Νέο μέτρο στην αρχή της χρονιάς: το ετήσιο ερωτηματολόγιο για τον σχολικό εκφοβισμό, που διανέμεται τον Νοέμβριο, περιλαμβάνει ερωτήσεις για σεξουαλική βία· οι μαθητές επιλέγουν αν μένουν ανώνυμοι.
Την Τρίτη, ήχησε σε όλη τη Γαλλία το κουδούνι που σηματοδοτεί την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Φέτος, η κυβέρνηση εισάγει πρωτόγνωρα μέτρα: απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων σε δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια, αλλά και μέτρα κατά της σεξουαλικής βίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για πρώτη φορά, το ετήσιο ερωτηματολόγιο για τον σχολικό εκφοβισμό, που διανέμεται στους μαθητές από το 2023, θα περιλαμβάνει ερωτήσεις για τη σεξουαλική βία. Οι μαθητές θα μπορούν να επιλέξουν αν θα διατηρήσουν ή όχι την ανωνυμία τους σε αυτό το ερωτηματολόγιο, το οποίο θα μοιραστεί τον προσεχή Νοέμβριο.
Καλεσμένος στο BFMTV στις 25 Αυγούστου, ο υπουργός Παιδείας Εντουάρ Ζεφρά δήλωσε ότι περίπου 10 εκατομμύρια μαθητές, από το νηπιαγωγείο έως και το λύκειο, θα συμπληρώσουν το έντυπο, σχεδιασμένο "μαζί με το σχολικό προσωπικό, τις ενώσεις γονέων και μια επιτροπή ειδικών, στην οποία συμμετέχουν και παιδοψυχίατροι". Σύμφωνα με τον υπουργό, τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να είναι "σεισμικά".
Όσον αφορά τις πρακτικές λεπτομέρειες του μέτρου, οι εκπαιδευτικοί συγκεντρώνουν σε πρώτη φάση τα έντυπα. Αν κάποια απάντηση κριθεί ανησυχητική, η διεύθυνση του σχολείου αναλαμβάνει και μπορεί να προχωρήσει σε αναφορά στην αρμόδια Ακαδημία ή στη δικαιοσύνη.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται μετά από πολλά σκάνδαλα, ιδίως στον χώρο των εξωσχολικών δραστηριοτήτων. Μόνο στο Παρίσι, 203 ποινικές έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη για καταγγελίες βίας, μεταξύ των οποίων και σεξουαλικής βίας, στον σχολικό και εξωσχολικό χώρο, σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της 26ης Αυγούστου.
Παρά τα ανησυχητικά αυτά στοιχεία, το σχολείο παραμένει ο βασικός χώρος όπου καταγγέλλεται η σεξουαλική βία σε βάρος παιδιών, με 80.000 αναφορές τον χρόνο, σύμφωνα με τον υπουργό Παιδείας.
Σύμφωνα με την CIIVISE (Ανεξάρτητη Επιτροπή για την αιμομιξία και τη σεξουαλική βία σε βάρος των παιδιών), κάθε χρόνο στη Γαλλία 160.000 παιδιά πέφτουν θύματα σεξουαλικής βίας, εκ των οποίων το 77 % μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον. Αυτό αντιστοιχεί σε ένα παιδί θύμα βιασμού ή σεξουαλικής επίθεσης κάθε τρία λεπτά.
Διχασμένοι εκπαιδευτικοί και ειδικοί
Σύμφωνα με τον υπουργό Παιδείας, οι ερωτήσεις του εντύπου για τη σεξουαλική βία θα προσαρμόζονται ανάλογα με την ηλικία των μαθητών. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι γονείς παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι στην πρωτοβουλία.
"Πιστεύω ότι το σχολείο έχει ρόλο στην αναγνώριση και στην αναφορά πιθανών περιστατικών βίας, ακριβώς επειδή το σχολείο πρέπει να είναι ένα καταφύγιο, ένας χώρος όπου τα παιδιά μπορούν να αισθάνονται εμπιστοσύνη για να μιλήσουν για πράγματα που μπορεί να συμβαίνουν στο σπίτι", δήλωσε στο Euronews ο Σαμιουέλ Μπουνιά, πατέρας ενός παιδιού 3 ετών.
"Εγώ θεωρώ ότι είναι μια πρακτική λύση, αφού όλα τα παιδιά υποτίθεται ότι πηγαίνουν σχολείο· άρα, αν υπάρχει ένα μέρος όπου μπορούμε να εντοπίσουμε καταστάσεις που είναι προβληματικές και επικίνδυνες για τα παιδιά, είναι αυτό", εξήγησε ένας πατέρας δύο μικρών παιδιών, που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος.
"Ως γονιός θα προσέξω πολύ τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει, ώστε τα έντυπα να είναι κατανοητά, ειδικά από τα μικρά παιδιά", πρόσθεσε.
Άλλοι, όπως η Καρολίν Βαράς, μητέρα ενός αγοριού 4,5 ετών, είναι λιγότερο πεπεισμένοι. "Δεν είμαι τόσο σίγουρη ότι το σχολείο θα έπρεπε να είναι υπεύθυνο γι’ αυτό. Πιστεύω ότι πρέπει να είναι μια συνεργατική δουλειά: με ανεξάρτητες ενώσεις γονέων, τον δήμο και το σχολείο".
"Αν το αναλάβει αποκλειστικά το σχολείο, θα προσπαθήσει να καλυφθεί, να προστατευθεί. Έμαθα εκ των υστέρων ότι υπήρχαν περιστατικά βίας, όχι σεξουαλικής, αλλά βίας, στο σχολείο του παιδιού μου. Λείπει ένας ενδιάμεσος φορέας ανάμεσα στο σχολείο και τους γονείς", πρόσθεσε.
Οι οργανώσεις εκφράζουν επιφυλάξεις
Η Λορά Μορέν-Μποντέ, γενική διευθύντρια του Enfant Bleu, μιας οργάνωσης που δρα κατά της κακοποίησης παιδιών, λέει ότι "χαίρεται" που το υπουργείο Παιδείας ασχολείται με το ζήτημα της σεξουαλικής βίας σε βάρος των παιδιών, αλλά εκφράζει και αμφιβολίες για τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές θα συμπληρώσουν το ερωτηματολόγιο.
"Όλα εξαρτώνται από τις συνθήκες. Αν πράγματι το παιδί αισθάνεται ασφαλές, έχει την εντύπωση ότι ο φίλος ή η φίλη δίπλα του δεν μπορεί απαραίτητα να δει τις απαντήσεις του, τότε ίσως τελικά πει κάτι. Αν όμως έχει την παραμικρή αμφιβολία, αν φοβάται, αν έχει ερωτήματα για το πού θα καταλήξουν αυτά τα έγγραφα, ξέρουμε δυστυχώς ότι δεν θα εμπιστευθεί απαραίτητα κάποιον."
Για τη Λορά Μορέν-Μποντέ, παραμένει απαραίτητο να γίνονται δράσεις πρόληψης και ευαισθητοποίησης στα σχολεία, παράλληλα με τέτοιου τύπου πρωτοβουλίες.
"Ξέρουμε πόσο λίγο επιμορφωμένοι είναι οι εκπαιδευτικοί, οι επαγγελματίες της παιδικής προστασίας. Ο οργανισμός μας δέχεται συχνά τηλεφωνήματα από επαγγελματίες που μας λένε: «Παρατήρησα αυτό κι αυτό, τι μπορώ να κάνω, πώς πρέπει να ενεργήσω;» Οπότε ξέρουμε ότι υπάρχει αυτή η ανάγκη."
"Κάποιες φορές δεν πρόκειται για λόγια, αλλά για συμπεριφορά. Μπορεί να είναι ένα παιδί που ξαφνικά γίνεται πολύ ανήσυχο, ενώ δεν ήταν, ή αντίθετα, ένα παιδί που κλείνεται εντελώς στον εαυτό του. Και αυτό είναι κάτι που το βλέπει το βλέμμα ενός ενήλικου, που μπορεί να το αναλύσει, να το διακρίνει και να δημιουργήσει μια σχέση εμπιστοσύνης."
Οι εκπαιδευτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις τοποθετούνται
Σύμφωνα με τον Ζαν-Ρεμί Ζιράρ, πρόεδρο του Εθνικού Συνδικάτου Λυκείων και Γυμνασίων, Δημοτικών και Ανώτατης Εκπαίδευσης (SNALC), "η μεγάλη πλειονότητα" των εκπαιδευτικών στηρίζει την πρωτοβουλία.
"Για εμάς, το πιο σημαντικό είναι το σχολείο να αποτελεί έναν ασφαλή χώρο για τους μαθητές μας και, στην πραγματικότητα, για όλους. Αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς θα αποδώσουμε δικαιοσύνη, πολύ ξεκάθαρα. Αλλά έχουμε τη δυνατότητα να μιλάμε με τους μαθητές, να βλέπουμε λίγο τι συμβαίνει, να ενδιαφερόμαστε για τις συνθήκες ζωής των παιδιών και να συγκεντρώνουμε στοιχεία, ώστε στη συνέχεια να παραδώσουμε τη σκυτάλη στην αστυνομία και τη δικαιοσύνη."
"Κάποιες φορές τα μικρά παιδιά δεν αντιλαμβάνονται τη σοβαρότητα αυτού που τους συνέβη. Με το έντυπο, πολύ απλές ερωτήσεις θα μας επιτρέψουν να θέσουμε, όχι μια διάγνωση, αλλά τουλάχιστον ένα πρώτο σήμα προσοχής."
Από την πλευρά της, η Μπεατρίς Λοράν, γραμματέας του συνδικάτου εκπαίδευσης UNSA Éducation, κάνει λόγο για ένα "δίλημμα".
"Δεν μπορεί κανείς να είναι αντίθετος με κάτι που δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να καταγγείλουν τη βία που μπορεί να έχουν υποστεί. Η επιφύλαξη που προκύπτει αμέσως είναι αν ένα γραπτό ερωτηματολόγιο είναι το κατάλληλο μέσο."
"Η επιφύλαξή μας αφορά και τον τρόπο διαχείρισης αυτών των ερωτηματολογίων. Υπάρχει άραγε αρκετό προσωπικό στο εκπαιδευτικό σύστημα για να αναλάβει τις καταγγελίες που θα κάνουν τα παιδιά; Γιατί πραγματικά τραγικό θα ήταν να εκφράσουν τα παιδιά πράγματα που τους έχουν συμβεί και να μη συμβεί τίποτα μετά."
Ερωτηθέν από το Euronews, το υπουργείο Παιδείας δεν απάντησε στις ερωτήσεις μας σχετικά με τις λεπτομέρειες του ερωτηματολογίου, καθώς και με τον τρόπο παρέμβασης της δικαιοσύνης, αν τα αποτελέσματα αποδειχθούν πράγματι "σεισμικά" όπως ανέφερε ο υπουργός Παιδείας.
Το υπουργείο ανέφερε ότι οι εργασίες προετοιμασίας του ερωτηματολογίου είναι "σε εξέλιξη" και ότι είναι συνεπώς "πρόωρο, σε αυτό το στάδιο, να δοθούν ακριβείς απαντήσεις".