Οι εμπειρογνώμονες προειδοποιούν ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να αντιμετωπίσουν τις ανησυχητικές τάσεις του καιρού σε ολόκληρη την ήπειρο - και μάλιστα γρήγορα.
Ο καιρός στην Ευρώπη αυτόν τον Ιούλιο είναι, ουσιαστικά, μια ιστορία «κομμένη στα δύο».
Στα βόρεια της ηπείρου, οι θερμοκρασίες ήταν πολύ χαμηλότερες από τον μέσο όρο, με σημαντικά περισσότερες βροχές από το κανονικό, ενώ ο νότος δίνει μάχη με καύσωνες και πυρκαγιές.
Μόνο στο Βέλγιο, ο Ιούνιος ήταν ο ένατος συνεχόμενος μήνας με περισσότερες βροχές από το συνηθισμένο - ένα νέο ρεκόρ για τη χώρα, το χειρότερο εδώ και 119 χρόνια. Στα μέσα Ιουνίου έπεσαν βροχές ενός μήνα σε μία μόνο εβδομάδα, γεγονός που οδήγησε σε πλημμύρες.
Ήταν επίσης ένας πολύ λιγότερο ηλιόλουστος μήνας από έναν συνηθισμένο Ιούνιο, μια αίσθηση που συμμερίζεται το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης βόρειας Ευρώπης, όπου οι θερμοκρασίες εξακολουθούν να μην ξεπερνούν τους 20 βαθμούς Κελσίου.
Ενώ οι κάτοικοι του βορρά περιμένουν ακόμη να ξεκινήσει ένα «τυπικό» καλοκαίρι, οι χώρες νοτιότερα και ανατολικότερα ήδη ζεσταίνονται και αντιμετωπίζουν τα δικά τους προβλήματα.
Η τελευταία έκθεση της Copernicus που παρακολουθεί το κλίμα της ΕΕ δείχνει ξεκάθαρα ότι ο μήνας ήταν θερμότερος σε παγκόσμιο επίπεδο από κάθε προηγούμενο Ιούνιο στα ιστορικά του στοιχεία.
Στην πραγματικότητα, ήταν ο 13ος συνεχόμενος μήνας που «καυχιόταν» για ρεκόρ ζέστης. Οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας στον Βόρειο Ατλαντικό εκτοξεύτηκαν επίσης στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 και πλέον ετών.
Συνολικά, ο Ιούλιος 2023 - Ιούνιος 2024 ήταν ο θερμότερος που έχει καταγραφεί ποτέ, με θερμοκρασία 0,76 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020 και επιπλέον 1,64°C πάνω από τον προβιομηχανικό μέσο όρο.
Στο νότο, οι ακραίες θερμοκρασίες προκάλεσαν κύματα καύσωνα και πυρκαγιές
Η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα παραμένουν μερικοί από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς για καλοκαιρινές διακοπές. Ο λόγος; Παρέχουν το είδος των ταξιδιών που συνήθως επιθυμεί η πλειοψηφία των Ευρωπαίων: διακοπές στον ήλιο και στην παραλία.
Αυτό αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ταξιδίων (ETC) - αλλά μήπως η ακραία ζέστη τελικά αποτρέπει τους τουρίστες;
Έτσι φαίνεται.
Η ETC ανέφερε ότι ο αριθμός των τουριστών που κατευθύνονται στη νότια Ευρώπη έχει μειωθεί κατά 10% από το 2022, καθώς οι φόβοι για το κλίμα και τον καιρό αρχίζουν να επηρεάζουν τους απλούς ανθρώπους.
Λένε ότι οι ακραίες καιρικές συνθήκες και οι διαταραχές στις μεταφορές αποτελούν "σημαντικές ανησυχίες για το 10% των Ευρωπαίων που επιθυμούν να ταξιδέψουν τους επόμενους μήνες".
"Το 76% των ερωτηθέντων αναφέρει ότι προσαρμόζει τις ταξιδιωτικές του συνήθειες ανάλογα με την κλιματική αλλαγή. Το 17% δήλωσε ότι θα αποφύγει προορισμούς με ακραίες θερμοκρασίες, ποσοστό που αυξάνεται στο 32% για τους άνω των 55 ετών, υποδεικνύοντας ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ταξιδιώτες ανησυχούν περισσότερο για την αντιμετώπιση των υψηλών θερμοκρασιών", προσθέτει το ETC.
Φέτος οι καύσωνες έχουν ήδη πλήξει τμήματα της Ευρώπης νωρίτερα από κάθε άλλη φορά.
Περιφέρειες της Ελλάδας, της Κύπρου, της Τουρκίας και της Ιταλίας έχουν ήδη υποφέρει από ακραία ζέστη - με ορισμένες περιοχές να βλέπουν θερμοκρασίες 10C πάνω από τον εποχιακό μέσο όρο. Αυτές οι ακραίες θερμοκρασίες έχουν οδηγήσει σε πολλαπλούς θανάτους, συμπεριλαμβανομένων έξι ξένων τουριστών που βρέθηκαν νεκροί φέτος στην Ελλάδα μετά από πεζοπορία. Πολλοί άλλοι έχουν εξαφανιστεί υπό παρόμοιες συνθήκες.
Οι καυτές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με τους ισχυρούς ανέμους έχουν προκαλέσει πυρκαγιές κοντά στην Αθήνα, την πρωτεύουσα της Ελλάδας, ενώ, στην τουρκική περιοχή της Σμύρνης, κάτοικοι και παραθεριστές αναγκάστηκαν να εκκενώσουν τις κατοικίες τους.
Στη Γαλλία, λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού, οι διοργανωτές φέρονται να ανησυχούν για την ασφάλεια των αθλητών, λόγω των πιθανών θερμοκρασιών ρεκόρ.
Έχουν πλέον επιτρέψει στις χώρες να παραγγείλουν με δικά τους έξοδα φορητές μονάδες κλιματισμού για να διασφαλίσουν ότι το περιβάλλον τους θα διατηρείται δροσερό.
Στην Ισπανία, οι αρχές κυκλοφόρησαν έναν νέο χάρτη για να βοηθήσουν με πιο ακριβείς προβλέψεις για τον καύσωνα και να αποτρέψουν ασθένειες ή ακόμη και θανάτους.
Σε τμήματα της βόρειας Ευρώπης σημειώθηκαν θανατηφόρες καταιγίδες και πλημμύρες
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον επτά ανθρώπους σε καταιγίδες στην Ελβετία, τη Γαλλία και τη βόρεια Ιταλία.
Νωρίτερα αυτό το μήνα, τα πτώματα τριών ανθρώπων ανασύρθηκαν μετά από κατολίσθηση στην περιοχή Fontana της κοιλάδας Maggia στη νότια πλευρά των ελβετικών Άλπεων.
Ένας άνδρας, η σορός του οποίου βρέθηκε σε ξενοδοχείο στο αλπικό θέρετρο Saas-Grund στην Ελβετία, πιστεύεται ότι αιφνιδιάστηκε από τα νερά της πλημμύρας.
Οι θάνατοι έρχονται καθώς τόσο τα νότια όσο και τα δυτικά τμήματα της Ελβετίας έχουν πληγεί από έντονες βροχοπτώσεις.
Στη βόρεια Ιταλία, επίσης, πλημμύρες, καταιγίδες και κατολισθήσεις έχουν προκαλέσει χάος.
Οι Ιταλοί πυροσβέστες στη βόρεια περιοχή του Πιεμόντε λένε ότι έχουν ήδη πραγματοποιήσει περίπου 80 επιχειρήσεις διάσωσης μέχρι στιγμής αυτό το καλοκαίρι, απομακρύνοντας δεκάδες ανθρώπους.
Μόνο στην περιοχή Valle D'Aosta, αρκετά χωριά έμειναν απομονωμένα λόγω υπερχείλισης ρεμάτων.
Στη βορειοανατολική περιοχή Aube της Γαλλίας έχασαν τη ζωή τους τρεις άνθρωποι ηλικίας 70 και 80 ετών, όταν ένα δέντρο συνέθλιψε το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαιναν κατά τη διάρκεια σφοδρών ανέμων.
Τι κρύβεται πίσω από τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι;
Σύμφωνα με έρευνα της Inverto, από το 2021 έως το 2023, ο αριθμός των ακραίων καιρικών φαινομένων στην Ευρώπη ετησίως αυξάνεται από 11.442 σε 16.956 καταγεγραμμένα γεγονότα.
Αυτό περιλαμβάνει περιστατικά μεγάλης χαλαζόπτωσης, έντονης βροχόπτωσης ή χιονόπτωσης, επιζήμιων κεραυνών, ξηρασίας λόγω ζέστης - ακόμη και ανεμοστρόβιλων.
Τέτοια γεγονότα είναι καταστροφικά για την οικονομία και τα μέσα διαβίωσης. Μόνο μία χαλαζόπτωση το 2023 κοντά στη νοτιοανατολική ισπανική πόλη Βαλένθια προκάλεσε ζημιές που υπολογίζονται σε 40 εκατομμύρια ευρώ.
Τι επηρεάζει όμως τον καιρό της Ευρώπης - και τις τεράστιες ακρότητές του;
Τα κλιματικά φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια ευθύνονται εν μέρει.
Ενώ το Ελ Νίνιο - γνωστό ως "θερμό φαινόμενο" - ορίζεται ως θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας άνω του μέσου όρου και αυξημένες βροχοπτώσεις στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, έχει παγκόσμιες επιπτώσεις, οι οποίες μεταφέρονται και στην Ευρώπη.
Επί του παρόντος, ο πλανήτης βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση μεταξύ του Ελ Νίνιο και της Λα Νίνια - γνωστή ως "ψυχρό φαινόμενο". Εν μέσω αυτής της ουδέτερης φάσης, εξακολουθούμε να βλέπουμε το Ελ Νίνιο να βασιλεύει, φέρνοντας ένα hangover αστρονομικά υψηλών θερμοκρασιών στους ωκεανούς και στον αέρα.
Και τα δύο φαινόμενα έχει διαπιστωθεί ότι έχουν το λεγόμενο "φαινόμενο ντόμινο". Αυτό σημαίνει ότι ο καιρός σε ένα μέρος μπορεί να αλλάξει τον καιρό σε ένα άλλο - σκεφτείτε: η μειωμένη βροχόπτωση σε ένα μέρος του κόσμου μπορεί να την αυξήσει σε άλλο μέρος.
Η Ευρώπη αισθάνεται επίσης τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ως η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα.
Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι από το 1991, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) και του Copernicus, η θερμοκρασία της θερμαίνεται διπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Και οι δύο οργανισμοί έχουν προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη πρέπει να κάνει σημαντικά περισσότερα για να μειώσει τις εκπομπές της και να συνεχίσει τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα. Οι 23 από τους 30 σοβαρότερους καύσωνες της ηπείρου συνέβησαν από το 2000 και οι πέντε από αυτούς ήρθαν τα τελευταία τρία χρόνια.
Οι εμπειρογνώμονες λένε τώρα ότι είναι καιρός να δράσουμε για να αποφύγουμε ακόμη περισσότερες καταστροφές λόγω του κλίματος σε ολόκληρη την Ευρώπη.