Επειδή στους δύο άνδρες από τον Δούναβη βρέθηκαν ολόκληρες οι ταυτότητές τους, αυτό υποδηλώνει ότι οι οικογένειές τους πιθανότατα περίμεναν μάταια μια επίσημη ειδοποίηση
Για περισσότερα από οκτώ δεκαετίες τα λείψανα δύο Γερμανών στρατιωτών βρίσκονταν θαμμένα στη λάσπη του Δούναβη. Μόνο η εξαιρετικά χαμηλή στάθμη του ποταμού στη Βουδαπέστη έφερε ξανά στην επιφάνεια την ιστορία τους.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Δίπλα στους δύο νεκρούς βρέθηκαν γερμανικές στρατιωτικές ταυτότητες (Erkennungsmarken) σε άριστη κατάσταση. Αυτό δίνει μια ασυνήθιστα μεγάλη πιθανότητα να ταυτοποιηθούν οι άνδρες, περισσότερο από 80 χρόνια μετά.
Η ανακάλυψη συνδέεται στενά με μια επίσης εντυπωσιακά καλά διατηρημένη μοτοσικλέτα DKW NZ 350-1, που εντοπίστηκε στις αρχές Αυγούστου στην όχθη του Δούναβη, στην πλευρά της Βούδας.
Κάτω από, ή σε άμεση γειτνίαση με τη μοτοσικλέτα, οι εργαζόμενοι του ουγγρικού Ινστιτούτου και Μουσείου Στρατιωτικής Ιστορίας εντόπισαν τα ανθρώπινα λείψανα. Ο συνεργάτης του Volksbund, Γκάμπορ Κόλρους, ανέσυρε τα οστά των δύο ανδρών από την αποκαλυφθείσα κοίτη του ποταμού.
Ο Κόλρους εργάζεται εδώ και πολλά χρόνια στην Ουγγαρία για τον οργανισμό Volksbund, ως υπεύθυνος εκταφών και επανταφών. Στα καθήκοντά του περιλαμβάνονται ο εντοπισμός, η περισυλλογή και τεκμηρίωση Γερμανών νεκρών του πολέμου, καθώς και η διασφάλιση προσωπικών αντικειμένων και ταυτοτήτων. Μαζί με ιστορικούς και τοπικούς εταίρους συμβάλλει στην εξακρίβωση της ταυτότητας των πεσόντων και στην αποτύπωση πολεμικών ιστοριών που για δεκαετίες παρέμεναν άγνωστες.
Δύο νεκροί που πιθανότατα θεωρούνταν αγνοούμενοι μέχρι σήμερα
Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι μεταλλικές ταυτότητες των Γερμανών στρατιωτών χωρίζονταν στα δύο όταν ο κάτοχός τους σκοτωνόταν: το ένα μισό παρέμενε με τον νεκρό, το άλλο αποστελλόταν στην Υπηρεσία Πληροφόρησης της Βέρμαχτ στο Βερολίνο, ώστε να καταγράφονται οι θάνατοι και να ενημερώνονται οι οικογένειες.
Επειδή στους δύο άνδρες από τον Δούναβη βρέθηκαν ολόκληρες οι ταυτότητές τους, αυτό υποδηλώνει ότι οι οικογένειές τους πιθανότατα περίμεναν μάταια μια επίσημη ειδοποίηση.
Πέρα από τις ταυτότητες, εντοπίστηκαν επίσης μια βέρα και ένα έμβλημα μανικιού Kuban. Αν το διακριτικό μπορέσει να αποδοθεί με βεβαιότητα σε έναν από τους δύο πεσόντες, μπορεί να προσφέρει σημαντικά στοιχεία για τη στρατιωτική του πορεία. Το σήμα Kuban απονεμήθηκε σε Γερμανούς στρατιώτες που υπηρετούσαν το 1943 στον θύλακα του Κουμπάν, στα νότια της Σοβιετικής Ένωσης. Θεσπίστηκε τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους.
Αν επιβεβαιωθεί ότι ένας από τους δύο στρατιώτες έφερε το έμβλημα, αυτό θα δείχνει ότι είχε υπηρετήσει στο ανατολικό μέτωπο ήδη αρκετά χρόνια πριν από τον θάνατό του.
Ο Άρνε Σράντερ, επικεφαλής του τμήματος Υπηρεσίας Στρατιωτικών Τάφων και Διεθνών Σχέσεων, γνωρίζει πόσο δύσκολη μπορεί να είναι μια τέτοια αντιστοίχιση. Για να διαπιστωθεί αν οι δύο ταυτότητες πράγματι ανήκουν στους νεκρούς που βρέθηκαν, απαιτούνται πολλαπλές εξετάσεις. Τα ονόματα των αρχικών κατόχων μπορούν ίσως να εντοπιστούν σχετικά γρήγορα, αλλά αυτό δεν αρκεί για να εξακριβωθεί πλήρως η ταυτότητά τους.
Η ταυτοποίηση είναι μια επίπονη διαδικασία
Το πρώτο βήμα είναι η λεπτομερής εξέταση των οστών. Ήδη το μήκος μεμονωμένων οστών μπορεί να δώσει ενδείξεις για το ύψος του νεκρού. Για τον σκοπό αυτό, όπου είναι δυνατό, εξετάζονται διάφορα οστά, όπως της κνήμης και του μηρού. Από τα επιμέρους ευρήματα σχηματίζεται σταδιακά μια εικόνα, η οποία συγκρίνεται με τα γνωστά στοιχεία για τους πιθανούς κατόχους των ταυτοτήτων.
Για την εκτίμηση της ηλικίας των στρατιωτών υπάρχουν διάφορα ανατομικά κριτήρια, χάρη στα οποία μπορεί με μεγάλη πιθανότητα να προσδιοριστεί αν ένα οστό ανήκει σε άτομο κάτω των 20 ετών, μεταξύ 20 και 25 ή σε μεγαλύτερη ηλικία, έως και άνω των 40 ετών.
Η ηλικία των δύο στρατιωτών παραμένει προς το παρόν άγνωστη. Η ανθρωπολογική εξέταση των λειψάνων αναμένεται, με βάση τα οστά, τις επιφύσεις και τους φρονιμίτες, να δώσει ενδείξεις για την κατά προσέγγιση ηλικία τους.
«Εδώ, μεταξύ άλλων, μπορούν να αξιολογηθούν το ιερό οστό και οι επιφύσεις στα μακριά οστά, ενώ και οι φρονιμίτες προσφέρουν πληροφορίες», εξηγεί ο Άρνε Σράντερ. Ακόμη και τα σφραγίσματα στα δόντια μπορεί να δώσουν στοιχεία για την καταγωγή: δόντια γεμισμένα με αμάλγαμα υποδηλώνουν ότι ο νεκρός πιθανότατα προερχόταν από τη Δυτική Ευρώπη.
Μία από τις ταυτότητες που βρέθηκαν τώρα στον Δούναβη ανήκε σε στρατιώτη της Βέρμαχτ, η δεύτερη σε μέλος των Waffen-SS.
Ωστόσο μένει να διευκρινιστεί αν οι συγκεκριμένες ταυτότητες αντιστοιχούν πράγματι στα δύο σώματα που ανασύρθηκαν. Τυχόν προκαταρκτική ταυτοποίηση από τον Volksbund θα πρέπει στη συνέχεια να επικυρωθεί επίσημα από το Ομοσπονδιακό Αρχείο της Γερμανίας.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου περίπου 900.000 άνθρωποι υπηρέτησαν στις Waffen-SS. Ανάμεσά τους υπήρχαν φανατικοί εθνικοσοσιαλιστές και ξένοι εθελοντές, αλλά επίσης – ιδίως προς το τέλος του πολέμου – άτομα που στρατολογήθηκαν με τη βία και ανήλικοι.
Το σημείο της ανακάλυψης βρισκόταν σε μια ζώνη όπου είχε συσσωρευτεί λάσπη του λιμανιού, αναμεμειγμένη με πετρέλαιο. Οι ιδιαίτερες αυτές συνθήκες φαίνεται ότι συνέβαλαν ώστε τόσο τμήματα της μοτοσικλέτας όσο και οι ταυτότητες να διατηρηθούν σε εξαιρετικά καλή κατάσταση.
Ο Volksbund μπορεί τώρα να αντιπαραβάλει τα στοιχεία των ταυτοτήτων με στρατιωτικά αρχεία, δηλώσεις αγνοουμένων και τη δική του διαδικτυακή «Gräbersuche Online», μια βάση δεδομένων που σήμερα περιλαμβάνει περίπου 5,4 εκατομμύρια εγγραφές.
Τι σχέση έχει η DKW NZ 350-1 με τους στρατιώτες;
Σύμφωνα με τα έως τώρα στοιχεία, η μοτοσικλέτα είναι μια DKW NZ 350-1, κατασκευασμένη στη Σαξονία. Το συγκεκριμένο μοντέλο αναπτύχθηκε από το 1944 ειδικά για χρήση στο μέτωπο.
Το γεγονός και μόνο ότι η μοτοσικλέτα βρέθηκε μαζί με τους δύο νεκρούς δεν αποδεικνύει ότι οι στρατιώτες κινούνταν με αυτήν.
Υπάρχουν διάφορα πιθανά σενάρια: οι δύο άνδρες μπορεί να οδηγούσαν οι ίδιοι τη μοτοσικλέτα, με τον έναν στη θέση του οδηγού και τον άλλον συνοδηγό. Είναι επίσης πιθανό η DKW να ανήκε σε μια στρατιωτική μονάδα, ενώ οι δύο στρατιώτες προέρχονταν από άλλο σχηματισμό. Δεν αποκλείεται ακόμη η μοτοσικλέτα να βρέθηκε στο σημείο μετά τον θάνατο των ανδρών. Εξίσου πιθανό είναι η μηχανή να έπεσε στον Δούναβη κατά τη διάρκεια των μαχών ή να βυθίστηκε σκόπιμα αργότερα.
Πυρομαχικά βρέθηκαν επίσης στην κοίτη του ποταμού
Κατά τις εργασίες ανάσυρσης κλήθηκε και η υπηρεσία εξουδετέρωσης εκρηκτικών, καθώς, πέρα από άλλα υλικά εξοπλισμού, εντοπίστηκαν και αντιαρματικές νάρκες τύπου Teller 35, γερμανικές νάρκες κατά αρμάτων του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου.
Το Ουγγρικό Ινστιτούτο Στρατιωτικής Ιστορίας (πηγή στα ουγγρικά) θεωρεί πιθανό το σημείο της ανακάλυψης να πρόκειται για χώρο απόθεσης πολεμικού υλικού και απορριμμάτων που δημιουργήθηκε μετά το τέλος της πολιορκίας. Το αν τα ευρήματα απορρίφθηκαν σκόπιμα ακριβώς εκεί και υπό ποιες συνθήκες, δεν μπορεί προς το παρόν να αποσαφηνιστεί πλήρως.
Υπάρχει σχέση με τη μάχη της Βουδαπέστης;
Από ιστορική άποψη, ένας σύνδεσμος με τις μάχες για τη Βουδαπέστη φαίνεται εύλογος.
Η μάχη της Βουδαπέστης διήρκεσε από τα τέλη Οκτωβρίου – αρχές Νοεμβρίου 1944 έως τις 13 Φεβρουαρίου 1945 και συγκαταλέγεται στις πιο αιματηρές και στρατιωτικά σφοδρές συγκρούσεις της τελικής φάσης του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου στην Ουγγαρία. Την πόλη υπερασπίστηκαν γερμανικές και ουγγρικές μονάδες απέναντι στον σοβιετικό Κόκκινο Στρατό και σε ρουμανικές δυνάμεις. Μετά την περικύκλωση της πόλης στα τέλη Δεκεμβρίου 1944, η μάχη εξελίχθηκε σε παρατεταμένη πολιορκία, η οποία έληξε με την κατάληψη της Βουδαπέστης από σοβιετικά στρατεύματα στις 13 Φεβρουαρίου 1945.
Οι συγκρούσεις διεξήχθησαν με μεγάλη σκληρότητα και προκάλεσαν βαριές απώλειες σε αμφότερες τις πλευρές.
Η σημερινή γερμανοουγγρική στρατιωτική νεκρόπολη του Μπουδαόρς, δυτικά της Βουδαπέστης, είναι ο μεγαλύτερος χώρος ταφής Γερμανών και Ούγγρων νεκρών πολέμου στην Ουγγαρία. Εκεί είναι θαμμένοι κυρίως πεσόντες από τη Βουδαπέστη και τις περιοχές ανατολικά του Δούναβη. Σύμφωνα με τον Volksbund, στο Μπουδαόρς έχουν βρει μέχρι σήμερα την τελευταία τους κατοικία 16.630 νεκροί.
Το αν οι δύο άνδρες από τον Δούναβη σκοτώθηκαν πράγματι κατά τη μάχη της Βουδαπέστης μένει να εξακριβωθεί στο μέλλον. Βέβαιο είναι ήδη ότι τα λείψανά τους θα ενταφιαστούν στη στρατιωτική νεκρόπολη του Μπουδαόρς.
Η ανακάλυψη δείχνει πόσα ίχνη του παρελθόντος παραμένουν κρυμμένα μέχρι σήμερα στους ευρωπαϊκούς ποταμούς. Ο Δούναβης δεν υπήρξε σημαντικός υδάτινος δρόμος μεταφοράς και επικοινωνίας μόνο κατά τη διάρκεια των πολέμων.
Ο Volksbund εκτιμά ρητά ότι, λόγω της σημερινής χαμηλής στάθμης, από τα ναυάγια πλοίων που αναδύονται ενδέχεται να ανασυρθούν και άλλοι νεκροί του πολέμου.
Γι’ αυτό η ανακάλυψη στη Βουδαπέστη πιθανότατα δεν θα είναι η τελευταία αυτού του είδους.