Οι ξηρασίες ρεκόρ και οι καυτοί καύσωνες τροφοδότησαν τις πυρκαγιές που αποτέφρωσαν χιλιάδες εκτάρια φυσικού δάσους.
Η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο είχε σημαντική επίδραση στις πρόσφατες, σφοδρές δασικές πυρκαγιές που τύλιξαν στις φλόγες τμήματα της Χιλής και της Παταγονίας της Αργεντινής, καθιστώντας τις συνθήκες εξαιρετικά υψηλού κινδύνου που οδήγησαν στη μαζική καύση έως και τρεις φορές πιθανότερες σε σχέση με έναν κόσμο χωρίς υπερθέρμανση του πλανήτη, προειδοποίησε στις 11 Φεβρουαρίου ομάδα ερευνητών.
Οι ζεστές, ξηρές και θυελλώδεις καιρικές συνθήκες που τροφοδότησαν τις φονικές πυρκαγιές του περασμένου μήνα στην κεντρική και νότια Χιλή έγιναν περίπου κατά 200% πιο πιθανές λόγω των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ οι συνθήκες πολύ υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς που τροφοδότησαν τις φλόγες που εξακολουθούν να μαίνονται στη νότια Αργεντινή έγιναν κατά 150% πιο πιθανές, σύμφωνα με τη World Weather Attribution, μια επιστημονική πρωτοβουλία που διερευνά ακραία καιρικά φαινόμενα λίγο μετά την εκδήλωσή τους.
Η πιθανότητα αυτή θα αυξάνεται όσο ο άνθρωπος συνεχίζει να καίει ορυκτά καύσιμα και να σκεπάζει τον πλανήτη με ακόμη περισσότερα αέρια που παγιδεύουν τη θερμότητα, πρόσθεσαν οι ερευνητές.
Οι πυρκαγιές που σάρωσαν τις περιφέρειες Μπιόμπιο και Νιούμπλε της Χιλής στα μέσα Ιανουαρίου στοίχισαν τη ζωή σε 23 ανθρώπους, κατέστρεψαν πάνω από 1.000 κατοικίες και άλλες υποδομές και ανάγκασαν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Όλες οφείλονταν σε ανθρώπινη δραστηριότητα, είτε σε εμπρησμό είτε σε αμέλεια.
Στη νότια Αργεντινή, οι πυρκαγιές που αρχικά προκλήθηκαν από κεραυνό ανάγκασαν χιλιάδες τουρίστες και κατοίκους να απομακρυνθούν και έκαψαν πάνω από 45.000 εκτάρια παρθένου δάσους, συμπεριλαμβανομένων τεράστιων τμημάτων του Εθνικού Πάρκου Λος Αλέρκες, μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, όπου υπάρχουν δέντρα ηλικίας 2.600 ετών.
Εντοπίζοντας το ανθρώπινο αποτύπωμα στις καταστροφές
Η μελέτη, που επιβεβαιώνει αυτό που πολλοί υποψιάζονταν, προσφέρει την πρώτη επιστημονική αξιολόγηση του ρόλου της υπερθέρμανσης του πλανήτη στην ένταση ορισμένων από τις σοβαρότερες κρίσεις δασικών πυρκαγιών που έπληξαν τη Χιλή και την Αργεντινή εδώ και χρόνια.
Αποτελεί την πιο πρόσφατη συμβολή σε έναν αναδυόμενο υποκλάδο της κλιματικής επιστήμης, γνωστό ως «απόδοση καιρικών φαινομένων», ο οποίος εξελίσσεται ραγδαία ανταποκρινόμενος στην αυξανόμενη ανάγκη του κοινού για ενημέρωση σχετικά με το πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις φυσικές καταστροφές.
Η έκθεση της World Weather Attribution δεν έχει ακόμη υποβληθεί σε αξιολόγηση από ομοτίμους ούτε έχει δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό, βασίζεται όμως σε ευρέως αποδεκτές μεθόδους, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης δεδομένων και προσομοιώσεων σε υπολογιστή, ώστε να συγκριθεί το σημερινό κλίμα με τα καιρικά μοτίβα του παρελθόντος.
«Συνολικά, είμαστε βέβαιοι ότι ο βασικός παράγοντας πίσω από αυτήν την αυξημένη επικινδυνότητα πυρκαγιών είναι η υπερθέρμανση που προκαλεί ο άνθρωπος», δήλωσε σε ενημέρωση δημοσιογράφων η ερευνήτρια της World Weather Attribution, Κλερ Μπαρνς. «Οι τάσεις αυτές αναμένεται να συνεχιστούν στο μέλλον, όσο συνεχίζουμε να καίμε ορυκτά καύσιμα».
Καυτά και ξηρά δάση γίνονται πυριτιδαποθήκες
Ρεκόρ ξηρασιών και καύσωνες δημιούργησαν συνθήκες ευνοϊκές για δασικές πυρκαγιές σε Χιλή και Αργεντινή, διαπίστωσε η μελέτη, ενώ οι μονοκαλλιέργειες ιδιαίτερα εύφλεκτων δέντρων, όπως τα πεύκα, βοήθησαν τις φωτιές να εξαπλωθούν ευκολότερα και στις δύο περιοχές. Τα εισβλητικά αυτά είδη έχουν αντικαταστήσει τα εγγενή, πιο ανθεκτικά στη φωτιά οικοσυστήματα της περιοχής, μετατρέποντας θάμνους, θαμνώδη βλάστηση και χόρτα σε προσάναμμα.
Στην Παταγονία της Αργεντινής, η πόλη Ελ Μπολσόν κατέγραψε την υψηλότερη θερμοκρασία Ιανουαρίου στα χρονικά της – 38,4 βαθμούς Κελσίου. Η πόλη Εσκέλ, κοντά στο Εθνικό Πάρκο Λος Αλέρκες, σημείωσε 11 συνεχόμενες ημέρες μέγιστων θερμοκρασιών τον Ιανουάριο, το δεύτερο μεγαλύτερο κύμα καύσωνα σε 65 χρόνια. Στη Χιλή, οι θερμοκρασίες πριν από τις πυρκαγιές ήταν υψηλές αλλά όχι ρεκόρ.
Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι οι εποχικές βροχοπτώσεις από τον Νοέμβριο έως τον Ιανουάριο, πριν από την περίοδο κορύφωσης των πυρκαγιών, ήταν περίπου 25% πιο αδύναμες στη Χιλή και 20% λιγότερο έντονες στην Παταγονία της Αργεντινής σε σχέση με ένα σενάριο χωρίς άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας τουλάχιστον κατά 1,3 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.
«Αυτό, σε συνδυασμό με τις υψηλότερες από τον μέσο όρο θερμοκρασίες, οδήγησε τη βλάστηση σε κατάσταση στρες, με πολύ χαμηλή υγρασία στο έδαφος», δήλωσε ο Αργεντινός ερευνητής και συγγραφέας της μελέτης Χουάν Αντόνιο Ριβέρα. «Όταν ξεκίνησαν οι δασικές πυρκαγιές... υπήρχε αρκετό καύσιμο για να επεκταθούν και να διατηρηθούν στον χρόνο».
Λιγότεροι πόροι, μεγαλύτερες επιπτώσεις
Η Χιλή έχει αυξήσει τον προϋπολογισμό της για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών κατά 110% τα τελευταία τέσσερα χρόνια, επί της αριστερής κυβέρνησης του προέδρου Γκαμπριέλ Μπόριτς, βελτιώνοντας την πρόγνωση του κινδύνου πυρκαγιάς και επενδύοντας σε νέο εξοπλισμό.
Στην Αργεντινή όμως, ένα σκληρό πρόγραμμα λιτότητας υπό τον ελευθεριακό πρόεδρο Χαβιέρ Μιλέι ενδέχεται να έχει υπονομεύσει την ικανότητα της χώρας να ανταποκριθεί στις πυρκαγιές, ανέφεραν οι ερευνητές, επικαλούμενοι περικοπές στους προϋπολογισμούς των πυροσβεστικών δυνάμεων, έλλειψη σχεδιασμού και απορρύθμιση των τουριστικών δραστηριοτήτων στα εθνικά πάρκα της Παταγονίας. Τον ίδιο ισχυρισμό διατύπωσαν, μιλώντας στο πρακτορείο The Associated Press, πυροσβέστες, δασοφύλακες και αξιωματούχοι που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση καταστροφών.
Ο Μιλέι, όπως και ο σύμμαχός του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, έχει αρνηθεί ότι η κλιματική αλλαγή σχετίζεται με την ανθρώπινη δραστηριότητα. Το γραφείο του δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο νωρίς το πρωί της Τετάρτης (11 Φεβρουαρίου).
«Δυστυχώς, όταν υπάρχει μια κυβέρνηση που δεν κατανοεί την κλιματική αλλαγή και τη σύνδεσή της με τις ανθρώπινες δραστηριότητες, όπου η φύση είναι δευτερεύουσα προτεραιότητα, αυτές οι καταστάσεις επιδεινώνονται και οι δασικές πυρκαγιές έχουν τελικά μεγαλύτερες επιπτώσεις απ’ ό,τι θα έπρεπε», είπε ο Ριβέρα. «Η κατάσταση παραμένει εκτός ελέγχου».