Ευρωπαϊκές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου με τεράστια κέρδη τριμήνου αντιμετωπίζουν νέες εκκλήσεις, από Λονδίνο έως Παρίσι, για φορολόγηση των υπερκερδών τους.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου επωφελήθηκαν από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας που προκάλεσε η αναστάτωση λόγω της σύγκρουσης που συνδέεται με το Ιράν, γεγονός που ενίσχυσε τα κέρδη σε ολόκληρο τον κλάδο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο πετρελαϊκός κολοσσός Shell plc ανακοίνωσε την Πέμπτη αύξηση 24% στα κέρδη πρώτου τριμήνου. Η ανταγωνίστρια BP κατέγραψε επίσης υψηλότερα κέρδη τον περασμένο μήνα, ενώ η γαλλική TotalEnergies ανέφερε ότι τα καθαρά κέρδη της εκτινάχθηκαν κατά 51%, στα 5,8 δισ. δολάρια, το πρώτο τρίμηνο.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα κέρδη θα παραμείνουν ισχυρά και φέτος.
Σύμφωνα με την Oxfam, έξι από τις μεγαλύτερες εταιρείες ορυκτών καυσίμων στον κόσμο — Chevron, Shell, BP, ConocoPhillips, ExxonMobil και TotalEnergies — εκτιμάται ότι το 2026 θα κερδίζουν επιπλέον 37 εκατ. δολάρια (31,5 εκατ. ευρώ) την ημέρα σε σχέση με το 2025.
Η μεταβλητότητα ενισχύει τα κέρδη
Ο πόλεμος που εμπλέκει το Ιράν διατάραξε τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας ζωτικής οδού για τις παγκόσμιες ενεργειακές προμήθειες, προκαλώντας απότομες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου.
Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, ανέβηκε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, ξεπερνώντας στιγμιαία τα 126 δολάρια, από περίπου 70 δολάρια πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών στα τέλη Φεβρουαρίου.
Οι διακυμάνσεις των τιμών ωφέλησαν ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές πετρελαϊκές BP, Shell και TotalEnergies, που διαθέτουν μεγάλες μονάδες εμπορίας. Οι αμερικανικοί ανταγωνιστές τους, ExxonMobil και Chevron, βασίζονται πολύ περισσότερο στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Η BP, η Shell και η Total επωφελήθηκαν όχι μόνο από τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου, αλλά και από την ίδια την αναταραχή στις αγορές», δήλωσε ο Στίβεν Ίνες της SPI Asset Management.
«Αυτό το τρίμηνο οι ευρωπαϊκοί όμιλοι έμοιαζαν λιγότερο με παραδοσιακές πετρελαϊκές και περισσότερο με εξελιγμένους traders μεταβλητότητας που δραστηριοποιούνται στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα», πρόσθεσε.
Η Ευρώπη αναζωπυρώνει τα αιτήματα για φόρο στα υπερκέρδη
Τα ισχυρά αποτελέσματα έχουν αναζωπυρώσει σε όλη την Ευρώπη τα αιτήματα για φόρους στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, αντίστοιχους με τα μέτρα που υιοθετήθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Στις αρχές Απριλίου, η Γερμανία, η Αυστρία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία κάλεσαν από κοινού την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιβάλει σε επίπεδο ΕΕ εισφορά στα υπερκέρδη που αποκόμισαν οι ενεργειακές εταιρείες κατά το πετρελαϊκό σοκ που συνδέεται με το Ιράν.
Οι πέντε χώρες υποστήριξαν ότι το μέτρο θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει προγράμματα στήριξης των καταναλωτών, να συγκρατήσει τον πληθωρισμό και να μειώσει τις πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.
Έναν μήνα αργότερα, αφού οι μεγαλύτεροι ενεργειακοί όμιλοι ανακοίνωσαν υψηλά κέρδη, η συζήτηση οξύνθηκε.
«Για ακόμη μία φορά, οι κολοσσοί των ορυκτών καυσίμων αποκομίζουν τεράστια κέρδη», δήλωσε ο Ντάνι Γκρος από τη Friends of the Earth, ζητώντας αυξημένους φόρους για τον κλάδο.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη Βόρεια Θάλασσα εξακολουθούν να υπόκεινται στον φόρο Energy Profits Levy, έναν προσωρινό φόρο στα υπερκέρδη που θεσπίστηκε το 2022.
Ο συγκεκριμένος φόρος ανέρχεται σήμερα σε 38% έως το 2030, επιπλέον της υφιστάμενης φορολογίας του κλάδου, αν και εφαρμόζεται μόνο στα κέρδη από την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η πρόσφατη έκρηξη κερδών της Shell και της BP έχει πυροδοτήσει νέα αιτήματα για αύξηση του φόρου, με τον Βρετανό υπουργό Ενέργειας Εντ Μίλιμπαντ να επικρίνει αυτό που περιγράφει ως «υπερβολικά κέρδη».
Στη Γαλλία, βουλευτές των Σοσιαλιστών και των Πρασίνων κατέθεσαν τον Απρίλιο πρόταση νόμου για την επιβολή φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών.
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνύ δήλωσε ότι δεν έχει «καμία αντίρρηση επί της αρχής» στη φορολόγηση των «εξαιρετικών» κερδών, όπως τα χαρακτήρισε, αν και απέφυγε να στηρίξει έναν συντονισμένο ευρωπαϊκό μηχανισμό, σύμφωνα με τη Le Monde.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει, παράλληλα, ζητήσει μια ευρωπαϊκή απάντηση σε αυτό που περιέγραψε ως υπερβολικά κέρδη και κερδοσκοπικές συμπεριφορές στις αγορές ενέργειας.
Τι σημαίνουν οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου για την ενεργειακή ασφάλεια
Οι αναλυτές αναμένουν ότι οι μεγάλες ενεργειακές εταιρείες θα συνεχίσουν να ανακοινώνουν υψηλά κέρδη και στο δεύτερο τρίμηνο.
«Ακόμη κι αν οι εντάσεις υποχωρήσουν, οι αγορές δεν επιστρέφουν ξαφνικά στο φυσιολογικό από τη μια μέρα στην άλλη», παρατήρησε ο Ίνες.
«Δεν είμαι βέβαιος ότι αυτή η σύγκρουση θα λυθεί τόσο εύκολα», δήλωσε ο Άντι Ιμσίροβιτς, ανώτερος διδάσκων στα ενεργειακά συστήματα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Αυτό θα διατηρούσε τις τιμές σε υψηλά επίπεδα για περισσότερο χρόνο.
Ένα τέτοιο σενάριο είναι πιθανό να δώσει ώθηση σε νέα έργα πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως αυτά που σχεδιάζει η TotalEnergies, σε μικρής κλίμακας κοιτάσματα ικανά για ταχεία παραγωγή.
Ο Ίνες εκτιμά ότι οι εταιρείες θα προτιμήσουν να επενδύσουν σε έργα χαμηλού κόστους, αντί να σπεύσουν «στα τυφλά» σε μαζικές επεκτάσεις.
«Οι κερδισμένοι θα είναι μάλλον τα έργα που είναι χαμηλού κόστους, ευέλικτα και γεωπολιτικά ασφαλή, και όχι οι τεράστιες επεκτάσεις απλώς για την επέκταση», πρόσθεσε.
Τα τελευταία χρόνια, η BP και η Shell έχουν υποβαθμίσει ορισμένους κλιματικούς στόχους, προκειμένου να συνεχίσουν την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Πιο πρόσφατα, η TotalEnergies ανακοίνωσε ότι δεν μπορεί πλέον να δεσμευτεί για τον στόχο ουδετερότητας άνθρακα έως το 2050, υπογραμμίζοντας ότι ο κόσμος δεν είναι ακόμη έτοιμος να απομακρυνθεί από το πετρέλαιο.
Ωστόσο, η σύγκρουση έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ενεργειακή ασφάλεια.
«Αυτό δεν έχει περάσει απαρατήρητο σε καμία πρωτεύουσα ανά τον κόσμο», σχολίασε ο Ιμσίροβιτς.