Μία από τις πιο εμβληματικές μεταναστεύσεις του κόσμου κινδυνεύει, καθώς οι αυξανόμενες θερμοκρασίες αλλοιώνουν την ποιότητα του απαραίτητου νέκταρ των λουλουδιών.
Κάθε φθινόπωρο, εκατομμύρια πεταλούδες μονάρχη ξεκινούν ένα επικίνδυνο ταξίδι, πετώντας πάνω από 3.000 χλμ. από τους καναδικούς αγρούς μέχρι τα ορεινά δάση του Μεξικού για να ξεχειμωνιάσουν.
Πρόκειται για μια μετανάστευση που προσελκύει πλήθη τουριστών, καθώς σε όλη την Αμερική συγκεντρώνονται πλήθη για να θαυμάσουν τα χαρακτηριστικά πορτοκαλί έντομα που γεμίζουν τον ουρανό. Στο τέλος του χειμώνα, αυτές οι πεταλούδες πετούν βόρεια, στις ΗΠΑ, όπου γεννούν τα αυγά τους στα φυτά ασκληπιάς.
Εδώ και χρόνια, η πεταλούδα μονάρχη επιδεικνύει αντοχή απέναντι στην αυξανόμενη απειλή της κλιματικής αλλαγής. Παρότι έχουν μέγεθος όσο ένας μεγάλος συνδετήρας, έχουν καταφέρει να επιβιώσουν παρά την απώλεια ενδιαιτημάτων, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και την αυξανόμενη χρήση φυτοφαρμάκων.
Όμως τώρα, στην επική τους πορεία εμφανίστηκε ένα νέο εμπόδιο: το νέκταρ των λουλουδιών.
Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει το νέκταρ των λουλουδιών
Το καλοκαίρι του 2023, μια ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Οτάβα άρχισε να μελετά τα φυτά από τα οποία εξαρτώνται οι μονάρχες κατά τη μετανάστευσή τους.
Δημοσιευμένη στο περιοδικό Global Change Biology Communications, η μελέτη έδειξε ότι μια μικρή αύξηση της θερμοκρασίας (0,6 °C) αρκούσε για να μειώσει την ποιότητα του νέκταρ που παρήγαν αυτά τα φυτά. Οι μονάρχες που τρέφονταν από αυτά τα «ζεσταμένα» άνθη συσσώρευσαν περίπου ένα τέταρτο λιγότερο σωματικό λίπος σε σχέση με τους υπόλοιπους.
«Η θέρμανση είναι αυτή που καθιστά το νέκταρ λιγότερο θρεπτικό», λέει η καθηγήτρια Χέδερ Χαρούμπα, που ηγήθηκε του πειράματος.
«Παρότι οι πεταλούδες μπορούσαν να φάνε όσο ήθελαν, δεν μπόρεσαν να αντισταθμίσουν το νέκταρ χαμηλότερης ποιότητας.»
Η μελέτη διαπίστωσε ότι, όσο οι θερμοκρασίες ανέβαιναν, τα όψιμα λουλούδια παρήγαν λιγότερο νέκταρ, και αυτό που παρήγαν είχε λιγότερα σάκχαρα.
Ένα «καμπανάκι» για την προστασία της πεταλούδας μονάρχη
Επιστήμονες και περιβαλλοντολόγοι εκφράζουν εδώ και καιρό ανησυχία για το μέλλον των μονάρχων, αλλά αυτή η μελέτη αποκαλύπτει έναν πιο λεπτό κίνδυνο.
«Βλέπουμε ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να πλήττει τους επικονιαστές έμμεσα, υποβαθμίζοντας τους πόρους στους οποίους βασίζονται», προσθέτει η Χαρούμπα.
«Πιστεύω ότι τα ευρήματα είναι ένα καμπανάκι για όσους εργάζονται για την προστασία αυτών των πεταλούδων και, στην πραγματικότητα, για όποιον φυτεύει έναν κήπο ή φροντίζει ένα πάρκο, όσο ο πλανήτης θερμαίνεται.»
Η μελέτη αποτέλεσε τον άξονα μιας νέας έκθεσης με τίτλο Flutterings: Monarchs and Climate Change.
Επιμελημένη από την Καναδή εικαστικό Valérie Chartrand, φιλοδοξεί να πυροδοτήσει νέες συζητήσεις για το πώς φροντίζουμε τα πλάσματα γύρω μας και να δείξει πώς οι συμπράξεις τέχνης και επιστήμης μπορούν να «εμβαθύνουν την κατανόηση του κοινού για σύνθετα περιβαλλοντικά ζητήματα».