Τα εξελιγμένα γεωθερμικά συστήματα θα μπορούσαν να απεξαρτήσουν την ΕΕ από τα ορυκτά καύσιμα, ακόμη και σε χώρες χωρίς ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Νέες τεχνολογίες ανοίγουν τον δρόμο για την αξιοποίηση της γεωθερμικής ηλεκτρικής ενέργειας σε πολύ μεγαλύτερα τμήματα της Ευρώπης, κάτι που θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα έκθεση του ενεργειακού think tank Ember διαπιστώνει ότι 43GW ενισχυμένης γεωθερμικής ισχύος στην ΕΕ θα μπορούσαν να αναπτυχθούν με κόστος κάτω από 100 €/MWh, επίπεδο συγκρίσιμο με την ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα και φυσικό αέριο.
Παρότι αυτό αντιστοιχεί μόνο σε ένα κλάσμα του συνολικού γεωθερμικού δυναμικού της Ευρώπης, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η ανάπτυξη σε επίπεδο ΕΕ θα μπορούσε να αποδίδει περίπου 301 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως. Πρόκειται για ποσότητα ισοδύναμη με σχεδόν το μισό (42%) της ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα και φυσικό αέριο στην ΕΕ το 2025.
Σύμφωνα με την έκθεση, σε παγκόσμιο επίπεδο η γεωθερμία θα μπορούσε έως το 2050 να καλύψει έως και το 15% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, προειδοποιεί όμως ότι η ΕΕ κινδυνεύει να χάσει τον ηγετικό της ρόλο σε αυτήν τη μορφή ανανεώσιμης ενέργειας αν η ανάπτυξη παραμείνει «αργή και άνιση».
Ποιες χώρες της ΕΕ διαθέτουν το μεγαλύτερο γεωθερμικό δυναμικό;
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι οι πρόοδοι στη γεώτρηση και στη μηχανική ταμιευτήρων ανοίγουν τον δρόμο ώστε τα ενισχυμένα γεωθερμικά συστήματα (EGS) να παρέχουν κλιμακούμενη και καθαρή ενέργεια σε μεγάλο μέρος της ηπείρου.
Σε αντίθεση με τους συμβατικούς γεωθερμικούς σταθμούς, που περιορίζονται σε ηφαιστειακές περιοχές και ζώνες επαφής τεκτονικών πλακών (όπως η Ισλανδία), τα EGS προϋποθέτουν γεωτρήσεις σε βάθος έως και οκτώ χιλιομέτρων σε θερμό, συμπαγές πέτρωμα, την έγχυση ρευστού στις ρωγμές και στη συνέχεια την άντληση του θερμαινόμενου ρευστού στην επιφάνεια για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Αυτή η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει την παραγωγή γεωθερμικής ηλεκτρικής ενέργειας με ανταγωνιστικό κόστος, ακόμη και έξω από τις παραδοσιακές ζώνες υψηλών θερμοκρασιών.
Η Ember υπολογίζει ότι το «τεχνοοικονομικό δυναμικό» για τη γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή στην ηπειρωτική Ευρώπη θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 50GW, αρκετά για να ηλεκτροδοτηθούν περίπου 30 σπίτια.
Με βάση αυτό το όριο, η Ουγγαρία κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο, με περίπου 28GW ανεκμετάλλευτης γεωθερμικής ενέργειας. Ακολουθεί η Τουρκία (6GW), ενώ η Πολωνία, η Γερμανία και η Γαλλία διαθέτουν από περίπου 4GW η καθεμία.
«Η εγκατάσταση γεωθερμικής ισχύος δεν μπορεί μόνο να γίνει με χαμηλό κόστος, αλλά, ως τεχνολογία χωρίς δαπάνες καυσίμων, προσφέρει το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι είναι θωρακισμένη από τη μεταβλητότητα των τιμών των καυσίμων και την έκθεση σε αυξανόμενα κόστη άνθρακα, ενισχύοντας τον ρόλο της ως σταθερή πηγή αξιόπιστης, χαμηλών εκπομπών ηλεκτρικής ενέργειας με την πάροδο του χρόνου», αναφέρει η έκθεση.
«Νέα βάθη» για την ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης
Η Τατιάνα Μιντέκοβα, σύμβουλος πολιτικής στην Ember (πηγή στα Αγγλικά), υποστηρίζει ότι η σύγχρονη γεωθερμία «οδηγεί την ενεργειακή μετάβαση σε νέα βάθη», ανοίγοντας πρόσβαση σε καθαρές ενεργειακές πηγές που για χρόνια θεωρούνταν «απρόσιτες και υπερβολικά δαπανηρές».
«Σήμερα όμως, η γεωθερμική ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να είναι φθηνότερη από το φυσικό αέριο», σημειώνει. «Είναι επίσης καθαρότερη και μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.»
Η Μιντέκοβα προσθέτει ότι το ζητούμενο για την Ευρώπη δεν είναι πλέον το αν υπάρχουν οι γεωθερμικοί πόροι, αλλά το κατά πόσο «η τεχνική πρόοδος συνοδεύεται από πολιτικές που επιτρέπουν την κλιμάκωση και μειώνουν τον κίνδυνο στα πρώτα στάδια».
Μένει η ΕΕ πίσω στην αξιοποίηση της γεωθερμικής ενέργειας;
Παρότι έργα EGS ξεκίνησαν ήδη από τη δεκαετία του 2000 σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ελβετία, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης και η «ασυνεπής εθνική στήριξη» έχουν επιβραδύνει την εμπορική ανάπτυξη.
Αντίθετα, στις ΗΠΑ και τον Καναδά τα έργα επεκτείνονται, αξιοποιώντας σε μεγαλύτερη κλίμακα πολλές από τις μεθόδους που δοκιμάστηκαν πρώτα στην Ευρώπη. Πλέον, ο προγραμματισμένος «αγωγός» γεωθερμικών έργων στη Βόρεια Αμερική αναμένεται να ξεπεράσει εκείνον της Ευρώπης.
«Η καθυστέρηση στην ανάπτυξη εγκυμονεί επίσης τον κίνδυνο να μεταφερθούν σε άλλες περιοχές τα οφέλη της εμπειρίας, η ανάπτυξη της εφοδιαστικής αλυσίδας και οι μειώσεις κόστους, αυξάνοντας τα μελλοντικά κόστη για τα ευρωπαϊκά έργα ακόμη και εκεί όπου υπάρχουν πόροι», αναφέρει η έκθεση.
«Χωρίς πιο ισχυρή εστίαση στη χρηματοδότηση σε κλίμακα αγοράς, η Ευρώπη ενδέχεται να χάσει τα οικονομικά και βιομηχανικά οφέλη από τεχνολογίες στις οποίες συνέβαλε πρωτοποριακά.»