Πολλές ευρωπαϊκές χώρες επέβαλαν φόρο ψηφιακών υπηρεσιών, άλλες θα ακολουθήσουν. Με τις ΗΠΑ έδρα ψηφιακών κολοσσών, ο φόρος έχει γίνει αφορμή για απειλές δασμών.
Η ψηφιακή οικονομία δημιουργεί ολοένα και μεγαλύτερες προκλήσεις για τα φορολογικά συστήματα, καθώς οι διαδικτυακές υπηρεσίες αναδεικνύουν τους περιορισμούς των υφιστάμενων πλαισίων.
Εταιρείες που δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στο διαδίκτυο, όπως η Meta ή η Alphabet, διαθέτουν μεγάλες πελατειακές βάσεις σε χώρες όπου δεν έχουν φυσική παρουσία, αποκομίζοντας κέρδη από διαφημίσεις ή συνδρομητικές υπηρεσίες.
Επειδή οι φορολογικοί κανόνες εξακολουθούν να προϋποθέτουν φυσική παρουσία, τα κέρδη από ψηφιακές δραστηριότητες συχνά δεν φορολογούνται στις χώρες όπου βρίσκονται οι καταναλωτές. Αντίθετα, οι πολυεθνικές συνήθως καταβάλλουν εταιρικούς φόρους εκεί όπου πραγματοποιείται η παραγωγή.
«Είναι σημαντικό όλοι οι τομείς της οικονομίας μας να πληρώνουν το δίκαιο μερίδιό τους σε φόρους και να συμβάλλουν στη λειτουργία των κοινωνιών μας», τονίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, ο ΟΟΣΑ έχει αναλάβει διαπραγματεύσεις με τη συμμετοχή άνω των 140 χωρών, με στόχο την αναθεώρηση του διεθνούς φορολογικού συστήματος.
Η πρόταση, γνωστή ως Πυλώνας 1, θα υποχρέωνε ορισμένους από τους μεγαλύτερους πολυεθνικούς ομίλους να καταβάλλουν μέρος του φόρου τους στις χώρες όπου βρίσκονται οι καταναλωτές τους.
Πού εφαρμόζονται στην Ευρώπη φόροι ψηφιακών υπηρεσιών;
Πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για την επιβολή φόρου ψηφιακών υπηρεσιών (DST), ιδίως όσο μια συνολική συμφωνία στον ΟΟΣΑ προχωρά αργά.
Εντός της ΕΕ, DST έχουν εισαγάγει η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Αυστρία, η Δανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Πορτογαλία. Παρόμοιοι φόροι ισχύουν επίσης στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελβετία και την Τουρκία.
Το Βέλγιο, η Τσεχία, η Λετονία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Νορβηγία έχουν ανακοινώσει σχέδια ή έχουν εκφράσει πρόθεση να θεσπίσουν DST.
Τα ποσοστά και τα ακριβή χαρακτηριστικά των φόρων διαφέρουν σε όλη την Ευρώπη, σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξε η Cristina Enache του Tax Foundation. Κατά μέσο όρο οι συντελεστές κυμαίνονται μεταξύ 3% και 5%, ενώ η Ουγγαρία έχει σήμερα το υψηλότερο ποσοστό, 7,5%.
Η Τουρκία, που μέχρι πρότινος μοιραζόταν την πρώτη θέση με την Ουγγαρία, είδε τον συντελεστή του DST να μειώνεται στο 5% το 2026, και θα πέσει στο 2,5% το 2027.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Δανία ανέρχεται σε 2%, ενώ στην Πολωνία επιβάλλεται φόρος 1,5% σε υπηρεσίες streaming και οπτικοακουστικές υπηρεσίες. Είναι 3% στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Λετονία και την Ισπανία. Πορτογαλία και Ελβετία εφαρμόζουν συντελεστή 4%. Αυστρία και Τσεχία έχουν θεσπίσει DST 5%.
Σε ορισμένες χώρες, τα ποσοστά διαφοροποιούνται ανάλογα με τα όρια κύκλου εργασιών και το είδος των υπηρεσιών που φορολογούνται.
Οι φόροι ψηφιακών υπηρεσιών αφορούν κυρίως τη διαδικτυακή διαφήμιση. Ορισμένες χώρες φορολογούν επίσης την πώληση δεδομένων, υπηρεσίες ψηφιακής διαμεσολάβησης που διευκολύνουν την ανταλλαγή αγαθών ή υπηρεσιών, καθώς και παρόχους υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων κατά παραγγελία.
Για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο φορολογούνται οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, οι μηχανές αναζήτησης και οι ηλεκτρονικές αγορές.
Οι φόροι ψηφιακών υπηρεσιών θα μπορούσαν να ισοδυναμούν με το 19% του προϋπολογισμού της ΕΕ
Έκθεση του 2025 από το Κέντρο Ευρωπαϊκών Πολιτικών Μελετών (CEPS) εκτιμά ότι ένας φόρος ψηφιακών υπηρεσιών 5% θα είχε αποφέρει περίπου 11,9 δισ. ευρώ σε όλη την ΕΕ το 2020. Αυτό αντιστοιχεί στο 5,3% των εσόδων από τον φόρο εταιρικού εισοδήματος και στο 7,1% του προϋπολογισμού της ΕΕ εκείνη τη χρονιά.
Έως το 2026, το ποσό θα μπορούσε να αυξηθεί στα 37,5 δισ. ευρώ. Αυτό θα αντιστοιχούσε περίπου στο 7,8% των εσόδων από τον φόρο εταιρικού εισοδήματος το 2023 και στο 18,8% του προϋπολογισμού της ΕΕ το 2025.
«Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν το δυναμικό ενός φόρου ψηφιακών υπηρεσιών να αποτελέσει σημαντική πηγή εσόδων για την ΕΕ σε μια περίοδο αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων», αναφέρει η έκθεση.
Η έκθεση δείχνει ότι τα έσοδα από DST αυξάνονται σε όλη την ΕΕ. Το 2023, η Γαλλία εισέπραξε 680 εκατ. ευρώ, αύξηση άνω του 80% σε σύγκριση με το 2020. Το 2023, η Ιταλία συγκέντρωσε 434 εκατ. ευρώ, η Ισπανία 345 εκατ. ευρώ και η Αυστρία 103 εκατ. ευρώ.
Οι φόροι ψηφιακών υπηρεσιών πλήττουν κυρίως αμερικανικές εταιρείες
Οι περισσότερες εταιρείες που επηρεάζονται από τους DST εδρεύουν στις ΗΠΑ, γεγονός που εξηγεί γιατί τα μέτρα έγιναν δεκτά με δυσφορία από την κυβέρνηση Τραμπ.
Τον Φεβρουάριο του 2024, ο πρόεδρος διέταξε έρευνα για τις χώρες που επιβάλλουν ψηφιακούς φόρους σε αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, απειλώντας με πρόσθετους δασμούς.
Για να κατευνάσει τις εντάσεις με τον γείτονά της, ο Καναδάς απέσυρε το περασμένο καλοκαίρι τον φόρο ψηφιακών υπηρεσιών, παρότι οι χώρες της ΕΕ εμφανίζονται απρόθυμες να αλλάξουν τους ψηφιακούς κανονισμούς τους.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη καταφέρει να εξαιρεθούν, μέσω διαπραγμάτευσης, από τη φορολογική μεταρρύθμιση του Πυλώνα 2 του ΟΟΣΑ, με τις αμερικανικές πολυεθνικές να μην υπάγονται πλέον στον παγκόσμιο ελάχιστο συντελεστή 15%.