Καλλιτέχνης που υποστηρίζεται από το Κρεμλίνο, ο Γιαροσλάβ Ντρόνοφ, γνωστός ως Shaman, χρησιμοποιεί εκτενώς deepfakes τεχνητής νοημοσύνης στο νέο του βίντεο «Mother Russia», γεγονός που προκαλεί αντιδράσεις.
Την ώρα που πολλές χώρες επιχειρούν να ρυθμίσουν τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην τέχνη προκειμένου να προστατεύσουν την ακεραιότητα, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και ακόμη και τις φωνές των καλλιτεχνών, ένας Ρώσος καλλιτέχνης έχει επιλέξει διαφορετική προσέγγιση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο 34χρονος Γιαροσλάβ Ντρόνοφ είναι τραγουδιστής που έχει συμμετάσχει στις ρωσικές εκδοχές των The X Factor και The Voice. Γνωστός με το καλλιτεχνικό όνομα Shaman, έχει ταχθεί δημόσια υπέρ της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και εμφανίζεται τακτικά σε εκδηλώσεις που διοργανώνει η σημερινή κυβέρνηση.
Ο Shaman συμμετείχε επίσης στο Intervision 2025, την εναλλακτική διοργάνωση του Πούτιν απέναντι στη Eurovision, η οποία προωθεί «σεβασμό στις παραδοσιακές, οικουμενικές, πνευματικές και οικογενειακές αξίες». Το 2025 μάλιστα εμφανίστηκε στην Πιονγκγιάνγκ της Βόρειας Κορέας.
Ο τραγουδιστής έχει ενταχθεί στις λίστες κυρώσεων που διατηρούν η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Καναδάς και η Αυστραλία. Ως αποτέλεσμα, τα επίσημα δυτικά κανάλια διανομής της μουσικής του Shaman, συμπεριλαμβανομένων των Spotify και YouTube, έκλεισαν το 2024.
Τώρα, στο πιο πρόσφατο μουσικό βίντεο για το τραγούδι 'Mother Russia' («Rossiya – Mama»), ο Shaman εμφανίζει φωτογραφικά πορτρέτα Ρώσων δημόσιων προσώπων που άφησαν τη χώρα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Αν και το βίντεο δεν παρουσιάζει κάθε άτομο που έχει χαρακτηριστεί «ξένος πράκτορας» από τις ρωσικές αρχές, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον κωμικό Μαξίμ Γκάλκιν, τους ράπερ Noize MC και Morgenshtern, τον δημοσιογράφο και μπλόγκερ Γιούρι Ντουντ, τους επιχειρηματίες Ολεγκ Τίνκοφ και Μιχαήλ Χοντορκόφσκι και την πολιτική επιστήμονα Εκκατερίνα Σούλμαν.
Σε ένα σημείο του βίντεο, ο Shaman καρφιτσώνει τις φωτογραφίες αυτών των προσώπων σε έναν πίνακα. Έπειτα, τα deepfake που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη αρχίζουν να τραγουδούν μαζί σαν χορωδία. Στο βίντεο υπάρχει αποποίηση ευθύνης, στην οποία αναφέρεται ότι έχει χρησιμοποιηθεί περιεχόμενο που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη.
Σε ανάρτηση στο VK, τη μεγαλύτερη πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης της Ρωσίας, ο τραγουδιστής έγραψε ότι «ενώ εκείνοι [οι “ξένοι πράκτορες”] εμφανίζονται επί πληρωμή εναντίον της Ρωσίας, στο μουσικό μου βίντεο τραγουδούν για τη Ρωσία δωρεάν».
Οι αντιδράσεις όσων εμφανίζονται στο βίντεο διίστανται.
Ορισμένοι ενοχλήθηκαν επειδή χρησιμοποιήθηκαν παλιές τους φωτογραφίες, ενώ άλλοι δήλωσαν ότι πρόκειται για καλή διαφήμιση για τους ίδιους.
Ο μπλόγκερ Ίλια Βαρλάμοφ προχώρησε ακόμη παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι ο τραγουδιστής ήταν «ένας από τους δικούς τους» και ότι ο Shaman στηρίζει ανοιχτά τα δικαιώματα της κοινότητας LGBTQIA+. Υποστήριξε επίσης ότι ο τραγουδιστής ουσιαστικά επέτρεψε στους «ξένους πράκτορες» να επανεμφανιστούν στην ρωσική τηλεόραση.
Μια χαρακτηριστική απουσία από το βίντεο ήταν η τραγουδίστρια Monetochka, το πραγματικό όνομα της οποίας είναι Γελιζαβέτα Γκίρντιμοβα. Η ίδια εξέφρασε αργότερα την απογοήτευσή της που δεν συμπεριλήφθηκε.
Η Monetochka, που ζει σήμερα στη Λιθουανία, έχει χαρακτηριστεί «ξένος πράκτορας» από το ρωσικό υπουργείο Δικαιοσύνης και σε βάρος της άνοιξε το 2024 ποινική υπόθεση για «παράκαμψη των υποχρεώσεων ξένου πράκτορα».
Το μουσικό βίντεο του Shaman έχει πυροδοτήσει περαιτέρω συζήτηση στο διαδίκτυο για τη νομιμότητα της χρήσης deepfake που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη και κατά πόσο τα δημόσια πρόσωπα μπορούν να προσφύγουν νομικά για τη μη εξουσιοδοτημένη χρήση της εικόνας τους. Πολλοί νομικοί υποστηρίζουν ότι, βάσει της ρωσικής νομοθεσίας, θα μπορούσαν να ασκηθούν αγωγές, εφόσον τα εμπλεκόμενα πρόσωπα αποφασίσουν να κινηθούν δικαστικά.
Ωστόσο, ορισμένοι σχολιαστές εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς τις πιθανότητες επιτυχίας μιας τέτοιας υπόθεσης, επικαλούμενοι τη στενή σχέση του Shaman με τη ρωσική κυβέρνηση.
Σε αυτό ο Shaman απαντά ότι «δεν έχει το δικαίωμα να αποκρύψει αυτή την προδοσία» και ότι θα «φωτιστεί από την αλήθεια όπως ένα αστέρι του Κρεμλίνου».
Μέχρι τη δημοσίευση του άρθρου δεν έχει κατατεθεί καμία επίσημη αγωγή.