Η περιοχή δέχτηκε βροχόπτωση ίση με το σύνολο βροχής που συνήθως καταγράφεται σε έναν ολόκληρο χρόνο, και όλα αυτά σε διάστημα μόλις δέκα ημερών.
Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή επιδείνωσε τις πρόσφατες καταρρακτώδεις βροχές και τις πλημμύρες που κατέστρεψαν τμήματα της νότιας Αφρικής, προκαλώντας τον θάνατο πάνω από 100 ανθρώπων και εκτοπίζοντας περισσότερους από 300.000, ανέφεραν οι ερευνητές στις 29 Ιανουαρίου.
Μελέτη της World Weather Attribution, η οποία ανέλυσε τις πρόσφατες ισχυρές βροχοπτώσεις που προκάλεσαν σοβαρές πλημμύρες σε τμήματα της Νότιας Αφρικής, της Μοζαμβίκης και της Ζιμπάμπουε, έδειξε ότι η περιοχή δέχθηκε βροχή που αντιστοιχεί σε έναν ολόκληρο χρόνο μέσα σε διάστημα δέκα ημερών.
Οι συνέπειες ήταν εκτεταμένες ζημιές σε κατοικίες και υποδομές, που εκτιμάται ότι ανέρχονται σε εκατομμύρια δολάρια, και ανείπωτη ανθρώπινη δυστυχία, συμπεριλαμβανομένων απωλειών ανθρώπινων ζωών.
Πολλές κατοικίες και κτίρια στη Μοζαμβίκη βυθίστηκαν πλήρως κάτω από το νερό, ενώ δρόμοι και γέφυρες παρασύρθηκαν στις νοτιοαφρικανικές επαρχίες Λιμπόπο και Μπουμαλάνγκα και σε τμήματα της Ζιμπάμπουε.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες από όλο τον κόσμο, χρησιμοποιώντας μεθόδους που έχουν αξιολογηθεί από ομοτίμους, ώστε να εκτιμηθεί η επίδραση της κλιματικής αλλαγής στα μοτίβα και τα επεισόδια ακραίων καιρικών φαινομένων.
Ένα φαινόμενο που εμφανίζεται κάθε 50 χρόνια
Τα δεδομένα που προέκυψαν από τις πρόσφατες καταρρακτώδεις βροχές, η σπάνια ένταση των οποίων εμφανίζεται περίπου μία φορά κάθε 50 χρόνια, επιβεβαίωσαν «σαφή τάση προς πιο σφοδρές νεροποντές», σύμφωνα με τη μελέτη.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε και από το τρέχον La Niña, ένα μετεωρολογικό φαινόμενο που φυσιολογικά φέρνει πιο υγρές συνθήκες στην περιοχή της νότιας Αφρικής, αλλά τώρα λειτουργεί μέσα σε πολύ θερμότερη ατμόσφαιρα.
«Η ανάλυσή μας δείχνει ξεκάθαρα ότι η συνεχής καύση ορυκτών καυσίμων δεν αυξάνει μόνο την ένταση των ακραίων βροχοπτώσεων, αλλά μετατρέπει γεγονότα που ούτως ή άλλως θα συνέβαιναν σε κάτι πολύ πιο σφοδρό», λέει ο Ιζιντίνε Πίντο, ανώτερος ερευνητής κλίματος στο Βασιλικό Μετεωρολογικό Ινστιτούτο της Ολλανδίας.
Ο Πίντο, συν-συγγραφέας της μελέτης, αναφέρει ότι τα κλιματικά μοντέλα που χρησιμοποιήθηκαν δυσκολεύτηκαν να προσδιορίσουν ακριβώς πόσο περισσότερο επιδεινώθηκαν οι πρόσφατες πλημμύρες από την κλιματική αλλαγή, αλλά μια αύξηση κατά 40% στην ένταση των βροχών θα ήταν αδύνατον να εξηγηθεί χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή.
«Αυτό σημαίνει ότι μια περίοδος έντονων βροχών, που ήδη θα ήταν σοβαρή, μετατράπηκε σε πιο βίαιη νεροποντή, την οποία οι κοινότητες δεν είναι εξοπλισμένες να αντιμετωπίσουν», λέει.
Οι πλημμύρες στη νότια Αφρική ξεπέρασαν κατά πολύ τις προσδοκίες
Οι πληγείσες περιοχές στη νότια Αφρική δεν είναι άγνωστες σε έντονες νεροποντές και πλημμύρες, ωστόσο οι επιστήμονες θορυβήθηκαν από το μέγεθος των πρόσφατων γεγονότων.
«Το γεγονός αυτό ήταν για εμάς μια έκπληξη, γιατί είχαμε βιώσει αντίστοιχα πριν από 25 χρόνια, που πλημμύρισαν τις ίδιες περιοχές», λέει ο Μπερναρντίνου Ναντούμπο, ερευνητής στη μετεωρολογική υπηρεσία της Μοζαμβίκης.
«Υπάρχουν περιοχές που μέσα σε δύο έως τρεις ημέρες κατέγραψαν βροχόπτωση που αναμενόταν για ολόκληρη την περίοδο των βροχών, οπότε ήταν πολύ δύσκολο να το διαχειριστούμε υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.»
Σύμφωνα με τον Ναντούμπο, η Μοζαμβίκη βρίσκεται κατάντη εννέα διεθνών ποταμών, επομένως όταν συμβαίνει ένα τέτοιο γεγονός αναμένονται μεγάλες ζημιές όχι μόνο λόγω της έντονης βροχόπτωσης, αλλά και λόγω της ροής των υδάτων.
«Η πρόγνωσή μας είναι καλή, καθώς διαθέτουμε διαφορετικά μοντέλα, αλλά πρόκειται για γεγονότα που, ακόμη και με καλή πρόγνωση, δεν μπορείς να αποτρέψεις τις ζημιές που τα συνοδεύουν», λέει.
Οι κεντρικές και νότιες περιοχές της Μοζαμβίκης ήταν οι περισσότερο πληγείσες, με την πρωτεύουσα της επαρχίας Γάζα, Ξάι-Ξάι, και την κοντινή πόλη Τσόκβε να βρίσκονται σε μεγάλο βαθμό κάτω από το νερό.
Κλιματικά μοντέλα με επίκεντρο την Αφρική
Οι ερευνητές ζήτησαν επίσης την ανάπτυξη κλιματικών μοντέλων στην Αφρική, ώστε να κατανοηθούν καλύτερα η δυναμική και το εύρος της επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στις διάφορες περιοχές της ηπείρου.
Σύμφωνα με τη Φρίντερικε Ότο, καθηγήτρια επιστήμης του κλίματος στο Centre for Environmental Policy του Imperial College στο Λονδίνο, η έλλειψη κλιματικών μοντέλων που αναπτύσσονται στην Αφρική ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους τα περισσότερα μοντέλα δυσκολεύτηκαν να προσδιορίσουν ακριβώς πόσο επιδεινώθηκαν οι πρόσφατες πλημμύρες από την κλιματική αλλαγή.
«Όλα τα κλιματικά μοντέλα που διαθέτουμε και είναι ελεύθερα διαθέσιμα έχουν αναπτυχθεί εκτός Αφρικής. Έχουν δημιουργηθεί σε κέντρα μοντελοποίησης κλίματος στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και σε ορισμένες στην Ασία.»
«Όμως δεν υπάρχει ούτε ένα κλιματικό μοντέλο που να έχει αναπτυχθεί στην Αφρική. Εξαιτίας αυτού, συνήθως σχεδιάζονται έτσι ώστε να αποδίδουν καλύτερα τον καιρό στις περιοχές για τις οποίες έχουν φτιαχτεί, και αυτό ισχύει για όλα τα μοντέλα», λέει.