Η κατασκευή επιχειρηματικού πάρκου σε τμήμα πρώην ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης προκαλεί εκκλήσεις για διατήρηση των σωζόμενων καταλοίπων.
Μερικά μισογκρεμισμένα τσιμεντένια μπλοκ σε ένα χωράφι που έχει σκεπαστεί από τη βλάστηση είναι ό,τι έχει απομείνει ορατό από το άλλοτε εκτεταμένο ναζιστικό σύμπλεγμα καταναγκαστικής εργασίας γύρω από την αυστριακή κωμόπολη Λέομπερσντορφ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σήμερα, τα σχέδια για την κατασκευή ενός επιχειρηματικού πάρκου στον χώρο, που θα περιλαμβάνει αποθήκη ψυχρής αλυσίδας και κατάστημα της αλυσίδας εκπτωτικών σουπερμάρκετ Lidl, έχουν προκαλέσει οργή στην αλπική χώρα, η οποία για πολλά χρόνια απέφευγε να αντιμετωπίσει το ναζιστικό παρελθόν της.
«Για μένα είναι ένα θλιβερό συναίσθημα, γιατί ένας τόπος φορτωμένος με ιστορία χτίζεται εκ νέου, θυσιάζεται στην οικονομία», δήλωσε στο AFP ο Έριχ Στρομπλ, επικεφαλής τοπικής καμπάνιας για τη διάσωση μέρους του χώρου.
Μετά την προσάρτηση της Αυστρίας από τη ναζιστική Γερμανία το 1938, το συγκρότημα Weinberglager χρησιμοποιήθηκε για χιλιάδες αιχμαλώτους πολέμου και καταναγκαστικούς εργάτες.
Αργότερα περιέλαβε το υποστρατόπεδο Χίρτενμπεργκ του στρατοπέδου συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα στην Αυστρία που προορίζονταν αποκλειστικά για γυναίκες.
Περίπου 400 γυναίκες, κυρίως από τη Σοβιετική Ένωση αλλά και από την Ιταλία και την Πολωνία, κρατήθηκαν στο υποστρατόπεδο Χίρτενμπεργκ μεταξύ Σεπτεμβρίου 1944 και Απριλίου 1945 και εξαναγκάστηκαν να παράγουν πυρομαχικά πεζικού σε ένα κοντινό βιομηχανικό συγκρότημα.
Αν και έχουν διασωθεί ορισμένα ερείπια του εργοστασίου, οι στρατώνα του στρατοπέδου και τα περισσότερα άλλα κτίσματα σταδιακά κατεδαφίστηκαν, επαναχρησιμοποιήθηκαν ή καταστράφηκαν μετά τον πόλεμο.
Ωστόσο, ο ιστορικός Μπερτράν Πετς, ειδικός στο στρατόπεδο Μαουτχάουζεν, δήλωσε στο AFP ότι ο χώρος του Χίρτενμπεργκ παραμένει «ιστορικά σημαντικός», εν μέρει επειδή «οι γυναίκες κρατούμενες στο Μαουτχάουζεν έχουν περιθωριοποιηθεί στην κουλτούρα της μνήμης».
Τα σχέδια για την κατασκευή ενός επιχειρηματικού πάρκου στο οικόπεδο, περίπου 40 χιλιόμετρα νότια της Βιέννης, συμπεριλαμβανομένης και γης που κάποτε αποτελούσε τμήμα του στρατοπέδου συγκέντρωσης, έγιναν δημόσια γνωστά το 2024.
«Θλίψη, οργή, αγανάκτηση»
Αρχαιολογικές έρευνες εντόπισαν διασωθέντα ίχνη του πρώην συγκροτήματος του στρατοπέδου, αλλά η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Μνημείων της Αυστρίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα κατάλοιπα «δεν επαρκούν» για να κηρυχθούν διατηρητέο μνημείο.
Καθώς οι μπουλντόζες έχουν ήδη μπει στον χώρο, οι ακτιβιστές ανανεώνουν τις εκκλήσεις τους να διασωθεί ο τόπος.
«Ένα πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης δεν πρέπει να οικοδομηθεί με νέες εγκαταστάσεις», τόνισε η Διεθνής Επιτροπή Μαουτχάουζεν.
Μπροστά από τον χώρο, όπου γκρίζιες κολόνες έχουν ήδη αρχίσει να υψώνονται από το έδαφος, ο Γιόζεφ Πουμπέργκερ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Επιτροπής Μαουτχάουζεν Αυστρίας, δήλωσε στο AFP ότι αισθάνεται «θλίψη, οργή, αγανάκτηση που κάτι τέτοιο μπορεί να συμβαίνει στην Αυστρία το 2026».
Το έργο έχει προκαλέσει αντιδράσεις και επειδή η γη ανήκε προηγουμένως σε εταιρεία συνδεδεμένη με τον τοπικό δήμαρχο, Αντρέας Ραμχάρτερ, η οποία την πούλησε το 2022 και το 2023 για περισσότερα από 15 εκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με τοπικά δημοσιεύματα.
Η αυστριακή εταιρεία TRA LEO GmbH & Co KG, που αγόρασε το οικόπεδο, δήλωσε στο AFP ότι προσφέρθηκε να στηρίξει τη δημιουργία μνημείου στον χώρο.
Η Lidl επιβεβαίωσε τα σχέδιά της να ανοίξει κατάστημα στο υπό σχεδιασμό επιχειρηματικό πάρκο, υπογράμμισε όμως ότι αυτό θα βρίσκεται «όχι ακριβώς πάνω στον χώρο του πρώην στρατοπέδου συγκέντρωσης, αλλά σε γειτονικό οικόπεδο».
Αναμνηστική στήλη
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Αυστρία για πολύ καιρό παρουσιαζόταν ως θύμα των ναζί, αγνοώντας τη συνέργεια πολλών Αυστριακών.
Μόνο από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 η χώρα όπου γεννήθηκε ο Αδόλφος Χίτλερ άρχισε να εξετάζει τη δική της ευθύνη για το Ολοκαύτωμα.
Ο Πετς, ο ιστορικός, σημείωσε ότι μια συζήτηση όπως αυτή που γίνεται σήμερα για τον χώρο του Χίρτενμπεργκ «θα ήταν αδύνατη τη δεκαετία του 1980», προσθέτοντας ότι σήμερα υπάρχει «μεγαλύτερη ευαισθησία» απέναντι στους πρώην ναζιστικούς τόπους.
Ωστόσο, στη σημερινή Αυστρία, τα αιτήματα για διατήρηση της μνήμης συγκρούονται ολοένα και περισσότερο με «την αντίθετη τάση, δηλαδή με την άποψη: “Τώρα αυτό πρέπει πραγματικά να τελειώσει”», όπως είπε.
Το ακροδεξιό Κόμμα των Ελευθέρων (FPÖ), που ιδρύθηκε από πρώην ναζί, ήρθε πρώτο στις βουλευτικές εκλογές του 2024 στην Αυστρία, χωρίς όμως να βρει εταίρους για να κυβερνήσει. Ωστόσο συμμετέχει σε κυβερνητικούς συνασπισμούς σε πέντε από τα εννέα ομόσπονδα κρατίδια της χώρας.
Στο κέντρο του Λέομπερσντορφ, οι κάτοικοι με τους οποίους μίλησε το AFP είτε δεν είχαν ακούσει για το σχέδιο ανάπτυξης είτε δεν ήθελαν να μιλήσουν γι’ αυτό.
Μια αναμνηστική στήλη ανεγέρθηκε το 2024 προς τιμήν των θυμάτων του στρατοπέδου Χίρτενμπεργκ.
Για τον Πουμπέργκερ, όμως, αυτό δεν αρκεί.
«Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν απτά αποδεικτικά στοιχεία για τα κτίρια στα οποία οι ναζί φυλάκισαν ανθρώπους, τους βασάνισαν, τους σκότωσαν», είπε.
«Διαφορετικά, η μνήμη γίνεται μια εικονική πράξη ή κάτι που υπάρχει μόνο σε βιβλία, φωτογραφίες και ταινίες».