Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ δηλώνουν ότι σέβονται πλήρως την επιλογή του ισλανδικού λαού, μετά το «όχι» στην επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Το αποτέλεσμα απειλεί να επιβραδύνει τη δυναμική της διεύρυνσης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε με συγκρατημένο τόνο, μετά την απόφαση της Ισλανδίας, σε ένα ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο δημοψήφισμα, να απορρίψει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων προσχώρησης με την Ένωση, μια εξέλιξη που κινδυνεύει να επιβραδύνει τη δυναμική της διεύρυνσης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ψηφοφορία κρίθηκε στο νήμα: το 52,8% επέλεξε «όχι» και το 47,2% «ναι».
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει υπό σημείωση το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην Ισλανδία», ανέφερε εκπρόσωπος της Επιτροπής σε σύντομη ανακοίνωση.
«Η Επιτροπή σέβεται την επιλογή του ισλανδικού λαού. Η Ισλανδία παραμένει στενός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αντάλλαξε μηνύματα με την πρωθυπουργό της Ισλανδίας, Κριστρούν Φροσταδότιρ, κατά τα οποία «οι δύο ηγέτες εξέφρασαν την επιθυμία τους να συνεχίσουν να ενισχύουν τη σχέση μεταξύ ΕΕ και Ισλανδίας», σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Κόστα.
«Ο πρόεδρος Κόστα υπογράμμισε ότι η ΕΕ σέβεται πλήρως τη δημοκρατική επιλογή του ισλανδικού λαού στο σημερινό δημοψήφισμα. Η Ισλανδία παραμένει ένας από τους στενότερους και πιο αξιόπιστους εταίρους της ΕΕ», σημείωσε ο εκπρόσωπος.
Η Φροσταδότιρ είχε δηλώσει προηγουμένως ότι θα εγκαταλείψει πλήρως το ζήτημα της ένταξης στην ΕΕ για το υπόλοιπο της θητείας της, αν οι ψηφοφόροι απέρριπταν την πρόταση.
«Το 47% του πληθυσμού έδειξε ενδιαφέρον για αυτή την προοπτική», δήλωσε η Φροσταδότιρ την Κυριακή. «Πιστεύω ότι είναι σημαντικό, τους επόμενους μήνες και εβδομάδες, να σεβαστούμε αυτή την άποψη».
Αξιωματούχοι και διπλωμάτες στις Βρυξέλλες έβλεπαν στην Ισλανδία έναν υποψήφιο πρώτης κατηγορίας, ο οποίος θα μπορούσε να διαψεύσει τους σκεπτικιστές της διεύρυνσης. Η σκανδιναβική χώρα θεωρούνταν πρακτικά βέβαιο ότι θα εξελισσόταν σε φαβορί, δεδομένου του υψηλού βαθμού ενσωμάτωσής της με την Ένωση.
Στην περίοδο πριν από την ψηφοφορία, η Επιτροπή, η οποία εποπτεύει τη διαδικασία προσχώρησης, κράτησε χαμηλό προφίλ, αλλά άφησε να εννοηθεί ότι προτίθεται να αναζητήσει «δημιουργικές» λύσεις με την Ισλανδία για την αντιμετώπιση των δύο ζητημάτων που θα αποδεικνύονταν τα πιο επίμαχα: την αλιεία και τη γεωργία.
Παρότι η Ισλανδία απολαμβάνει ευρεία πρόσβαση στην ενιαία αγορά, η συμφωνία εξαιρεί την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (CFP) και την Κοινή Αγροτική Πολιτική (CAP).
Αυτά τα δύο κεφάλαια είχαν μείνει ανέγγιχτα την τελευταία φορά που το Ρέικιαβικ και οι Βρυξέλλες είχαν εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις προσχώρησης, μια διαδικασία που ανεστάλη το 2013.
Μένει να φανεί πόσο μεγάλη θα είναι η επίδραση του ισλανδικού δημοψηφίσματος στην προσπάθεια διεύρυνσης της Ένωσης, η οποία, μετά από χρόνια στασιμότητας, βρέθηκε ξανά στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Το Μαυροβούνιο είναι σήμερα ο βασικός διεκδικητής, καθώς έχει κλείσει προσωρινά 18 από τα 33 κεφάλαια διαπραγμάτευσης. Η χώρα φιλοδοξεί να γίνει το 28ο κράτος μέλος το 2028, φιλοδοξία που γέννησε το σύνθημα "28 by 28".
Ακόμη κι αν οι Βρυξέλλες αρνούνται να δεσμευτούν με τεχνητές προθεσμίες, αναγνωρίζουν τη σημασία του να υλοποιηθεί η υπόσχεση της διεύρυνσης προτού οι υποψήφιες χώρες χάσουν την υπομονή τους. Η σύνδεση της πορείας του Μαυροβουνίου με εκείνη της Ισλανδίας θεωρούνταν μια πιθανή λύση.
Η Επιτροπή ετοιμάζει μεταρρυθμίσεις που θα προσφέρουν χειροπιαστά οφέλη στις υποψήφιες χώρες, όπως πρόσβαση σε ορισμένα προγράμματα της ΕΕ, πριν αυτές γίνουν πλήρη μέλη.