Η ασυνήθιστη αποστολή της CIA στη Μόσχα τροφοδοτεί φόβους για πιθανή ρωσική «δοκιμή» του ΝΑΤΟ - Αξιωματούχοι λένε ότι οι εκτιμήσεις απειλής μένουν ίδιες
Αν το μυστικό ταξίδι του διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα είχε στόχο να κατευνάσει τους φόβους για μια αντιπαράθεση ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ, φαίνεται πως πέτυχε σχεδόν το αντίθετο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η αιφνίδια άφιξή του στη ρωσική πρωτεύουσα αυτή την εβδομάδα προκάλεσε σενάρια σχετικά με το ποιες πληροφορίες θα μπορούσαν να έχουν οδηγήσει την Ουάσιγκτον να στείλει τον επικεφαλής της κατασκοπείας της για να μεταφέρει μήνυμα στη Μόσχα και αν οι χώρες της Βαλτικής πρέπει να ανησυχούν.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ο Ράτκλιφ προειδοποίησε τη Ρωσία να μην επιτεθεί σε κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, ιδίως την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία, εν μέσω εκτιμήσεων των υπηρεσιών πληροφοριών ότι η Μόσχα θα μπορούσε να επιδιώξει να δοκιμάσει τη συμμαχία όσο ο πόλεμος της στην Ουκρανία παραμένει σε αδιέξοδο.
Το αμερικανικό think tank Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW) ανέφερε ότι οι συνθήκες της επίσκεψης υποδηλώνουν πως η Ουάσινγκτον θεωρεί τις πληροφορίες που την προκάλεσαν αρκετά επείγουσες και ευαίσθητες ώστε να δικαιολογούν τη μετάβαση του Ράτκλιφ στη Μόσχα αυτοπροσώπως.
«Η επίσκεψη του διευθυντή της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ Τζον Ράτκλιφ στη Μόσχα υποδηλώνει ότι η Ρωσία ίσως προετοιμάζεται να προβεί σε μια πράξη επιθετικότητας εναντίον κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ στο σχετικά άμεσο μέλλον, με στόχο να καταστήσει ανενεργό το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ», ανέφερε το ISW.
Αλλά η οργάνωση με έδρα την Ουάσινγκτον έκανε και μια σημαντική διάκριση: δεν υπάρχουν ενδείξεις για το είδος της μεγάλης ρωσικής στρατιωτικής συγκέντρωσης γύρω από τις χώρες της Βαλτικής που προηγήθηκε της εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Αντίθετα, πρόσθεσε, τυχόν ρωσική ενέργεια στο άμεσο μέλλον θα μπορούσε να είναι πολύ πιο περιορισμένη: μια αεροπορική, πυραυλική ή με μη επανδρωμένα αεροσκάφη επίθεση, ή μια μικρή χερσαία διείσδυση, σχεδιασμένη όχι για την κατάληψη μεγάλων εκτάσεων εδάφους αλλά για να δοκιμάσει εάν οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ θα αντιδράσουν συλλογικά βάσει του Άρθρου 5.
Ο πρώην πρόεδρος της Εσθονίας Τούμας Χέντρικ Ίλβες αμφισβήτησε κατά πόσο οι χώρες της Βαλτικής ήταν καν ο λόγος του ταξιδιού του Ράτκλιφ.
«Ποιο είναι το πραγματικό πρόβλημα για τις Ηνωμένες Πολιτείες αυτή τη στιγμή; Το πραγματικό πρόβλημα είναι το Ιράν, το γεγονός ότι οι Ρώσοι δίνουν πληροφορίες στόχευσης στους Ιρανούς», είπε ο Ίλβες.
Εξίσου σκεπτικός εμφανίστηκε απέναντι στις εκτιμήσεις περί αυξημένης ρωσικής στρατιωτικής απειλής για τις χώρες της Βαλτικής, απορρίπτοντάς τες ως «καθαρό επικοινωνιακό παιχνίδι».
«Για ποιο λόγο να κάνουν οτιδήποτε στις χώρες της Βαλτικής αυτή την περίοδο;» διερωτήθηκε, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα έχει ελάχιστο λόγο να ρισκάρει μια σύγκρουση με το ΝΑΤΟ όσο ο πόλεμός της στην Ουκρανία παραμένει σε αδιέξοδο.
Ανησυχία στους ευρωπαϊκούς στρατιωτικούς κύκλους
Ευρωπαϊκή στρατιωτική πηγή είπε στο Euronews ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών εντοπίζουν εδώ και μήνες σήματα που υποδηλώνουν πως η Μόσχα θα μπορούσε να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί την αλλαγή προσέγγισης της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στους ευρωπαίους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, για να εξαπολύσει νέα επίθεση στην περιοχή, καθώς η Ουάσινγκτον πιέζει την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ίδια της την άμυνα.
Η πηγή διευκρίνισε ότι αυτό δεν συνιστά απόδειξη πως η Ρωσία έχει λάβει απόφαση να προχωρήσει. Η ανησυχία, πρόσθεσε, είναι ότι μια απορροφημένη αλλού Ουάσινγκτον, σε συνδυασμό με τη μεταφορά βάρους της ευθύνης προς την Ευρώπη, θα μπορούσε να προσφέρει στη Μόσχα ένα παράθυρο ευκαιρίας.
Με αυτή την οπτική, το ταξίδι του Ράτκλιφ θα μπορούσε να έχει στόχο να διαλύσει κάθε αμφιβολία στη Μόσχα για τις συνέπειες μιας δοκιμής του ΝΑΤΟ σε μια περίοδο που η Ουάσινγκτον είναι ταυτόχρονα βαθιά απασχολημένη αλλού και επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή άμυνα.
Η πηγή περιέγραψε τον Ράτκλιφ ως έναν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του ΝΑΤΟ, της Ευρώπης και της Ουκρανίας στην κυβέρνηση Τραμπ, αλλά εξέφρασε αμφιβολίες ότι ο Πούτιν θα λάβει υπόψη του την προειδοποίησή του. Ίσως και ο ίδιος ο χρόνος της επίσκεψης να εντάσσεται σε αυτούς τους υπολογισμούς.
Η ίδια πηγή υπογράμμισε ότι οι χώρες της Βαλτικής, ιδίως η Εσθονία και η Λιθουανία, είναι αισθητά καλύτερα προετοιμασμένες για ενδεχόμενη αντιπαράθεση με τη Ρωσία σε σχέση με μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης.
Καθώς η Ευρώπη ενισχύει την άμυνά της, ανακύπτει ένα ακόμη στρατηγικό ερώτημα: αν η Μόσχα εξετάζει το ενδεχόμενο να δοκιμάσει το ΝΑΤΟ, γιατί να περιμένει μέχρις ότου η ήπειρος είναι καλύτερα προετοιμασμένη και μια νέα αμερικανική κυβέρνηση ενδεχομένως πιο προσηλωμένη στην προστασία της;
Μια οδυνηρή ανάμνηση από το 2021
Πριν από σχεδόν πέντε χρόνια, ο προκάτοχος του Ράτκλιφ, Γουίλιαμ Μπερνς, ταξίδεψε στη Μόσχα μεταφέροντας μια προειδοποίηση. Όταν έφτασε, τον Νοέμβριο του 2021, η Ρωσία βρισκόταν ήδη επί μήνες σε μια μεγάλη και ολοένα πιο ορατή στρατιωτική συγκέντρωση γύρω από την Ουκρανία. Λιγότερο από τέσσερις μήνες αργότερα, η Ρωσία εξαπέλυσε τη γενικευμένη εισβολή της.
Ευρωπαϊκή στρατιωτική πηγή έκανε έναν δυσάρεστο παραλληλισμό ανάμεσα στις δύο αποστολές.
«Είναι καλό που ο διευθυντής της CIA πήγε στη Μόσχα για να απευθύνει μια προειδοποίηση», είπε η πηγή στο Euronews. «Όχι ότι ο Πούτιν θα ακούσει».
Ωστόσο υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις. Σήμερα δεν παρατηρείται αντίστοιχη ρωσική συγκέντρωση δυνάμεων γύρω από τις χώρες της Βαλτικής. Μια ρωσική προσπάθεια να δοκιμάσει το ΝΑΤΟ, πάντως, δεν θα απαιτούσε κατ’ ανάγκη κάτι τέτοιο.
Μια πιο περιορισμένη επιχείρηση θα μπορούσε να απαιτεί ελάχιστη από την ορατή στρατιωτική προετοιμασία που προηγήθηκε της εισβολής στην Ουκρανία. Αν ο στόχος είναι να δοκιμαστεί το ΝΑΤΟ και όχι να καταληφθεί έδαφος, η ασάφεια μπορεί να είναι μέρος της στρατηγικής.
«Η εκτίμησή μας για την απειλή δεν έχει αλλάξει»
Αξιωματούχοι στις χώρες της Βαλτικής προσπαθούν τις ημέρες μετά την επίσκεψη του Ράτκλιφ να κατευνάσουν τους φόβους ότι ένα νέο 2021 βρίσκεται σε εξέλιξη στο ανατολικό άκρο του ΝΑΤΟ.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας Μάργκους Τσαχκνα δήλωσε ότι η πιθανότητα ρωσικών προκλήσεων εναντίον του ΝΑΤΟ πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη, αλλά επέμεινε ότι η εκτίμηση της Εσθονίας για την απειλή δεν έχει αλλάξει.
Λετονοί αξιωματούχοι δήλωσαν επίσης ότι η εκτίμησή τους για τη συμβατική στρατιωτική απειλή παραμένει αμετάβλητη και ότι ο κίνδυνος ρωσικής εισβολής είναι χαμηλός.
Ωστόσο οι προσπάθειες καθησυχασμού της κοινής γνώμης συνοδεύονται από εκκλήσεις για σημαντικά μεγαλύτερη ετοιμότητα.
Οι προτάσεις τους περιλαμβάνουν τον διορισμό συντονιστή υψηλού επιπέδου για το ανατολικό άκρο, την ενίσχυση των περιφερειακών αποθεμάτων και της πολιτικής ετοιμότητας, τη βελτίωση της προστασίας κρίσιμων υποδομών και την επιτάχυνση της πρωτοβουλίας Eastern Flank Watch της ΕΕ κατά των υβριδικών απειλών.
Οι αξιωματούχοι της Βαλτικής μπορεί να μην βλέπουν ενδείξεις επικείμενης συμβατικής εισβολής, αλλά οι προετοιμασίες συνεχίζονται για σαμποτάζ, παραβιάσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, υβριδικές επιχειρήσεις και πιο περιορισμένες ρωσικές στρατιωτικές προκλήσεις, πολλά από τα οποία η περιοχή έχει ήδη αντιμετωπίσει.
Από τις ανησυχίες του Κιέβου στην προειδοποίηση της Ουάσινγκτον
Τον Απρίλιο, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε ότι οι ρωσικές προετοιμασίες θα μπορούσαν να παραπέμπουν σε περαιτέρω κινητοποίηση και σε πιθανή επίθεση είτε κατά της Ουκρανίας είτε κατά των χωρών της Βαλτικής.
Η Εσθονία αντέδρασε δημόσια. Ο Τσαχκνα δήλωσε ότι η προειδοποίηση δεν συμβάδιζε με τις εκτιμήσεις των εσθονικών υπηρεσιών πληροφοριών ούτε με την ίδια την αξιολόγηση του Ταλίν.
«Δεν βλέπουμε τη Ρωσία να συγκεντρώνει τις δυνάμεις της ή να προετοιμάζεται με οποιονδήποτε τρόπο στρατιωτικά για να επιτεθεί στο ΝΑΤΟ ή στις χώρες της Βαλτικής», είπε.
Ωστόσο, έως τον Ιούλιο, η Λιθουανία και η Λετονία προειδοποιούσαν πλέον οι ίδιες για την πιθανότητα πιο περιορισμένης ρωσικής ενέργειας.
Ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα δήλωσε ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών δείχνουν πως η Ρωσία ενδέχεται να σχεδιάζει περιορισμένες επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων ενέργειας και μεταφορών, ενώ ο πρόεδρος της Λετονίας Ένταρς Ρινκέβιτς προειδοποίησε ότι η Μόσχα θα μπορούσε να επιδιώξει να δοκιμάσει τη δέσμευση του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ χωρίς να εξαπολύσει γενικευμένη εισβολή.
Πριν από μία εβδομάδα, σε σύνοδο στο Κίεβο, ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ δήλωσε ότι δεν υφίσταται άμεση συμβατική ρωσική απειλή για τις χώρες της Βαλτικής ή τις σκανδιναβικές χώρες.