Οι Ευρωπαίοι χάνουν κατά μέσο όρο 294 € σε αγοραστική δύναμη για κάθε 10.000 € που κρατούν στην τράπεζα, σύμφωνα με μελέτη της Revolut.
Το να αφήνετε τις αποταμιεύσεις σας αδρανείς έχει κόστος, και νέα στοιχεία το ποσοτικοποιούν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Revolut δημοσίευσε την περασμένη εβδομάδα τον ευρωπαϊκό δείκτη «European Wealth Drain Index», συνδυάζοντας έρευνα σε 20.007 ενήλικες σε 20 κράτη μέλη με επίσημα στοιχεία για τις καταθέσεις και τον πληθωρισμό, και η εικόνα που προκύπτει είναι μιας ηπείρου όπου τα νοικοκυριά φτωχαίνουν αθόρυβα ενώ κρατούν τα χρήματά τους αδρανή.
Σε 12 από τις 20 αγορές που περιλαμβάνονται στη μελέτη, οι μέσες ετήσιες αποδόσεις καταθέσεων διάρκειας ενός έτους δεν συμβαδίζουν με τον πληθωρισμό.
Στο σύνολο του δείγματος, οι καταθέσεις αποφέρουν κατά μέσο όρο 2,76% έναντι πληθωρισμού 2,94%, πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη και οι αποταμιευτές που δεσμεύουν τα χρήματά τους χάνουν έδαφος σε πραγματικούς όρους.
Αδράνεια, σύγχυση και κόπωση από τις εφαρμογές
Το κόστος ευκαιρίας είναι μεγαλύτερο από την απώλεια λόγω πληθωρισμού.
Με σημείο αναφοράς τη δεκαετή ετήσια απόδοση 9,06% του MSCI Europe ETF, η Revolut υπολογίζει ότι τα νοικοκυριά χάνουν κατά μέσο όρο 638 ευρώ ανά 10.000 ευρώ τον χρόνο όταν μένουν σε μετρητά.
Αν αυτό μεταφερθεί στο σύνολο των 6,3 τρισ. ευρώ, αντιστοιχεί σε 422 δισ. ευρώ ετησίως σε κεφάλαιο ανάπτυξης που δεν φτάνει στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Ο λόγος που οι αποταμιευτές δεν κινούνται συνοψίζεται σε τρεις παράγοντες.
Τα δύο τρίτα δεν έχουν αλλάξει ποτέ τράπεζα για καλύτερο επιτόκιο, με το 26% να δηλώνει ότι απλώς προτιμά την τρέχουσα τράπεζά του, το 18% να θεωρεί τη διαφορά αμελητέα και το 15% να μην ξέρει πού να ψάξει.
Σχεδόν οι μισοί, ποσοστό 46%, υπολογίζουν λάθος τις αποδόσεις τους προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό, ενώ το 19% αγνοεί εντελώς ότι ο πληθωρισμός επηρεάζει τα μετρητά τους. Πάνω από τους μισούς χρησιμοποιούν πολλές χρηματοοικονομικές εφαρμογές και, ανάμεσά τους, το 45% δηλώνει ότι ο κατακερματισμός αυτός αποτελεί ενεργό εμπόδιο για να επενδύσουν.
Σαν να μην έφταναν αυτά, ένας στους πέντε Ευρωπαίους δεν έχει καθόλου αποταμιεύσεις.
Αν η αδράνεια είναι τόσο βαθιά, το προφανές ερώτημα είναι αν καλύτερα προϊόντα μπορούν να την ξεπεράσουν ή αν χρειάζεται κάτι πιο επιθετικό, όπως η αυτόματη εγγραφή που χρησιμοποιείται για να αυξηθεί η συμμετοχή στα συνταξιοδοτικά προγράμματα.
Ο Rolandas Juteika, επικεφαλής πλούτου και συναλλαγών της Revolut, απορρίπτει αυτή την προσέγγιση.
Ωστόσο η εταιρεία του, που έχει πάνω από 80 εκατομμύρια πελάτες, έχει σαφές εμπορικό συμφέρον στην απάντηση, καθώς πουλά τα επενδυτικά προϊόντα που, σύμφωνα με την έρευνα, θα έπρεπε να χρησιμοποιούν οι Ευρωπαίοι, και αναφέρει ότι οι ενεργοί ιδιώτες επενδυτές της ΕΕ στην πλατφόρμα της αυξήθηκαν κατά 56% σε ετήσια βάση.
Σε όσους δεν επενδύουν, η έρευνα έδειξε ότι για το 29% ο κύριος φραγμός είναι ο αντιλαμβανόμενος κίνδυνος και για το 27% η έλλειψη γνώσεων.
«Η υποχρεωτική εγγραφή δεν αντιμετωπίζει τις ρίζες της αδράνειας: τον αντιλαμβανόμενο κίνδυνο (29%) και την έλλειψη γνώσεων (27%)», δήλωσε ο Juteika στο Euronews, προσθέτοντας ότι «με τη μέση πρώτη επένδυση στην ΕΕ στην πλατφόρμα μας να είναι μόλις 18 ευρώ, βλέπουμε στην πράξη ότι η μείωση του ελάχιστου ορίου στο 1 ευρώ δίνει φυσικά τη δύναμη στους καταναλωτές να δράσουν».
Όταν ρωτήθηκε αν η ενσωμάτωση τραπεζικών, αποταμιευτικών και επενδυτικών υπηρεσιών σε μία μόνο εφαρμογή μειώνει πραγματικά τον κατακερματισμό ή απλώς τον μεταφέρει αλλού, ο Juteika υποστήριξε ότι η διαφορά είναι δομική.
«Η συγκέντρωση αυτών των λειτουργιών αφαιρεί το διοικητικό τείχος ανάμεσα στον μισθό, τις αποταμιεύσεις και τις κεφαλαιαγορές ενός ανθρώπου», είπε.
Μια ήπειρος σε τρεις ταχύτητες
Οι περιφερειακές τάσεις είναι σαφείς.
Η κεντρική και ανατολική Ευρώπη αντιμετωπίζει τα μεγαλύτερα χάσματα ανάμεσα στον πληθωρισμό και τα επιτόκια καταθέσεων, με επικεφαλής τη Βουλγαρία στο 2,3%, τη Σλοβακία στο 1,7% και τη Λιθουανία στο 1,3%. Παρ’ όλα αυτά, η διάθεση για επένδυση μικρών ποσών είναι εκεί υψηλότερη, με το 51% σε Βουλγαρία και Ρουμανία να δηλώνει πρόθυμο να ξεκινήσει.
Η δυτική και νότια Ευρώπη συγκεντρώνει τα μεγαλύτερα αποθέματα αδρανούς ρευστού, με τη Γερμανία στα 1,9 τρισ. ευρώ και τη Γαλλία στα 588 δισ. ευρώ, και αντιμετωπίζει κενό ευκαιριών της τάξης του 6% έως 7%.
Η βόρεια Ευρώπη έχει επιτόκια καταθέσεων που σε γενικές γραμμές συμβαδίζουν με τον πληθωρισμό, αλλά τη χαμηλότερη επίγνωση, με λιγότερο από το 40% των ερωτηθέντων στη Δανία και τη Σουηδία να κατανοούν πώς ο πληθωρισμός επηρεάζει τον μακροπρόθεσμο πλούτο.
Οι Βρυξέλλες θέλουν αυτά τα χρήματα να κινηθούν
Τα ευρήματα έρχονται στη μέση μιας ζωντανής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Μιλώντας σε Γάλλους επιχειρηματίες στο Παρίσι τον περασμένο μήνα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν διατύπωσε σχεδόν τα ίδια επιχειρήματα, παρουσιάζοντας τις αδρανείς καταθέσεις ως πρόβλημα ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και όχι προσωπικών οικονομικών.
«Στην Ευρώπη δεν υπάρχει έλλειψη τεχνολογίας ή αποταμιεύσεων», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, προσθέτοντας ότι «υπάρχει ακόμη έλλειψη ικανότητας να κλιμακώσουμε τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις».
Εταιρείες που ξεκινούν στην Ευρώπη πολύ συχνά φεύγουν για να βρουν χρηματοδότηση, πρόσθεσε, μεταφέροντας το κέντρο βάρους τους ή εξαγοραζόμενες πλήρως.
«Η Ευρώπη έχει αποταμιεύσεις. Και δυστυχώς, αυτές οι αποταμιεύσεις μένουν αδρανείς», συνέχισε.
«Σήμερα, 10 τρισ. ευρώ σε αποταμιεύσεις νοικοκυριών κρατούνται σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Και μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων επενδύεται εκτός της ηπείρου μας. Η Ευρώπη πρέπει τώρα να αξιοποιήσει αυτές τις αποταμιεύσεις για τις επιχειρήσεις της. Αυτός είναι ο στόχος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων».
Τα 10 τρισ. ευρώ της Επιτροπής και τα 6,3 τρισ. της Revolut μετρούν διαφορετικά πράγματα.
Το ποσό της Επιτροπής αφορά τις αποταμιεύσεις των νοικοκυριών που κρατούνται σε τραπεζικούς λογαριασμούς σε ολόκληρη την ΕΕ, ενώ η Revolut υπολογίζει μόνο τις ρευστές καταθέσεις στις 20 αγορές που εξέτασε, εξαιρώντας επτά κράτη μέλη.
Η αριθμητική πίσω από το ενδιαφέρον των Βρυξελλών είναι απλή.
Η έκθεση Ντράγκι υπολόγισε τις πρόσθετες επενδυτικές ανάγκες της Ευρώπης σε 750 έως 800 δισ. ευρώ ετησίως μέχρι το 2030, για τη χρηματοδότηση του ψηφιακού μετασχηματισμού, της ενέργειας, της άμυνας και των υποδομών, ποσό που τα κράτη μέλη δεν μπορούν να συγκεντρώσουν μέσω δανεισμού.
Το δημόσιο χρέος βρισκόταν στο 82,9% του ΑΕΠ της ΕΕ το πρώτο τρίμηνο του έτους και στο 88,9% στη ζώνη του ευρώ, σύμφωνα με τη Eurostat. Αν τα χρήματα δεν πρόκειται να έρθουν από τις κυβερνήσεις, πρέπει να βρεθούν από αλλού.
Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, που υιοθετήθηκε ως στρατηγική τον Μάρτιο του 2025 και τελεί υπό την εποπτεία της επιτρόπου Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών Maria Luís Albuquerque, είναι το εργαλείο.
Δεν πρόκειται για μηχανισμό που αγγίζει τις καταθέσεις κανενός και δεν παρέχει καμία αρμοδιότητα για κάτι τέτοιο.
Αντίθετα, λειτουργεί μέσω κινήτρων και τεχνικής υποδομής: με σύσταση για λογαριασμούς αποταμίευσης και επένδυσης που θα προσφέρουν στους ιδιώτες αποταμιευτές έναν απλό δρόμο προς τις κεφαλαιαγορές, με επανεξέταση του πανευρωπαϊκού συνταξιοδοτικού προϊόντος για το οποίο το Συμβούλιο συμφώνησε σε θέση τον Ιούνιο, με κανόνες για την τιτλοποίηση, αλλαγές στον τρόπο που μπορούν να επενδύουν οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες και με ενισχυμένη εποπτεία.
«Μαζί, αυτά τα μέτρα θα μπορούσαν να απελευθερώσουν έως και 470 δισ. ευρώ πρόσθετων επενδύσεων», είπε η φον ντερ Λάιεν.
Ο Juteika στηρίζει την προσπάθεια, αλλά θεωρεί ότι λείπει ένα κομμάτι.
«Είναι σημαντικό η ΕΕ να μπορεί να βασιστεί σε μια ενιαία αγορά που θα λειτουργεί με αρχές ανοικτής τραπεζικής και ανοικτής χρηματοδότησης, επιτρέποντας στους πολίτες να βλέπουν πλήρως την οικονομική τους εικόνα, να επωφελούνται από την καινοτομία και να μετακινούν κεφάλαια χωρίς εμπόδια», είπε στο Euronews, προσθέτοντας ότι «ενώ η πολιτική προσπαθεί να καλύψει το κενό, εμείς ήδη το γεφυρώνουμε σε όλα τα 27 κράτη μέλη».
Δεν αισθάνονται όλοι άνετα. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι μια Επιτροπή που αντιμετωπίζει ένα χρηματοδοτικό κενό τέτοιου μεγέθους έχει προφανές συμφέρον να επηρεάσει πού καταλήγουν τα χρήματα των νοικοκυριών, και ότι η εναρμονισμένη εποπτεία συγκεντρώνει εξουσία στις Βρυξέλλες για αποφάσεις που μέχρι τώρα ανήκαν στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και στους ίδιους τους αποταμιευτές.
Το χρονοδιάγραμμα είναι ασφυκτικό και η φον ντερ Λάιεν έχει ήδη δείξει ότι δεν σκοπεύει να περιμένει τους πάντες.
«Πρέπει τώρα να καταλήξουμε σε συμφωνία, πριν από το τέλος της χρονιάς, ιδανικά με όλα τα 27 κράτη μέλη. Αλλά αν αυτό δεν λειτουργήσει, αν χρειαστεί θα προχωρήσουμε με όσους είναι έτοιμοι», δήλωσε.