Οι εποχικές βροχές παρασύρουν σκουπίδια από παράνομες χωματερές στον ποταμό Δρίνο, όπου αυτά συσσωρεύονται πίσω από τον φράχτη υδροηλεκτρικού σταθμού.
Μηχανήματα έργου δουλεύουν νυχθημερόν για να απομακρύνουν τόνους σκουπιδιών που φράζουν τον ποταμό Δρίνο, στην ανατολική Βοσνία.
Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο. Κάθε χειμώνα, τα απορρίμματα που παρασύρονται από τους φουσκωμένους ποταμούς της περιοχής συσσωρεύονται κατάντη, καταλήγοντας να στοιβάζονται στα φράγματα που έχει εγκαταστήσει ο υδροηλεκτρικός σταθμός στο Βίσεγκραντ.
«Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα έλλειψης πολιτικής βούλησης και αδράνειας όλων των αρμόδιων θεσμών», λέει ο ακτιβιστής Ντέγιαν Φουρτούλα, που ζει στο κοντινό Βίσεγκραντ και διευθύνει την περιβαλλοντική οργάνωση Eko Centar. «Συναντιούνται κάθε χρόνο και δίνουν υποσχέσεις, αλλά όπως βλέπουμε αυτές οι σκηνές επαναλαμβάνονται.»
Η εικόνα θυμίζει ταινία περιβαλλοντικής καταστροφής: η κατά τα άλλα σμαραγδένια επιφάνεια του ποταμού είναι σκεπασμένη πυκνά με πλαστικά μπουκάλια, κομμάτια ξύλου ή έπιπλα, σκουριασμένα βαρέλια, οικιακές συσκευές ή ακόμη και νεκρά ζώα. Ο Φουρτούλα λέει ότι ανάμεσά τους υπάρχουν και ιατρικά απόβλητα.
«Πρόκειται για οικολογική καταστροφή», λέει. «Ο Δρίνος είναι πλούσιος σε ψάρια και μπορείτε να φανταστείτε τις τοξίνες που απελευθερώνονται εδώ. Υπάρχουν σχεδόν τα πάντα, είναι μια τεράστια καταστροφή.»
Γιατί ο Δρίνος είναι γεμάτος σκουπίδια;
Τα απορρίμματα προέρχονται από παράνομους χώρους απόθεσης ανάντη στη Βοσνία, αλλά και στις γειτονικές Σερβία και Μαυροβούνιο. Πολλοί μικρότεροι παραπόταμοι σε ολόκληρη την περιοχή χύνονται στον Δρίνο, μεταφέροντας ο καθένας το δικό του μερίδιο σκουπιδιών.
Το καλοκαίρι οι ποταμοί προσελκύουν ράφτερ και λάτρεις της φύσης. Το πρόβλημα με τα σκουπίδια κορυφώνεται τους χειμερινούς μήνες, όταν οι φουσκωμένοι ποταμοί παρασύρουν τους παράνομους σκουπιδότοπους κατά μήκος των όχθεών τους.
Αξιωματούχοι των τριών χωρών έχουν δεσμευτεί να συνεργαστούν για την επίλυση του προβλήματος. Μία τέτοια συνάντηση των υπουργών Περιβάλλοντος της Βοσνίας, της Σερβίας και του Μαυροβουνίου πραγματοποιήθηκε επιτόπου ήδη από το 2019, αλλά χρόνια αργότερα λύση δεν διαφαίνεται.
Η κατάσταση δείχνει πως, δεκαετίες μετά τους καταστροφικούς πολέμους της δεκαετίας του 1990 στην πρώην Γιουγκοσλαβία, η περιοχή εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, τόσο οικονομικά όσο και ως προς την προστασία του περιβάλλοντος.
Η ρύπανση απειλεί τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες των βαλκανικών χωρών
Πέρα από τη ρύπανση των ποταμών, πολλές χώρες των Δυτικών Βαλκανίων αντιμετωπίζουν και άλλα περιβαλλοντικά προβλήματα. Ένα από τα πιο πιεστικά είναι τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης που πλήττουν αρκετές πόλεις της περιοχής.
Η Βοσνία, η Σερβία και το Μαυροβούνιο επιδιώκουν όλες την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αποτελεσματική προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ένταξη στο μπλοκ των 27.
Ο Φουρτούλα λέει ότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι αντιμετώπισης του προβλήματος με τα σκουπίδια, όπως η χαρτογράφηση των παράνομων χωματερών και η εγκατάσταση καμερών και φραγμάτων σε αρκετούς δήμους, αντί να αφήνεται όλος ο όγκος των απορριμμάτων να καταλήγει στο Βίσεγκραντ.
Όταν απομακρύνονται από το ποτάμι, τα σκουπίδια καταλήγουν στον τοπικό χώρο υγειονομικής ταφής, όπου σιγοκαίγονται και απελευθερώνουν τοξικά σωματίδια στην ατμόσφαιρα, σε έναν «φαύλο κύκλο» που, όπως λέει ο Φουρτούλα, μολύνει την πόλη του.
«Έρχεται από τρεις χώρες, το Μαυροβούνιο, τη Σερβία και τη Βοσνία», λέει. «Αλλά κανείς δεν παραδέχεται ότι είναι δικά του.»