Έξι μήνες μετά: Πόλεμος, πετρελαϊκή κρίση και φρενίτιδα στην τεχνητή νοημοσύνη, με την εύθραυστη ειρήνη ΗΠΑ–Ιράν να καθορίζει τους επόμενους μήνες
Το δεύτερο μισό του έτους εξαρτάται από μια εύθραυστη αλυσίδα ντόμινο, σύμφωνα με νέα ενημέρωση της Oxford Economics, και το αν θα αντέξει η ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν είναι ο παράγοντας που θα καθορίσει πώς θα πέσουν τα υπόλοιπα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Η διάρκειά της θα κρίνει αν η παγκόσμια οικονομία θα έχει μια αποπληθωριστική ώθηση από την ενέργεια ή αν θα απορροφήσει ένα δεύτερο σοκ στο πετρέλαιο», αναφέρει στην έκθεση ο επικεφαλής οικονομολόγος για την παγκόσμια οικονομία Ryan Sweet, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «το βασικό ντόμινο που θα κρίνει αν οι υπόλοιποι κίνδυνοι θα ενισχυθούν ή θα μετριαστούν».
Η εταιρεία ανάλυσης προβλέπει επιτάχυνση της παγκόσμιας οικονομίας, με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 3,1% στο δεύτερο εξάμηνο έναντι εκτιμώμενου 1,6% στο πρώτο, με κινητήρια δύναμη κυρίως τη φθηνότερη ενέργεια που ενισχύει τα εισοδήματα των νοικοκυριών, αν και ο Sweet εκτιμά ότι οι πιθανότητες για μια βιώσιμη συμφωνία είναι «κορόνα–γράμματα».
Αν τηρηθεί η εκεχειρία, η Oxford Economics βλέπει το Brent να κινείται κατά μέσο όρο στα χαμηλά 70 δολάρια το βαρέλι, κάτι που θα αποκλιμακώσει τον πληθωρισμό και θα χαλαρώσει τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες στις αναδυόμενες αγορές και στις αποτιμήσεις τεχνολογίας.
Αν καταρρεύσει, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην αγορά πετρελαίου.
Τα ξημερώματα της Τετάρτης ο αμερικανικός στρατός επιτέθηκε στο Ιράν, αφού η Ουάσιγκτον δήλωσε ότι η Τεχεράνη έπληξε τρία πλοία στα Στενά του Χορμούζ. Το Ιράν απάντησε με πλήγματα σε στόχους στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ. Η περιφερειακή ανταλλαγή πυρών αύξησε τον κίνδυνο να καταρρεύσει η προσωρινή συμφωνία για παύση των συγκρούσεων στον πόλεμο. Ωστόσο, η ανταλλαγή αυτή ακολουθεί το μοτίβο αντίστοιχων επιθέσεων στη διάρκεια της εύθραυστης εκεχειρίας και καμία από τις δύο χώρες δεν έστειλε άμεσα σήμα ότι αποχωρεί από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Οι τιμές του πετρελαίου αντέδρασαν στις επιθέσεις με άνοδο άνω του 3% έως το πρωί της Τετάρτης, με το διεθνές σημείο αναφοράς Brent να διαπραγματεύεται πάνω από τα 76 δολάρια το βαρέλι.
«Η κατάρρευση της ειρηνευτικής συμφωνίας δεν θα αυξήσει απλώς τις τιμές του πετρελαίου, αλλά θα εντείνει και την πίεση στις αλυσίδες εφοδιασμού της τεχνητής νοημοσύνης στην Ασία, θα αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να κρατήσουν σκληρή στάση, θα σφίξει τις χρηματοπιστωτικές συνθήκες και μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ και των εκλογών στο Ισραήλ […] η αλυσίδα των εξελίξεων τρέχει γρήγορα», σημειώνει ο Sweet.
Κορόνα–γράμματα με διαφορά 20 δολαρίων
Δεν συμμερίζονται όλοι την πρόβλεψη της Oxford Economics για τις τιμές του πετρελαίου.
Η μεσοχρόνια έκθεση της Morgan Stanley, που δημοσιεύθηκε τον Μάιο, προβλέπει ότι το αργό θα επιστρέψει περίπου στα 90 δολάρια το βαρέλι έως το τέλος του έτους, διαφορά περίπου 20 δολαρίων σε σχέση με την πρόβλεψη της Oxford Economics – δύο διαφορετικά στοιχήματα πάνω στην ίδια ειρηνευτική διαδικασία.
Πιο επιφυλακτική εμφανίζεται και η Παγκόσμια Τράπεζα, που προβλέπει ότι το Brent θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο γύρω στα 94 δολάρια το βαρέλι φέτος, προειδοποιώντας παράλληλα ότι η αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ θα υποχωρήσει στο 2,5% το 2026.
Σχολιάζοντας πώς η πρόσφατη ανταλλαγή επιθέσεων δοκιμάζει την εύθραυστη εκεχειρία, ο Sweet είπε: «Η κίνηση των πλοίων μέσω των Στενών του Χορμούζ είναι καλός προπομπός. Η συμφωνία προβλέπει την πλήρη αποκατάσταση της κυκλοφορίας από το στενό σημείο μέσα σε 30 ημέρες, καθιστώντας τα μέσα Ιουλίου την πρώτη αυστηρή προθεσμία», εξήγησε.
«Μια σταθερή επιστροφή στο 75% ή περισσότερο της προπολεμικής κίνησης έως τα μέσα Ιουλίου θα ενίσχυε τις πιθανότητες ότι η συμφωνία τηρείται, και το αντίστροφο», κατέληξε ο Sweet.
Ο άλλος δείκτης, όπως λέει, είναι το αν το Ιράν θα ενεργοποιήσει επίσημα τη ρήτρα για τον Λίβανο που περιλαμβάνεται στη συμφωνία, ως απάντηση στα ισραηλινά πλήγματα, και αν αυτή η αντίδραση θα είναι στρατιωτική ή μόνο ρητορική.
Δασμοί, εμπόριο και τεχνητή νοημοσύνη
Το εμπόριο αποτελεί έναν ακόμη κίνδυνο που μπορεί να ανατρέψει τις προβλέψεις.
Οι δασμοί των ΗΠΑ βάσει του Section 122 λήγουν στις 24 Ιουλίου, αλλά η Ουάσιγκτον έχει ήδη προετοιμάσει νέες επιβαρύνσεις βάσει του Section 301. Η Oxford Economics εκτιμά ότι οι αλλαγές θα αυξήσουν τα αποτελεσματικά επίπεδα δασμών από τα τέλη Ιουλίου, καθώς οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διατηρήσουν μηνιαία έσοδα από δασμούς μεταξύ 25 δισ. δολαρίων (21,8 δισ. ευρώ) και 30 δισ. δολαρίων (26,2 δισ. ευρώ).
Πιο σκληρή γραμμή ακολουθεί και η Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανοίξει πάνω από 50 έρευνες εμπορικής άμυνας κατά της Κίνας, από 17 που ήταν πριν από έναν χρόνο, και σχεδιάζει να παρουσιάσει μέχρι τον Σεπτέμβριο μια ευρύτερη στρατηγική για την οικονομική ασφάλεια.
Οι εμπορικές αυτές εντάσεις τροφοδοτούν και την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης που έχει δώσει ώθηση στις χρηματαγορές φέτος.
Η Oxford Economics σημειώνει ότι ο κλάδος της τεχνητής νοημοσύνης στις ΗΠΑ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ημιαγωγούς και άλλο υλικό που αποστέλλεται από τη Βορειοανατολική και τη Νοτιοανατολική Ασία, τις περιοχές που έχουν να χάσουν τα περισσότερα από τυχόν νέες διαταραχές στη ροή εμπορευμάτων μέσω των Στενών του Χορμούζ.
Την ίδια ώρα, η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), ο φορέας ομπρέλα των κεντρικών τραπεζών, προειδοποίησε ότι η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης στηρίζεται ολοένα και περισσότερο σε αδιαφανή «κυκλική χρηματοδότηση» μεταξύ παραγωγών τσιπ, μεγάλων εταιρειών cloud και εργαστηρίων τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και σε ιδιωτική πίστη με χαλαρή εποπτεία, όπου ο δανεισμός προς τον κλάδο έχει τετραπλασιαστεί μέσα σε πέντε χρόνια.
Ο επικεφαλής της BIS για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, Zhang Tao, προειδοποίησε ότι η εξάρτηση του κλάδου από χρηματοδότηση εκτός τραπεζικού συστήματος σημαίνει πως μια κάμψη στην τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να προκαλέσει διόρθωση πιο απότομη και πιο γρήγορη από μια παραδοσιακή τραπεζική κρίση.
Ο Sweet μοντελοποίησε πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια τέτοια αναστροφή.
«Έχουμε δημιουργήσει ένα σενάριο, το λεγόμενο tech bust, όπου οι μετοχές τεχνολογίας στις ΗΠΑ υποχωρούν κατά 25% μέσα σε ένα έτος», δήλωσε στην Euronews.
Σύμφωνα με τον Sweet, ένα τέτοιο σοκ θα έκανε την αμερικανική οικονομία να «φρενάρει απότομα», με τις επιπτώσεις να μεταφέρονται στους εξαγωγείς τεχνολογίας και στο επενδυτικό κλίμα διεθνώς, αφήνοντας την παγκόσμια ανάπτυξη 1,1 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το βασικό σενάριο της Oxford Economics για το επόμενο έτος.
Κεντρικές τράπεζες, κάλπες και ημερολόγιο
Τα τελευταία ντόμινο αφορούν την πολιτική και τις αποφάσεις οικονομικής πολιτικής.
Η Oxford Economics προβλέπει ότι οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες θα κινηθούν πιο ήπια απ’ ό,τι προεξοφλούν σήμερα οι αγορές, αν και θα μπορούσαν να αλλάξουν γρήγορα πορεία αν η κυκλοφορία στα Στενά του Χορμούζ επιβραδυνθεί ή αν οι τιμές των εισροών για την τεχνητή νοημοσύνη δείξουν πιέσεις στην προσφορά.
Το πρώτο τεστ έρχεται με την απόφαση επιτοκίων της Federal Reserve, υπό την προεδρία του Kevin Warsh, αργότερα μέσα στον μήνα, στον απόηχο της ήπιας έκθεσης για την απασχόληση τον Ιούνιο.
Πέρα από αυτό, ακολουθούν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο και οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ, που αναμένονται έως τα τέλη Οκτωβρίου, και οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη διαδικασία ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή. Τον Σεπτέμβριο, οι περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία θα μπορούσαν επίσης να δοκιμάσουν τη συνοχή της κυβέρνησης που στηρίζει τη δημοσιονομική πολιτική της χώρας, βασικό μοχλό της οικονομίας της ευρωζώνης.
Η Oxford Economics επισημαίνει και πραγματικούς παράγοντες αναβάθμισης των προοπτικών, από την αυξημένη παραγωγικότητα χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη μέχρι μια οικονομία της ΕΕ που άντεξε το δεύτερο τρίμηνο καλύτερα απ’ ό,τι αναμενόταν.
Το κατά πόσο αυτή η ανθεκτικότητα της Ευρώπης είναι πραγματική θα φανεί πρώτα στη Γερμανία και στα στοιχεία για την πίστωση, υποστηρίζει ο Sweet.
«Αν οι επιχειρήσεις απορροφούσαν τη συμπίεση των περιθωρίων από το άλμα στις τιμές ενέργειας χωρίς να μειώνουν τις επενδύσεις και χωρίς να τραβούν χρήματα από τις πιστωτικές τους γραμμές, αυτό θα ενίσχυε την άποψη ότι η υποκείμενη δυναμική της οικονομίας είναι καλύτερη απ’ ό,τι περιμέναμε», είπε στην Euronews, προσθέτοντας ότι μια συρρίκνωση του τραπεζικού δανεισμού στην ευρωζώνη θα έδειχνε το αντίθετο.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το τυπικό σφάλμα των προβλέψεων της Oxford Economics πλησιάζει τη μία ποσοστιαία μονάδα και ότι το εύρος αβεβαιότητας γύρω από τη συγκεκριμένη εκτίμηση είναι μεγαλύτερο από το συνηθισμένο.