Η επιθετική εκστρατεία του Τραμπ κατά του κλίματος δεν δείχνει να επιβραδύνεται, καθώς μπαίνει στο 2026 με ταραχώδες ξεκίνημα της χρονιάς.
Μόλις 10 ημέρες μέσα στο 2026 και ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη εξαπολύσει μια σειρά συνεχόμενων επιθέσεων κατά του κλίματος.
Η αμερικανική κυβέρνηση απομακρύνεται σταδιακά από την αναγνώριση της συμμετοχής της στην κλιματική κρίση ή την αντιμετώπισή της, παρά το γεγονός ότι είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος ετήσιος εκπομπός αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο και, ιστορικά, ο μεγαλύτερος συντελεστής στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Πέρυσι, οι ΗΠΑ δεν έστειλαν εκπρόσωπο στις συνομιλίες της COP30 και έκτοτε έχουν αφαιρέσει κάθε αναφορά στα ορυκτά καύσιμα από την ιστοσελίδα της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος. Παράλληλα, ο Τραμπ επικρίνει την έκρηξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εξάγει παγκοσμίως τη στάση «drill baby drill».
Ορίστε, λοιπόν, μια σύνοψη όσων έχει κάνει ο πρόεδρος των ΗΠΑ μέχρι στιγμής, λιγότερο από δύο εβδομάδες μέσα στο 2026.
Οι ΗΠΑ αποσύρονται από συνθήκη του ΟΗΕ για το κλίμα
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ κατηγορήθηκε ότι «κατρακύλησε σε νέο χαμηλό» αυτή την εβδομάδα, αφού απέσυρε τις ΗΠΑ από μια κομβική συνθήκη για το κλίμα, στο πλαίσιο μιας σαρωτικής αποχώρησης από διεθνείς θεσμούς.
Σε Προεδρικό Υπόμνημα που υπέγραψε στις 7 Ιανουαρίου, ο Τραμπ υποστήριξε ότι είναι «αντίθετο προς τα συμφέροντα των ΗΠΑ» να παραμείνουν μέλος, να συμμετέχουν ή να παρέχουν στήριξη σε περισσότερους από 60 διεθνείς οργανισμούς, συνθήκες και συμβάσεις.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται η Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCC), που στοχεύει στη σταθεροποίηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, και η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), ο κορυφαίος παγκόσμιος φορέας για την κλιματική επιστήμη.
«Την ώρα που η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, οι θερμοκρασίες ρεκόρ και οι θανατηφόρες καταστροφές απαιτούν επείγουσα, συντονισμένη δράση, η κυβέρνηση των ΗΠΑ επιλέγει να υποχωρήσει», λέει η Ρεμπέκα Μπράουν, πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του Center for International Environmental Law (CIEL).
«Η απόφαση να διακοπεί η χρηματοδότηση και να αποσυρθούμε από τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC) δεν απαλλάσσει τις ΗΠΑ από τις νομικές τους υποχρεώσεις να αποτρέψουν την κλιματική αλλαγή και να αποκαταστήσουν τη ζημία από το κλίμα, όπως ξεκαθάρισε πέρυσι το ανώτατο δικαστήριο του κόσμου».
Έλεγχος του πετρελαίου της Βενεζουέλας
Αφού οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις άρπαξαν τον πρόεδρο της Βενεζουέλας και τη σύζυγό του σε μια αστραπιαία επιχείρηση, ο Τραμπ έδειξε ξεκάθαρο ενδιαφέρον για τα αποθέματα πετρελαίου της χώρας.
Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού πετρελαίου στον κόσμο, με εκτιμώμενα 303 δισεκατομμύρια βαρέλια, ξεπερνώντας πετροκράτη όπως η Σαουδική Αραβία και το Ιράν.
Ο Τραμπ επιβεβαίωσε αμέσως ότι οι ΗΠΑ θα εμπλακούν «πολύ δυναμικά» στη βιομηχανία πετρελαίου της χώρας, με σχέδια να στείλουν μεγάλες αμερικανικές εταιρείες για να επισκευάσουν τις πετρελαϊκές υποδομές της Βενεζουέλας και «να αρχίσουν να βγάζουν χρήματα για τη χώρα». Σε συνέντευξη στις 8 Ιανουαρίου είπε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αξιοποιούν τα αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας για χρόνια.
«Σε μια εποχή επιταχυνόμενης κλιματικής κατάρρευσης, να εποφθαλμιά κανείς τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας με αυτόν τον τρόπο είναι και απερίσκεπτο και επικίνδυνο», λέει ο Μαντς Κρίστενσεν από τη Greenpeace International.
«Ο μόνος ασφαλής δρόμος μπροστά είναι μια δίκαιη μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, που να προστατεύει την υγεία, να διαφυλάσσει τα οικοσυστήματα και να στηρίζει τις κοινότητες αντί να τις θυσιάζει για βραχυπρόθεσμα κέρδη».
Νέες διατροφικές οδηγίες
Το αμερικανικό Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών και το Υπουργείο Γεωργίας βρέθηκαν στο στόχαστρο αφού δημοσιοποίησαν τις διατροφικές οδηγίες για το 2026, οι οποίες ενθαρρύνουν τα αμερικανικά νοικοκυριά να δώσουν προτεραιότητα σε διατροφές βασισμένες σε «ολόκληρα, πλούσια σε θρεπτικά συστατικά τρόφιμα».
Η νέα διατροφική πυραμίδα τοποθετεί την εικόνα μιας μπριζόλας από κόκκινο κρέας και κιμά στην κορυφή, στην ενότητα «πρωτεΐνη», παρά το γεγονός ότι το βοδινό ευθύνεται για 20 φορές περισσότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου ανά γραμμάριο πρωτεΐνης σε σχέση με φυτικές εναλλακτικές όπως τα φασόλια και οι φακές.
Κανένα από αυτά τα τρόφιμα δεν εμφανίζεται στην πυραμίδα, αλλά αναφέρονται στις πλήρεις διατροφικές οδηγίες.
«Παρότι υπάρχουν πολλοί τρόποι να καλύψουμε τις ανάγκες μας σε πρωτεΐνη, δεν έχουν όλες οι πηγές πρωτεΐνης την ίδια επίδραση στους ανθρώπους ή στον πλανήτη», λέει η Ρέιτσελ Σάντο, ερευνήτρια σε θέματα τροφίμων και κλίματος στο World Resources Institute (WRI).
«Το βοδινό και το αρνί, ειδικότερα, έχουν μερικά από τα υψηλότερα περιβαλλοντικά κόστη από όλα τα πλούσια σε πρωτεΐνη τρόφιμα, με σημαντικά υψηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, χρήση γης και ρύπανση των υδάτων ανά ουγγιά πρωτεΐνης σε σχέση με τις περισσότερες εναλλακτικές».
Το μπλόκο του Τραμπ στις ΑΠΕ
Πέρυσι, η κυβέρνηση Τραμπ ανέστειλε τις μισθώσεις για όλα τα υπεράκτια αιολικά έργα στις ΗΠΑ, επικαλούμενη ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια. Η κίνηση σταμάτησε τις εργασίες σε πέντε περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των αιολικών πάρκων Revolution Wind και Sunrise Wind της Ørsted, καθώς και περιοχών που ανήκουν σε εταιρείες όπως η Equinor και η Dominion Energy.
Αυτό έρχεται να προστεθεί στη διαρκή κριτική του Τραμπ στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις οποίες έχει χαρακτηρίσει στο παρελθόν «η απάτη του αιώνα». Όμως η κίνηση είχε δαπανηρές συνέπειες που πέρασαν στη νέα χρονιά.
Την περασμένη εβδομάδα, η Ørsted άσκησε νομική προσφυγή κατά της αναστολής από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι είχε ήδη εξασφαλίσει όλες τις απαιτούμενες ομοσπονδιακές και πολιτειακές άδειες από το 2023. Το έργο Sunrise Wind εκτιμάται ότι κοστίζει στον αναπτυξιακό φορέα πάνω από 1 εκατ. δολάρια την ημέρα (περίπου 859.100 ευρώ).
Το υπουργείο Εσωτερικών δήλωσε τον Δεκέμβριο ότι η παύση θα δώσει στην κυβέρνηση «χρόνο να συνεργαστεί με τους μισθωτές και τους πολιτειακούς εταίρους για να αξιολογήσει τη δυνατότητα μετριασμού των κινδύνων για την εθνική ασφάλεια που θέτουν αυτά τα έργα».
Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία
Η αυξανόμενη εμμονή του Τραμπ με τη Γροιλανδία έχει προκαλέσει ανησυχίες στους περιβαλλοντολόγους σχετικά με τους κρίσιμους ορυκτούς πόρους της, οι οποίοι θεωρούνται «απαραίτητοι» για την ενεργειακή μετάβαση.
Μια έρευνα του 2023 διαπίστωσε ότι 25 από τα 34 ορυκτά που θεωρούνται «κρίσιμες πρώτες ύλες» από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρέθηκαν στη Γροιλανδία. Η χώρα εκτιμάται ότι διαθέτει μεταξύ 36 και 42 εκατομμυρίων μετρικών τόνων οξειδίων σπάνιων γαιών, καθιστώντας την το δεύτερο μεγαλύτερο απόθεμα μετά την Κίνα.
Η αξιοποίηση αυτών των πόρων θα μπορούσε να βοηθήσει τις ΗΠΑ να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα, η οποία επί του παρόντος επεξεργάζεται πάνω από το 90 τοις εκατό των σπανίων γαιών παγκοσμίως, και να ενισχύσει τις ΗΠΑ καθώς η ζήτηση αυξάνεται.
Από την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ προσπαθεί να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα, περνώντας νομοσχέδια για την αύξηση της αμερικανικής παραγωγής ορυκτών και εντείνοντας την εξόρυξη σε μεγάλα βάθη τόσο σε αμερικανικά όσο και σε διεθνή ύδατα.
Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι τα ορυκτά αποθέματα της Γροιλανδίας μπορεί να είναι απλώς καπνός για να καλύψουν τα πραγματικά κίνητρα του Τραμπ.