Γερμανία: Ο πόλεμος στο Ιράν εκτοξεύει το έλλειμμα και συρρικνώνει τις προοπτικές ανάπτυξης

Ο πόλεμος στο Ιράν πλήττει τη γερμανική οικονομία στη χειρότερη δυνατή στιγμή. Έχοντας μόλις βγει από μια πολυετή ύφεση, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα νέο παγκόσμιο σοκ.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Κορυφαία ινστιτούτα οικονομικών ερευνών της χώρας μείωσαν περισσότερο από το μισό τις προβλέψεις τους για την ανάπτυξη το 2026 σε έκθεση, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη.

Η έκθεση, η οποία συντάσσεται δύο φορές το χρόνο για λογαριασμό του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομικών Υποθέσεων, βασίζεται, μεταξύ άλλων, σε αναλύσεις του Γερμανικού Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών (DIW Berlin), του Ινστιτούτου Ifo και του Ινστιτούτου του Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία.

Ο πόλεμος στο Ιράν μειώνει στο μισό τις προβλέψεις για την ανάπτυξη

Ενώ οι οικονομολόγοι προέβλεπαν ανάπτυξη από 1,3% έως 1,4% το περασμένο φθινόπωρο, το ινστιτούτο αναμένει τώρα ότι το γερμανικό ΑΕΠ θα αυξηθεί μόλις κατά 0,6% φέτος και κατά 0,9% το 2027.

Η οικονομική παραγωγή ουσιαστικά «πάγωσε» το πρώτο τρίμηνο, με τη μηνιαία έκθεση της Bundesbank για τον Μάρτιο να διαπιστώνει ότι το πραγματικό ΑΕΠ πιθανότατα έμεινε στάσιμο με βάση προσαρμοσμένα στοιχεία για τους τρεις πρώτους μήνες του έτους.

"Το σοκ των αυξήσεων στις τιμές της ενέργειας στον απόηχο του πολέμου με το Ιράν πλήττει σκληρά την ανάκαμψη, αλλά η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική στηρίζει την εγχώρια οικονομία και αποτρέπει μια πιο σοβαρή ύφεση", δήλωσε ο Timo Wollmershäuser, επικεφαλής οικονομικών ερευνών στο Ινστιτούτο ifo.

Ο αποκλεισμός των θαλάσσιων οδών και οι αναταράξεις στην αγορά ενέργειας ανεβάζουν τις τιμές των εμπορευμάτων και της ενέργειας παγκοσμίως, με άμεσες συνέπειες για τη γερμανική βιομηχανία εντάσεως ενέργειας.

Ο πληθωρισμός σε άνοδο

Οι αυξήσεις των τιμών μεταφέρονται στους καταναλωτές. Τα γερμανικά ινστιτούτα αναμένουν ότι ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός θα φθάσει το 2,8% το 2026 και το 2,9% το 2027.

Η Bundesbank προειδοποιεί ότι το ποσοστό θα μπορούσε να σκαρφαλώσει απότομα προς το 3% βραχυπρόθεσμα, κυρίως λόγω των υψηλότερων τιμών των καυσίμων και του πετρελαίου θέρμανσης.

Εάν τα Στενά του Ορμούζ - η βασική οδός διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως - παραμείνουν αποκλεισμένα, οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό θα μπορούσαν να αποδειχθούν ακόμη μεγαλύτεροι, επιβαρύνοντας άμεσα την ιδιωτική κατανάλωση που υποτίθεται ότι στηρίζει την εγχώρια ανάκαμψη.

Ενώ τμήματα της αμυντικής βιομηχανίας και του κατασκευαστικού κλάδου επωφελούνται από την αύξηση των κυβερνητικών δαπανών, η βιομηχανία στο σύνολό της παραμένει υποτονική.

Οι εξαγωγές αυξάνονται οριακά, λόγω γεωπολιτικής αβεβαιότητας και δασμών.

Η Bundesbank σημειώνει ότι η χαμηλή χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας επιδεινώνει το πρόβλημα.

Ο τομέας των χημικών υφίσταται τις μεγαλύτερες επιπτώσεις. Ο αποκλεισμός του Ορμούζ διαταράσσει τις αλυσίδες εφοδιασμού για πρώτες ύλες που δεν είναι εφικτό να αντικατασταθούν βραχυπρόθεσμα.

"Θα υπάρξουν αυξήσεις τιμών και εμπλοκές, επειδή τα σημαντικά χημικά προϊόντα θα είναι σε έλλειψη - είτε από τη Μέση Ανατολή είτε από την Ασία", δήλωσε ο Wolfgang Große Entrup, διευθύνων σύμβουλος της Γερμανικής Ένωσης Χημικών Βιομηχανιών.

"Η κατάσταση αποτελεί ιδιαίτερη επιβάρυνση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, διότι πολλές από αυτές δεν έχουν καμία πιθανότητα να αλλάξουν τη βάση των πρώτων υλών τους βραχυπρόθεσμα".

Η υπουργός Οικονομίας Katherina Reiche αναγνώρισε την ευπάθεια του κλάδου.

"Ο κλάδος βρίσκεται στην κορυφή της βιομηχανικής μας αλυσίδας και βρίσκεται επίσης υπό ιδιαίτερη πίεση", δήλωσε η ίδια.

Το δημόσιο χρέος αυξάνεται στο 67,2% του ΑΕΠ

Η γερμανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει παράλληλα απότομη αύξηση των δημόσιων δαπανών.

Ο νέος δανεισμός για την άμυνα, τις υποδομές και την προστασία του κλίματος θα ωθήσει το δημόσιο έλλειμμα στο 3,7% του ΑΕΠ το 2026 και στο 4,2% το 2027, ανεβάζοντας το ακαθάριστο χρέος στο 67,2% του ΑΕΠ.

Τα ινστιτούτα θεωρούν ότι η δημοσιονομική ώθηση αποτελεί σημαντικό οικονομικό μοχλό, αλλά προειδοποιούν ότι οι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι για τα δημόσια οικονομικά είναι σημαντικοί, με σημαντική εξυγίανση πιθανόν να χρειαστεί προς το τέλος της δεκαετίας.

Για τον Reiche, τα ευρήματα οξύνουν την υπόθεση των μεταρρυθμίσεων.

"Το μήνυμα της εαρινής διάγνωσης των ερευνητικών ινστιτούτων είναι σαφές: η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αυξάνει την πίεση στο γερμανικό πολιτικό σύστημα να αντιμετωπίσει με συνέπεια τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις", δήλωσε, ζητώντας "θαρραλέες μεταρρυθμίσεις".

Αύξηση της ανεργίας

Η ύφεση αφήνει τα σημάδια της και στην αγορά εργασίας.

Η απασχόληση αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 100.000 φέτος, ενώ θα ανακάμψει ελάχιστα το 2027 με αύξηση περίπου 42.000 θέσεων εργασίας.

Το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να αυξηθεί στο 6,4% το 2026, πριν υποχωρήσει στο 6,2% το επόμενο έτος.

Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές είναι ακόμη πιο δυσοίωνες. Η αύξηση του παραγωγικού δυναμικού - η υποκείμενη ικανότητα της οικονομίας να επεκταθεί με βιώσιμο τρόπο - ανέρχεται σήμερα σε μόλις 0,2% και θα μπορούσε να σταματήσει εντελώς μέχρι το τέλος της δεκαετίας.

Η γήρανση του εργατικού δυναμικού αποτελεί βασικό ανασταλτικό παράγοντα: καθώς ένα αυξανόμενο μερίδιο της παραγωγής εξαρτάται από εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας που εργάζονται λιγότερες ώρες κατά μέσο όρο, η διαρθρωτική εισροή εργασίας μειώνεται.

Μεταρρυθμίσεις για την κρατική παρέμβαση

Τα ινστιτούτα είναι ξεκάθαρα στην απάντησή τους στις πολιτικές εκκλήσεις για "φρένο" στις τιμές της ενέργειας: τέτοιες παρεμβάσεις θα παρακάμψουν σημαντικά σήματα της αγοράς και θα αποδειχθούν αντιπαραγωγικές.

Η προτιμώμενη εναλλακτική είναι η στοχευμένη βοήθεια για τα νοικοκυριά που έχουν πληγεί περισσότερο.

Αυτό που χρειάζεται η Γερμανία, υποστηρίζουν τα ινστιτούτα, είναι μια συνεπής αναπτυξιακή ατζέντα - μείωση των ρυθμιστικών εμποδίων για τις ιδιωτικές επενδύσεις και την καινοτομία και ενίσχυση των κινήτρων για εργασία.

Το μήνυμα προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση είναι αυστηρό: χωρίς διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, η Γερμανία κινδυνεύει να υπολείπεται μόνιμα του αναπτυξιακού της δυναμικού, ανεξάρτητα από το πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος στο Ιράν.

Η εαρινή έκθεση της ίδιας της κυβέρνησης, που αναμένεται σύντομα, είναι πιθανό να μειώσει επίσης την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη. Επί του παρόντος εξακολουθεί να προβλέπει επέκταση 1,0% για το τρέχον έτος.