτοκίνητα, σε συνδυασμό με την καθυστέρηση στην εφαρμογή των κανόνων για το μεθάνιο, εγείρει ερωτήματα ως προς το αν η ΕΕ θα πετύχει τον κλιματικό στόχο για το 2040 ώστε τελικά να γίνει κλιματικά ουδέτερη έως το 2050.
Παρά τις προσπάθειες ενίσχυσης της ηλεκτροκίνησης και μείωσης της κατανάλωσης πετρελαίου, η ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι ένοπλες δυνάμεις θα συνεχίσουν να χρειάζονται αξιόπιστες προμήθειες ντίζελ και κηροζίνης, ακόμη και σε περιόδους αιφνίδιας αύξησης της στρατιωτικής ζήτησης.
Η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει την πρότασή της για την αναθεώρηση των κανόνων ασφάλειας εφοδιασμού σε πετρέλαιο στις 2 Δεκεμβρίου.