Η αρχιτεκτονική του ψυχαγωγικού τμήματος στην περιοδεία «Debí tirar más fotos» παραπέμπει στα κτίρια του Χουμακάο, πόλης στα ανατολικά του Πουέρτο Ρίκο με μακρά ιστορία αντιαποικιακής αντίστασης
Η κοινωνική συζήτηση της εβδομάδας φαίνεται αυτή τη φορά να περιστρέφεται γύρω από την αντιπαράθεση που αφορά το μεγάλο φαινόμενο της μουσικής στα ισπανικά. Σας μιλάμε, φυσικά, για τη Casita του Μπενίτο Μαρτίνεθ Οκάσιο, του Bad Bunny· ένα τμήμα της συναυλίας του στο οποίο διάφορες δημόσιες προσωπικότητες (μέχρι πρόσφατα κυρίως γυναίκες) χορεύουν ζωντανά μπροστά στις κάμερες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Πρόκειται για ένα δρώμενο που δέχεται κριτική από συντηρητικές φεμινίστριες όπως η Πάουλα Φράγκα (αντικειμενοποιούνται, άραγε, οι γυναίκες –Μάρτα Ορτέγκα, Έστερ Εσπόσιτο κ.ά.– που εμφανίζονται σε αυτό;) αλλά υπερασπίζεται από δημοσιογράφους όπως η Άνα Ρεκένα ή η Αλεχάντρα Μαρτίνεθ. Εκείνες υποστηρίζουν ότι υπάρχει ενδιαφέρον να εστιαστεί η προσοχή στις αντιφάσεις του φεμινισμού για να εργαλειοποιηθεί και, ειδικότερα, στις γυναίκες που πηγαίνουν σε συναυλίες ενός είδους που, παρότι ολοένα και λιγότερο, εξακολουθεί μέχρι σήμερα να απαξιώνεται: του ρεγκέτον.
Στο επίκεντρο της πολεμικής, αν και επισκιάζεται από την ιδεολογική σύγκρουση, βρίσκεται το ίδιο το κτίριο. Και, όπως κάθε λεπτομέρεια του περιοδεύοντος πρότζεκτ «Debí tirar más fotos», έτσι κι αυτό έχει έντονο διεκδικητικό χαρακτήρα, στενά συνδεδεμένο με την μπορίκουα ή πουερτορικανή ταυτότητα.
Το νησί των Αντιλλών ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες ως Ελεύθερο Σύνδεσμο Κράτος· ένα ζήτημα που θίγεται στα κομμάτια του «DTMF» και στον δημόσιο λόγο του Bad Bunny. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες του έχουν λιγότερα δικαιώματα από έναν πολίτη ομοσπονδιακής πολιτείας των ΗΠΑ: δεν ψηφίζουν στις προεδρικές εκλογές ούτε έχουν εκπροσώπηση στο Κογκρέσο με δικαίωμα ψήφου, ενώ αρκετοί ακτιβιστές υπέρ της ανεξαρτησίας του νησιού έχουν φυλακιστεί.
Από τους αυτόχθονες λαούς στα σκλαβωμένα χέρια των ζαχαροφυτειών
Το κτίσμα, εξηγεί το «Architecture Digest», βασίζεται σε μια υπαρκτή κατοικία στο Humacao, παραλιακή πόλη στην ανατολική ακτή του νησιού, όπου γυρίστηκε και η μικρού μήκους ταινία που φέρει τον ίδιο τίτλο με το άλμπουμ. Ο ύμνος του δήμου κάνει σαφή την ιστορία του, συνδεδεμένη τόσο με τους αυτόχθονες της νήσου, τους Τάινο, όσο και με τη διασπορά και τη δουλεία του αφροκαραϊβικού πληθυσμού του μέχρι τον 19ο αιώνα.
Η σημερινή Humacao ιδρύθηκε το 1722 πάνω στα ερείπια της παλιάς Macao από αποίκους από τα Κανάρια Νησιά και Τάινο jíbaros, δηλαδή εκείνους που προέρχονταν από την ορεινή περιοχή στο κέντρο του νησιού. Πήρε το όνομά της από τον Jumacao, έναν από τους τελευταίους αυτόχθονες ηγέτες που πολέμησαν τους Ισπανούς. Οι απόγονοί του διατήρησαν ζωντανή αυτή την αγωνιστική παράδοση κατά την άφιξη των Κανάριων αποίκων και διαμαρτυρήθηκαν για την αναδιανομή των καλλιεργήσιμων γαιών.
Λόγω της σχετικής της απομόνωσης έως τον 18ο αιώνα, η αρχιτεκτονική της είναι ιδιότυπη. Ο πολεοδομικός σχεδιασμός της Humacao ακολουθεί το κάνναβο που όριζαν οι Νόμοι των Ινδιών, με κέντρο τη χωρική σχέση πλατείας–εκκλησίας –όπως εξιστορεί η ιστορικός Νόρμα Μεδίνα (πηγή στα Ισπανικά)–, ωστόσο οι κάτοικοι συνέχισαν να χρησιμοποιούν υλικά όπως άχυρο, κεραμίδια και ντόπιο ξύλο.
Από τον 19ο αιώνα και μετά εισάγονται στοιχεία του ευρωπαϊκού νεοκλασικισμού, όπως η λιθοδομή, χάρη εν μέρει στην οικονομική άνθηση του εμπορίου ζάχαρης, που στηριζόταν στη μαύρη σκλαβωμένη εργασία και δεν περιοριζόταν μόνο στο Πουέρτο Ρίκο, αλλά και σε άλλα μέρη της Λατινικής Αμερικής. Το ύφος αυτό ενσωματώθηκε σε δημόσια κτίρια όπως το δημαρχείο, η φυλακή, το κτίριο της χωροφυλακής ή το νεκροταφείο.
Από τις 22 Σεπτεμβρίου 1898 και έπειτα, η Humacao μεταφέρθηκε από τη διοικητική κυριαρχία της Ισπανίας σε εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών (σε αυτό που οι Ισπανόφωνοι της εποχής αποκαλούσαν καταστροφή του ’98, λόγω και της απώλειας άλλων αποικιών όπως οι Φιλιππίνες και στη συνέχεια η Κούβα), αλλάζοντας το status quo του νησιού, που δεν κατόρθωσε ποτέ να αποκτήσει πλήρη ανεξαρτησία, καθώς και την αρχιτεκτονική του εξέλιξη.
Μέσα από αυτή τη μίξη ταϊνό, ισπανικών, αφρικανικών και αμερικανικών επιρροών, η δημιουργός της Casita, Μάινα Μαγκρούντερ Ορτίθ, συνειδητοποιεί το δυναμικό της αρχιτεκτονικής της Humacao πέρα από τη μεγάλου μήκους ταινία που είχε αρχικά γυρίσει η ομάδα του Bad Bunny.
Η έμπνευσή της για να ξανασκεφτεί το σπίτι του βιντεοκλίπ για τις ανάγκες της περιοδείας, όπως αναφέρει το «AD», προέρχεται από τα σπίτια που ενσωματώνουν την κληρονομιά του 19ου αιώνα και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για τις συνοικίες των Αμερικανών αποδήμων της δεκαετίας του 1950. Συγκεκριμένα, η κατασκευή –την οποία υλοποίησε η ομάδα υπό τον Ραφαέλ Πέρες– μιμείται μια κατοικία της λευκής κοινότητας του Levittown στην Toa Baja, της πρώτης προγραμματισμένης συνοικίας για βετεράνους του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο νησί. Μια μίξη πάνω σε άλλη μίξη.
Η εσωτερική διακόσμηση του σπιτιού αντλεί, επιπλέον, από αντικείμενα των Αντιλλών και έργα μπορίκουα καλλιτεχνών όπως ο Lorenzo Homar (συνιδρυτής του Κέντρου Πουερτορικανικής Τέχνης μετά από μια πρώτη περίοδο στις ΗΠΑ και γνωστός ως «Ο Δάσκαλος») ή ο Alexis Díaz, εικαστικός και τοιχογράφος που δεν πρέπει να συγχέεται με τον παίκτη του μπέιζμπολ Άλεξις Όμαρ Ντίαζ, ο οποίος γεννήθηκε μάλιστα στο Humacao.
Ο Bad Bunny, που συνεχίζει την αντι-αποικιακή παράδοση άλλων Πορτορικανών καλλιτεχνών όπως ο Residente ή τα αδέλφια του, η τραγουδίστρια iLe και ο παραγωγός Εδουάρδο Καμπρά, όλοι τους πρώην μέλη των Calle 13, συνεχίζει την περιοδεία του στην Ισπανία και την υπόλοιπη Ευρώπη έως τα μέσα Ιουλίου.