Οι πραγματικοί μισθοί στην ευρωζώνη μειώνονται σχεδόν 2% από το 2021, αλλά η αγοραστική δύναμη διαφέρει: Πού κερδίζουν και πού χάνουν οι εργαζόμενοι
Η επιδημία COVID-19, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας, ο πληθωρισμός-ρεκόρ και άλλοι παράγοντες έχουν ασκήσει μεγάλη πίεση στους μισθούς σε όλη την Ευρώπη. Η αύξηση του κόστους ζωής έχει πλήξει σοβαρά εκατομμύρια ευρωπαϊκά νοικοκυριά.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι πραγματικοί μισθοί, που λαμβάνουν υπόψη τον πληθωρισμό, μειώθηκαν σε ένα τρίτο των ευρωπαϊκών χωρών που αναλύθηκαν την πενταετία έως τις αρχές του 2026.
Ποιες χώρες λοιπόν κατέγραψαν τις μεγαλύτερες μειώσεις πραγματικών μισθών μεταξύ των πρώτων τριμήνων του 2021 και του 2026; Και πού αυξήθηκαν περισσότερο οι πραγματικοί μισθοί; Γιατί ορισμένες χώρες αναδείχθηκαν σε εξαιρέσεις ως προς την αύξηση των πραγματικών μισθών, ενώ στη ζώνη του ευρώ συνολικά σημειώθηκε πτώση;
Σύμφωνα με την έκθεση OECD Employment Outlook 2026, η οποία καλύπτει 27 ευρωπαϊκές χώρες αλλά όχι όλα τα μέλη της ΕΕ, οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν συνολικά σε εννέα χώρες μεταξύ των πρώτων τριμήνων του 2021 και του 2026.
Επίδραση της κρίσης κόστους ζωής 2022–2023
«Οι πραγματικοί μισθοί εξακολουθούσαν να επηρεάζονται από την κρίση κόστους ζωής του 2022-2023 ακόμη και στο πρώτο τρίμηνο του 2026», δήλωσε στο Euronews Business ο Αντρέα Μπασανίνι, επιμελητής της έκθεσης OECD Employment Outlook.
«Καθώς οι ανανεώσεις των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων δεν γίνονται κάθε χρόνο και συνήθως είναι κλιμακωτές, οι συμφωνημένοι μισθοί χρειάστηκαν πολύ χρόνο για να ανακάμψουν και δεν το κατάφεραν πλήρως.»
Πρόσθεσε επίσης ότι οι νόμιμοι κατώτατοι μισθοί είχαν σε μεγάλο βαθμό συμβαδίσει με τις τιμές.
Οι πραγματικοί μισθοί μειώνονται πάνω από 6% στην Ιταλία
Η Ιταλία κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση, με τους πραγματικούς μισθούς να μειώνονται κατά 6,1%. Ο Ρόναλντ Γιάνσεν, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος στη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC) και στη Συμβουλευτική Επιτροπή Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (TUAC), δήλωσε ότι η συστηματική καθυστέρηση των νέων συμφωνιών από τους εργοδότες και η αποδυνάμωση της διαπραγματευτικής θέσης των συνδικάτων συνέβαλαν στη μείωση των πραγματικών μισθών στην Ιταλία.
Ο Μικέλε Μπάβαρο, οικονομολόγος στη Scuola Normale Superiore της Ιταλίας, ανέφερε ότι οι ιστορικά μεγάλες καθυστερήσεις στην ανανέωση των συμβάσεων στη χώρα επιβράδυναν την ανάκαμψη των ονομαστικών μισθών μετά την άνοδο του πληθωρισμού.
Οι Ρίτσαρντ Γκρίβσον και Μεριέμ Γκεκτέν από το Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Μελετών της Βιέννης (wiiw) επεσήμαναν επίσης την ασθενή παραγωγικότητα, την υποτονική οικονομική ανάπτυξη και τη σχετικά αργή προσαρμογή των ονομαστικών μισθών στην Ιταλία.
Η Τσεχία και η Σουηδία κατέγραψαν μειώσεις 5,8% και 4,8% αντίστοιχα. Οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν κατά 2,1% στη Δανία και 2% στην Ισπανία. Στη ζώνη του ευρώ συνολικά υποχώρησαν κατά 1,8% την ίδια περίοδο.
Η Σλοβακία, η Φινλανδία, η Ιρλανδία και η Ελβετία σημείωσαν επίσης μικρές μειώσεις, μεταξύ 0,7% και 1,4%.
Επιτάχυνση του πληθωρισμού και ανησυχίες για την εργασιακή ασφάλεια
Ο Ρόναλντ Γιάνσεν υπογράμμισε την επιτάχυνση του πληθωρισμού το 2021-2022 στη ζώνη του ευρώ.
«Αν και οι επόμενοι γύροι συλλογικών διαπραγματεύσεων τα χρόνια μετά τη μεγάλη έκρηξη του πληθωρισμού επιχείρησαν να αποκαταστήσουν την αγοραστική δύναμη των μισθών, οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα είδαν τη διαπραγματευτική τους ισχύ να περιορίζεται από τις ανησυχίες για την ασφάλεια της εργασίας, που προέκυψαν από αρκετά χρόνια στάσιμης οικονομικής ανάπτυξης, τους φόβους αποβιομηχάνισης λόγω του κινεζικού ανταγωνισμού και έναν εμπορικό πόλεμο δασμών υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, ο οποίος υπονόμευσε την πρόσβαση σε μια σημαντική ευρωπαϊκή εξαγωγική αγορά», δήλωσε στο Euronews Business.
Στο Βέλγιο, οι πραγματικοί μισθοί έμειναν αμετάβλητοι, ενώ η Γαλλία και η Εσθονία κατέγραψαν οριακές αυξήσεις μόλις 0,1%.
Τουρκία: Μια σημαντική εξαίρεση
Η Τουρκία ξεχωρίζει ως η πιο χαρακτηριστική εξαίρεση, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη αύξηση πραγματικών μισθών, 78,6%, παρά τον πληθωρισμό 32% στα μέσα του 2026.
«Η αύξηση 79% στους πραγματικούς μισθούς στην Τουρκία είναι αριθμητικά σωστή, αλλά υπερτιμά τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου», δήλωσαν στο Euronews Business οι Γκρίβσον και Γκεκτέν.
«Οι πραγματικοί μισθοί ξεκίνησαν από χαμηλό επίπεδο το 2021, εξακολουθώντας να είναι πιεσμένοι μετά την κρίση του νομίσματος το 2018, επομένως μέρος της αύξησης αποτελεί στην ουσία ανάκαμψη.»
Πρόσθεσαν ακόμη ότι βασικός παράγοντας της απότομης αύξησης το 2022-2023 ήταν οι διπλές αυξήσεις του κατώτατου μισθού, σε μεγάλο βαθμό με κίνητρο τις εκλογές.
«Μετά τις εκλογές του 2023, η αναπροσαρμογή επέστρεψε σε ετήσια βάση και έκτοτε παραμένει κάτω από τον πληθωρισμό», πρόσθεσαν οι Γκρίβσον και Γκεκτέν.
Αμφισβητούν επίσης την αξιοπιστία των στοιχείων για τον πληθωρισμό της Τουρκίας, επικαλούμενοι καταγγελίες κομμάτων της αντιπολίτευσης ότι τα επίσημα στοιχεία παραποιούνται.
Η Ουγγαρία καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση στην ΕΕ
Η Ουγγαρία βρίσκεται στη δεύτερη θέση με 29,8% και αποτελεί η ίδια εξαίρεση εντός της ΕΕ. Στην Πολωνία, οι πραγματικοί μισθοί αυξήθηκαν κατά 16,5%. Οι τρεις πρώτες χώρες βρίσκονται όλες εκτός ζώνης του ευρώ.
«Η ισχυρή αύξηση των πραγματικών μισθών στην Ουγγαρία την τελευταία πενταετία αντανακλά έναν συνδυασμό διαρθρωτικών ελλείψεων εργατικού δυναμικού, κυβερνητικών πολιτικών για τους μισθούς και μιας διαδικασίας αναπλήρωσης μετά τον πληθωρισμό», δήλωσε ο Πέτερ Βιρόβατς, επικεφαλής οικονομολόγος της ING.
Όπως είπε, η εξαιρετική επίδοση της Ουγγαρίας στους πραγματικούς μισθούς δεν αντανακλά κάποια εντυπωσιακή άνοδο της παραγωγικότητας, αλλά τα συνδυασμένα αποτελέσματα της στενότητας στην αγορά εργασίας, μιας επιθετικής πολιτικής για τον κατώτατο μισθό, της συνεχιζόμενης σύγκλισης μισθών και των προσπαθειών των εργαζομένων να αποκαταστήσουν την αγοραστική τους δύναμη μετά το σοκ του πληθωρισμού.
Στη ζώνη του ευρώ, η Λιθουανία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση πραγματικών μισθών, 14,8%. Καμία άλλη χώρα δεν σημείωσε διψήφια άνοδο. Οι πραγματικοί μισθοί αυξήθηκαν επίσης κατά 7,4% στη Λετονία, 6,6% στη Σλοβενία, 5,6% στην Πορτογαλία, 4,7% στην Ελλάδα και 4,1% στο Λουξεμβούργο.
Μεγάλες οικονομίες: Το Ηνωμένο Βασίλειο προηγείται στην αύξηση των πραγματικών μισθών
Ανάμεσα στις πέντε μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης, το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται στην κορυφή με άνοδο 3,6%. Οι πραγματικοί μισθοί αυξήθηκαν κάτω από 1% τόσο στη Γερμανία όσο και στη Γαλλία, κατά 0,9% και 0,1% αντίστοιχα. Η Ιταλία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση από όλες τις χώρες της ανάλυσης, ενώ στην Ισπανία σημειώθηκε πτώση 2%.
«Ένας πρώτος σημαντικός παράγοντας είναι η αύξηση των νόμιμων κατώτατων μισθών, οι οποίοι ήταν υψηλότεροι από τον πληθωρισμό με κυβερνητική απόφαση τόσο στη Γερμανία όσο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, και περίπου στο ίδιο επίπεδο με τον πληθωρισμό σε Γαλλία και Ισπανία», ανέφερε ο Μπασανίνι.
Οι Γκρίβσον και Γκεκτέν σημείωσαν ότι το σχετικά ευέλικτο σύστημα καθορισμού μισθών στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι επίμονες δυσκολίες στις προσλήψεις επέτρεψαν στις ονομαστικές αποδοχές να προσαρμοστούν ταχύτερα στον πληθωρισμό σε σχέση με αρκετές οικονομίες της ζώνης του ευρώ.
Η έκθεση επισημαίνει ότι τα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του 2026 προηγούνται της πρόσφατης εκτίναξης των τιμών της ενέργειας, που ακολούθησε τις κοινές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και την απάντηση της Τεχεράνης.