Το Euronews Business εξετάζει πώς μεταβλήθηκε το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ανά άτομο μετά την COVID-19 και την τελευταία δεκαετία.
Τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών ανά κάτοικο στην ΕΕ έχουν αυξηθεί περίπου κατά 7% σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο, όμως οι μεταβολές μεταξύ 2019 και 2024 διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Οι σκανδιναβικές χώρες κατέγραψαν γενικά μικρότερες αυξήσεις, ενώ πολλές χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης είδαν ισχυρότερη άνοδο. Και οι τάσεις της τελευταίας δεκαετίας διαφέρουν επίσης σε όλη την Ευρώπη.
Πώς λοιπόν έχουν εξελιχθεί τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών ανά κάτοικο στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία, από το 2014 έως το 2024; Πώς συγκρίνεται αυτή η περίοδος με τα προ πανδημίας χρόνια; Και ποιες χώρες εμφανίζουν, σύμφωνα με τη Eurostat, το υψηλότερο εισόδημα νοικοκυριών ανά άτομο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS);
Συνολικά αυξήθηκαν κατά 17% την περίοδο 2014-2024. Η άνοδος ουσιαστικά πάγωσε το 2020 λόγω της πανδημίας COVID-19, όπως συνέβη σε πολλές χώρες, με ορισμένες μάλιστα να καταγράφουν πτώση.
Στη συνέχεια η αύξηση επανήλθε σταδιακά, οδηγώντας σε άνοδο κατά 7% σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα, μεταξύ 2019 και 2024.
Τι είναι το εισόδημα των νοικοκυριών;
Το εισόδημα νοικοκυριών ανά άτομο υπολογίζεται διαιρώντας το προσαρμοσμένο ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών με τον συνολικό πληθυσμό. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Δείχνει πόσα χρήματα έχουν τα νοικοκυριά στη διάθεσή τους για να καταναλώσουν ή να αποταμιεύσουν. Υπολογίζεται αφού αφαιρεθούν ο φόρος εισοδήματος και οι εισφορές για συντάξεις.
Κρίσιμο είναι ότι περιλαμβάνει επίσης την αξία υπηρεσιών όπως η εκπαίδευση και η υγεία, τις οποίες τα νοικοκυριά λαμβάνουν δωρεάν από το κράτος και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς.
Ο όρος «πραγματικό» σημαίνει ότι η ονομαστική αξία προσαρμόζεται για τις αυξήσεις των τιμών, με χρήση του αποπληθωριστή της τελικής καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών.
Η χαμηλότερη αύξηση στις σκανδιναβικές χώρες μετά την πανδημία
Η Κροατία κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο στα πραγματικά εισοδήματα νοικοκυριών ανά άτομο στην πενταετία, με 26%. Η Μάλτα κατέγραψε 24%, η Ουγγαρία 20%, η Ρουμανία 19% και η Πολωνία άνοδο 16%, κατατάσσοντάς τες μεταξύ των χωρών με τις υψηλότερες αυξήσεις, όλες πάνω από 15%.
Πλην Μάλτας, οι χώρες αυτές βρίσκονται εκτός ευρωζώνης, και η αύξηση αντανακλά επίσης τις μεταβολές στα εθνικά τους νομίσματα. Δεν ισχύει το ίδιο για τη Σουηδία και τη Δανία.
Οι τρεις σκανδιναβικές χώρες βρίσκονται στο τέλος της κατάταξης. Η Σουηδία με 1%, η Φινλανδία με 2% και η Δανία με 3% κατέγραψαν μόλις οριακή αύξηση. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, στο αποκορύφωμα της κρίσης COVID-19 τα ποσοστά ανεργίας αυξήθηκαν περισσότερο στις σκανδιναβικές χώρες από ό,τι σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Οι «Big Four» οικονομίες της ΕΕ παραμένουν επίσης κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης. Η Γαλλία και η Ισπανία (από 6%) βρίσκονται λίγο χαμηλότερα από τον μέσο όρο, ενώ η Ιταλία και η Γερμανία (από 4%) κινούνται πιο κοντά στα σκανδιναβικά επίπεδα.
Δεκαετής μεταβολή στο εισόδημα των νοικοκυριών
Συνολικά, οι χώρες εκτός ευρώ κατέγραψαν ισχυρότερη άνοδο την περίοδο 2014-2024, με τη Ρουμανία να φτάνει το 76%. Στις επτά χώρες με τη μεγαλύτερη αύξηση, η Μάλτα είναι η μόνη της ευρωζώνης, με 55%.
Η Τουρκία (68%), η Ουγγαρία (55%), η Κροατία (51%), η Βουλγαρία (45%) και η Πολωνία (42%) κατέγραψαν επίσης έντονες αυξήσεις.
Η Κροατία και η Βουλγαρία εντάχθηκαν αργότερα στην ευρωζώνη.
Η Eurostat επισημαίνει ότι η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ στην ευρωζώνη ήταν πιο αδύναμη σε σχέση με το σύνολο της ΕΕ τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Η Σουηδία κατέγραψε τη χαμηλότερη άνοδο την τελευταία δεκαετία. Και οι άλλες δύο σκανδιναβικές χώρες παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, που είναι 17%, με τη Φινλανδία στο 10% και τη Δανία στο 14%.
Η Ισπανία βρίσκεται μόλις δύο μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ οι άλλες τρεις μεγάλες οικονομίες κινούνται κάτω από αυτό το επίπεδο.
Πού είναι τα εισοδήματα των νοικοκυριών υψηλότερα σε όρους PPS;
Οι ρυθμοί αύξησης έχουν σημασία, δεν αποτυπώνουν όμως τα πραγματικά επίπεδα εισοδήματος των νοικοκυριών από χώρα σε χώρα. Για τη σύγκριση αυτή χρησιμοποιείται το προσαρμοσμένο ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ανά κάτοικο σε PPS.
Με βάση τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, για το 2024, το Λουξεμβούργο έχει το υψηλότερο εισόδημα νοικοκυριών ανά άτομο, στις 41.552 μονάδες PPS, μεταξύ 32 ευρωπαϊκών χωρών. Η Γερμανία (37.098), η Αυστρία (34.443), η Ολλανδία (34.406) και η Ελβετία (33.971) συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα.
Το εισόδημα νοικοκυριών ανά άτομο ξεπερνά επίσης τις 30.000 μονάδες PPS στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ισλανδία και τη Νορβηγία.
Η Βουλγαρία εμφανίζει το χαμηλότερο εισόδημα νοικοκυριών ανά άτομο, στις 7.802 μονάδες PPS, με βάση τα στοιχεία του 2022. Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, συμπεριλαμβανομένων των υποψηφίων για ένταξη στην ΕΕ, εμφανίζουν επίσης χαμηλότερα εισοδήματα νοικοκυριών σε όρους PPS.
Η Σερβία βρίσκεται στις 13.311 μονάδες PPS, ενώ αρκετές άλλες κινούνται κυρίως μεταξύ 20.000 και 25.000 μονάδων PPS, όπως η Ελλάδα, η Τουρκία, η Σλοβακία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία.
Οι τρεις πρώτες θέσεις στην κατάταξη βάσει PPS έμειναν αμετάβλητες το 2014, το 2019 και το 2024. Αντίθετα, η Ελλάδα και η Σουηδία έχασαν έδαφος σε αυτό το διάστημα, μεταξύ 30 χωρών. Η Σουηδία ήταν 6η το 2014, 8η το 2019 και 10η το 2024. Η Ελλάδα υποχώρησε από την 23η στην 28η θέση μέσα στη δεκαετία.
Αντίθετα, η Ολλανδία ανέβηκε από την 7η στην 4η θέση. Η Ουγγαρία μετακινήθηκε από την 26η στην 22η, ενώ η Ρουμανία ανέβηκε από την 29η στην 24η.
Θεωρητικά, μία μονάδα PPS αγοράζει την ίδια ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών σε κάθε χώρα.