Το νέο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας συναντά σκληρή αντίσταση από την Ελλάδα: Πώς μπορεί να ξεπεραστεί το αδιέξοδο
Η Ελλάδα φρενάρει το νέο πακέτο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας, λόγω της απαγόρευσης στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που προβλέπεται να τεθεί πλήρως σε ισχύ το 2027.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όπως συμφωνήθηκε πέρυσι, η απαγόρευση θα απαγορεύσει την «αγορά, εισαγωγή ή μεταφορά, άμεσα ή έμμεσα» LNG που «προέρχεται από τη Ρωσία ή εξάγεται από τη Ρωσία». Ωστόσο η Ελλάδα, που διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, ζητά αναθεώρηση του νομικού κειμένου ώστε να επιτραπεί η συνέχιση της μεταφοράς ρωσικού LNG και μετά την ημερομηνία λήξης.
Ο κύριος ωφελημένος θα ήταν η Dynagas, εταιρεία που ειδικεύεται στη ναυτιλία σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν και ανήκει στον Έλληνα δισεκατομμυριούχο Γιώργο Προκοπίου. Η Dynagas και η θυγατρική της έχουν ναυλώσει 11 πλοία, συμπεριλαμβανομένων επτά παγοθραυστικών ανθεκτικών στην Αρκτική, για τη μεγαλύτερη ρωσική μονάδα φυσικού αερίου, το Yamal LNG.
Η ελληνική κυβέρνηση και η Dynagas υποστηρίζουν ότι η απαγόρευση του ρωσικού LNG θα πλήξει τον ευρωπαϊκό κλάδο ναυτιλιακών υπηρεσιών, θα καταστρέψει ευκαιρίες απασχόλησης, θα ενισχύσει ξένους ανταγωνιστές και τελικά δεν θα αποδυναμώσει το πολεμικό ταμείο της Μόσχας.
Καθώς η διαμάχη παρατείνεται, το Euronews εξετάζει τρεις πιθανούς τρόπους για να ξεπεραστεί το αδιέξοδο.
Επιλογή 1: Άσκηση πίεσης μέχρι να αρθεί το βέτο
Η ΕΕ εμφανίζεται έντονα απογοητευμένη με την Ελλάδα. Τα υπόλοιπα κράτη‑μέλη δηλώνουν έκπληκτα με την αιφνίδια προσπάθεια επανεξέτασης μιας απόφασης που εγκρίθηκε ομόφωνα τον Οκτώβριο και δεν συνδέεται με το πακέτο που βρίσκεται τώρα στο τραπέζι.
Οι διπλωμάτες φοβούνται ότι το εκ νέου άνοιγμα του νομικού κειμένου εγκυμονεί τον κίνδυνο δημιουργίας επικίνδυνου προηγούμενου, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σειρά παρόμοιων αιτημάτων και να αποδυναμώσει τις κυρώσεις εκ των έσω.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία πέρυσι χαιρέτισε την απαγόρευση LNG ως σημαντικό βήμα στην εκστρατεία πίεσης, παραμένει επίσης ανυποχώρητη.
«Η απαγόρευση ισχύει και θα συνεχίσει να ισχύει», δήλωσε τη Δευτέρα εκπρόσωπος της Επιτροπής.
Η επιλογή που προτιμούν είναι να συνεχίσουν να αντιστέκονται, όπως έχουν πράξει μέχρι σήμερα, ώσπου η Αθήνα να υποχωρήσει και να αποσύρει το βέτο της. Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που ένα κράτος‑μέλος, νιώθοντας ολοένα και πιο απομονωμένο, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η μοναχική του μάχη δεν αξίζει τον κόπο.
Σε μια προσπάθεια να ανοίξουν δρόμο για μια διέξοδο, η Επιτροπή ετοιμάζεται να διανείμει μια οικονομική ανάλυση που θα αντικρούει τα ελληνικά επιχειρήματα και θα δείχνει ότι η απαγόρευση της μεταφοράς LNG θα είχε, στην πραγματικότητα, επιζήμιο αντίκτυπο στην πολεμική οικονομία της Ρωσίας.
Επιλογή 2: Σύντομη αναβολή της απαγόρευσης
Αν η Ελλάδα εξακολουθήσει να μάχεται, τα κράτη‑μέλη θα υποχρεωθούν να προσφέρουν έναν συμβιβασμό, όπως έχουν κάνει και στο παρελθόν όταν τα εμπόδια αποδείχθηκαν ανυπέρβλητα.
Με τα δεδομένα που ισχύουν σήμερα, η απαγόρευση στις εισαγωγές και τη μεταφορά ρωσικού LNG προβλέπεται να τεθεί πλήρως σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2027. Ως μέση λύση, οι χώρες θα μπορούσαν να συμφωνήσουν σε μια σύντομη καθυστέρηση της έναρξης ισχύος της απαγόρευσης μεταφοράς, αφήνοντας την απαγόρευση εισαγωγών ως έχει.
Οι εισαγωγές είναι το βασικό στοιχείο, καθώς προσφέρουν στη Μόσχα άμεση ροή εσόδων: οι αγορές της ΕΕ από το Yamal έφτασαν σχεδόν τα 6 δισ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του έτους. Τα 136 φορτία και οι 9,97 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι αποτέλεσαν ρεκόρ για την περίοδο.
Μια καθυστέρηση θα έδινε στη Dynagas περισσότερο χρόνο να προετοιμαστεί για τη σταδιακή κατάργηση και θα επέτρεπε στην Ελλάδα να άρει το βέτο και να εγκρίνει τις νέες κυρώσεις.
Στην πράξη, όμως, η λύση αυτή απλώς θα μετέθετε το πρόβλημα για αργότερα και οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν σύντομα να βρεθούν αντιμέτωπες με το ίδιο δίλημμα.
«Η Ελλάδα δεν κερδίζει πολλούς πόντους συμπάθειας αυτή την περίοδο», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης.
Επιλογή 3: Χορήγηση εξαίρεσης
Το πιο αμφιλεγόμενο βήμα θα ήταν η απλή τροποποίηση του νομικού κειμένου, με την αφαίρεση της διατύπωσης που απαγορεύει τη μεταφορά ρωσικού LNG.
Αυτή είναι η επιλογή που προτιμά η Αθήνα: Μια εξαίρεση κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της, η οποία θα επέτρεπε επ’ αόριστον τη μεταφορά προς πελάτες εκτός ΕΕ. Πιθανότερος προορισμός θα ήταν η Ασία.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της, η Dyangas διαθέτει πλοία μεταφοράς LNG που μπορούν να πλέουν μέσω του Βόρειου Θαλάσσιου Διαδρόμου (πηγή στα Αγγλικά), ο οποίος διασχίζει την Αρκτική και περνά από το στενό Μπέρινγκ για να φτάσει στην Ιαπωνία και την ηπειρωτική Κίνα. Είναι σημαντικά πιο σύντομος από τη ασφαλέστερη διαδρομή που συνδέει τη Μεσόγειο, τη Διώρυγα του Σουέζ και τον Ινδικό Ωκεανό.
Ωστόσο, οι Βρυξέλλες έχουν δύσκολη εμπειρία με τις παρεκκλίσεις.
Το 2022, η Ουγγαρία και η Σλοβακία εξασφάλισαν ρήτρα αορίστου διάρκειας για την αγορά ρωσικού αργού μέσω του αγωγού Druzhba, ανοίγοντας ένα εμφανές κενό σε μια κατά τα άλλα αυστηρή απαγόρευση. Η διάταξη παραμένει σε ισχύ σήμερα και βρέθηκε στο επίκεντρο ενός αμφιλεγόμενου βέτο νωρίτερα φέτος.
Ένα άλλο παράδειγμα παρέκκλισης είναι το ανώτατο όριο τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο που μεταφέρεται δια θαλάσσης, το οποίο επιτρέπει σε χώρες της ΕΕ, όπως η Ελλάδα, να παρέχουν υπηρεσίες σε τάνκερ που το τηρούν. Ένα αντίστοιχο πλαφόν στην τιμή του ρωσικού LNG θεωρείται ανεφάρμοστο, λόγω της περιορισμένης παγκόσμιας επιρροής της ΕΕ.
Αυτό εξηγεί γιατί τα κράτη‑μέλη και η Επιτροπή είναι τόσο απρόθυμα να αλλάξουν το κείμενο και να υπονομεύσουν ακόμη μία ενεργειακή κύρωση, ενώ και η Ουκρανία ανησυχεί για το μήνυμα που θα εξέπεμπε μια τέτοια παραχώρηση.
«Μερικές φορές, στην επιδίωξη του κέρδους, οι άνθρωποι ξεχνούν το τίμημα που πληρώνει ο ουκρανικός λαός κάθε μέρα», δήλωσε τη Δευτέρα ο Βλαντισλάβ Βλασιούκ, εντεταλμένος του Ουκρανού προέδρου για την πολιτική κυρώσεων.
«Μια υπενθύμιση καθώς συνεχίζονται οι συζητήσεις για το 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ».