Το Ουζμπεκιστάν επιδιώκει μεγαλύτερα έσοδα από την υφιστάμενη παραγωγή: κεντρικός άξονας της εξαγωγικής στρατηγικής η μεταποίηση τροφίμων, ο χάλυβας, ο χαλκός και τα τεχνολογικά μέταλλα.
Το Ουζμπεκιστάν θέτει μια πολυδισεκατομμυρίων δολαρίων προσπάθεια ενίσχυσης της μεταποίησης στο επίκεντρο της εξαγωγικής του στρατηγικής, συνδυάζοντας κυβερνητικούς στόχους με βιομηχανικά σχέδια σε επίπεδο επιχειρήσεων, ώστε μεγαλύτερο μέρος της αξίας που παράγεται από αγροτικά προϊόντα, μέταλλα και ορυκτά να παραμένει στη χώρα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η προσπάθεια περιλαμβάνει έναν στόχο ύψους 10 δισ. δολαρίων (8,8 δισ. ευρώ) για τη βιομηχανία τροφίμων έως το 2030, ένα χαρτοφυλάκιο έργων τεχνολογικών μετάλλων αξίας 4,2 δισ. δολαρίων (3,7 δισ. ευρώ) και τον σχεδιασμό για εγχώρια παραγωγή 880.000 τόνων λαμαρινών χάλυβα. Περιλαμβάνει επίσης συμφωνίες για την επεξεργασία χαλκού, οι οποίες, σύμφωνα με έναν από τους μεγαλύτερους μεταλλευτικούς ομίλους της χώρας, θα μπορούσαν να πολλαπλασιάσουν τα κέρδη.
Η στροφή αυτή έρχεται καθώς το Ουζμπεκιστάν λαμβάνει πιο θετικά μηνύματα από τις διεθνείς αγορές ομολόγων. Η Moody’s Ratings αναβάθμισε την πιστοληπτική αξιολόγηση του ουζμπεκικού Δημοσίου σε Ba2 από Ba3 τον Ιούνιο, επικαλούμενη σταθερές βελτιώσεις στο θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο, καθώς και ισχυρότερες οικονομικές και δημοσιονομικές επιδόσεις.
Χωρίς άμεση πρόσβαση στη θάλασσα, το ζήτημα για το Ουζμπεκιστάν δεν είναι πλέον μόνο πόσο μπορεί να παράγει, αλλά πόσα μπορεί να κερδίζει από κάθε φορτίο πριν τα προϊόντα φύγουν από τη χώρα.
Οι καλλιέργειες γίνονται εισόδημα
Το Ουζμπεκιστάν παράγει κάθε χρόνο δεκάδες εκατομμύρια τόνους φρούτων και λαχανικών, σύμφωνα με τον υπουργό Γεωργίας Ιμπρόχιμ Αμπντουραχμόνοβ, ο οποίος όμως υποστηρίζει ότι η παραγωγή από μόνη της δεν αρκεί πλέον.
«Η παραγωγή 24 εκατομμυρίων τόνων είναι μόνο ένας στόχος», δήλωσε ο Αμπντουραχμόνοβ στο Euronews. «Τα προϊόντα αυτά πρέπει επίσης να φτάνουν στις αγορές και να αποφέρουν εισόδημα.»
Ο υπουργός εκτιμά ότι η αξία των μεταποιημένων φρούτων, λαχανικών και λοιπών διατροφικών προϊόντων θα φτάσει τα 4,5 δισ. δολάρια (4 δισ. ευρώ) φέτος, στον δρόμο προς τον στόχο για το 2030.
«Αν η παραγωγή δεν αποφέρει εισόδημα, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική επισιτιστική ασφάλεια», πρόσθεσε. «Κάθε προϊόν που δημιουργείται και κάθε πόρος που χρησιμοποιείται πρέπει να αποφέρει απόδοση και να επιστρέφει στην οικονομία ως εισόδημα.»
Αυτή η στροφή δεν εξαρτάται μόνο από τη μεταποιητική ικανότητα. Το Ουζμπεκιστάν συνδέεται με 92 αγορές εξαγωγών, σύμφωνα με τον υπουργό, και εργάζεται για την ενίσχυση της συσκευασίας, της κονσερβοποίησης, της εμφιάλωσης και άλλων τεχνολογιών που επιτρέπουν τη διάθεση των αγροτικών προϊόντων σε υψηλότερες τιμές.
Ο υπουργός ανέφερε την πιστοποίηση χαλάλ και βιολογικών προϊόντων, τα πρότυπα ISO, το GLOBALG.A.P. και την πρωτοβουλία Better Cotton ως πεδία στα οποία το Ουζμπεκιστάν ενισχύει τις δυνατότητές του. Χωρίς πιστοποίηση, ελέγχους υπολειμμάτων και αξιόπιστα εργαστήρια, τα υψηλότερης αξίας διατροφικά προϊόντα κινδυνεύουν να απορριφθούν από αγοραστές στο εξωτερικό.
Οι επενδύσεις χρειάζονται βεβαιότητα
Η επίτευξη αυτών των προτύπων θα απαιτήσει κάτι περισσότερο από στόχους καταγεγραμμένους στα χαρτιά. Θα εξαρτηθεί επίσης από τις υποδομές, το ιδιωτικό κεφάλαιο και την εμπιστοσύνη στους κανόνες που καλούνται να ακολουθήσουν οι επενδυτές.
Η Kanokpan Lao-Araya, διευθύντρια χώρας της Ασιατικής Τράπεζας Ανάπτυξης (ADB) για το Ουζμπεκιστάν, περιέγραψε τις υποδομές ως μακροπρόθεσμη επένδυση που χρειάζεται σχεδιασμό, συντήρηση και ισχυρό νομικό πλαίσιο.
«Όταν μιλάμε για υποδομές, πρόκειται για μακροπρόθεσμη επένδυση», είπε στο Euronews. Οι δρόμοι, οι σιδηρόδρομοι και τα ενεργειακά συστήματα απαιτούν συνεχή συντήρηση, ειδικευμένο προσωπικό και τεχνογνωσία του ιδιωτικού τομέα, σημείωσε. Ωστόσο, η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων εξαρτάται επίσης από την πολιτική σταθερότητα, σαφή διαδρομή προς την κερδοφορία, διαθέσιμο εργατικό δυναμικό και εμπιστοσύνη στο νομικό πλαίσιο.
Η Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης συμμετέχει επίσης στην ANORA, μια επενδυτική πλατφόρμα για τον αγροδιατροφικό τομέα που έχει στόχο να κινητοποιήσει επιχορηγήσεις για την αγροβιομηχανία και τις εξαγωγές. Η Lao-Araya ανέφερε ότι μπορεί να καταστήσει τα έργα πιο ελκυστικά για τους επενδυτές, μειώνοντας παράλληλα το κόστος για τις επιχειρήσεις.
Η ιταλική εταιρεία μηχανικής Gamma Meccanica συγκαταλέγεται στις επιχειρήσεις που επενδύουν στη χώρα. Ο πρόεδρός της, Αντρέα Μπουρίνι, δήλωσε ότι η εταιρεία συνεργάζεται με ουζμπεκικούς εταίρους στην παραγωγή πετροβάμβακα για μόνωση και στην υδροπονική γεωργία, καθώς αυξάνεται η ζήτηση για νέες παραγωγικές τεχνολογίες.
Τα μέταλλα ανεβαίνουν στην αλυσίδα αξίας
Στα μέταλλα και την εξόρυξη, η ίδια στροφή είναι πιο εντάσεως κεφαλαίου και συνδέεται στενότερα με τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το Uzbekistan Technological Metals Complex (TMK), που συστάθηκε το 2024, αναπτύσσει περισσότερα από 100 έργα συνολικής εκτιμώμενης αξίας 4,2 δισ. δολαρίων (3,7 δισ. ευρώ). Ο Τιμούρ Χικματουλάγεφ από την TMK ανέφερε ότι στόχος είναι «η γεωλογική διερεύνηση, ο εξευγενισμός, η επεξεργασία» και στη συνέχεια η παραγωγή προϊόντων υψηλότερης αξίας, αντί να λειτουργεί μόνο ως προμηθευτής κρίσιμων πρώτων υλών.
Η οικονομική λογική είναι πιο εμφανής στον χάλυβα. Ο Μπαχουντίρ Αμπντουλάγεφ, επικεφαλής της Uzmetkombinat, δήλωσε στο Euronews ότι τα προϊόντα λαμαρινών χάλυβα εισάγονταν παραδοσιακά στο Ουζμπεκιστάν. Οι νέες εγκαταστάσεις αναμένεται να καλύπτουν εγχώρια 880.000 τόνους παραγωγής λαμαρινών χάλυβα ετησίως, εκ των οποίων πάνω από 200.000 τόνοι προορίζονται για εξαγωγή.
Η διαφορά στις τιμές εξηγεί γιατί η μεταποίηση έχει σημασία. Ο Αμπντουλάγεφ ανέφερε ότι οι κοινές ράβδοι οπλισμού πωλούνται περίπου 600–650 δολάρια (530–570 ευρώ) τον τόνο, ενώ ο χάλυβας υψηλών κραμάτων ξεκινά γύρω στα 1.200 δολάρια (1.050 ευρώ) και μπορεί να φτάσει τα 5.000–6.000 δολάρια (4.400–5.300 ευρώ) τον τόνο.
Στο Almalyk Mining and Metallurgical Complex, ο πρόεδρος Αμπντουλά Χουρσάνοβ ανέφερε ότι οι συμφωνίες για την επεξεργασία χαλκού και την παραγωγή υψηλής τεχνολογίας θα μπορούσαν να αυξήσουν τα κέρδη της εταιρείας κατά δύο έως τρεις φορές.
Η δοκιμασία της διαφάνειας
Στα έργα μετάλλων και εξόρυξης, η διατήρηση μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας εξαρτάται επίσης από τον τρόπο διαχείρισης των συμβάσεων, των αδειών και των εσόδων.
Ο Mark Robinson, εκτελεστικός διευθυντής της Πρωτοβουλίας για τη Διαφάνεια στις Εξορυκτικές Βιομηχανίες (Extractive Industries Transparency Initiative), που προωθεί καλύτερη διακυβέρνηση στον τομέα του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και της εξόρυξης, προειδοποίησε ότι οι χώρες πλούσιες σε πόρους χρειάζονται ισχυρούς θεσμούς ώστε τα έσοδα από την εξόρυξη να ωφελούν τους πολίτες.
«Αυτό που πρέπει να κάνουν είναι να μετατρέψουν αυτόν τον πλούτο πόρων σε μακροπρόθεσμα οφέλη, εξασφαλίζοντας δίκαιο μερίδιο στις συμφωνίες για τους πόρους», δήλωσε στο Euronews.
Προειδοποίησε ότι η πίεση για την επιτάχυνση των έργων κρίσιμων ορυκτών δεν πρέπει να αποδυναμώνει τη διαφάνεια στις διαδικασίες αδειοδότησης και ανάθεσης συμβάσεων.
«Υπάρχει πραγματική διάθεση για ταχύτερη αδειοδότηση», είπε ο Robinson. Ωστόσο, οι ταχύτερες διαδικασίες δεν θα πρέπει να καταλήγουν σε άδειες που χορηγούνται σε πρόσωπα «που μπορεί να έχουν δικά τους συμφέροντα και όχι τα συμφέροντα της χώρας κατά νου».