Ο κίνδυνος ταυτόχρονων δασικών πυρκαγιών αυξάνεται - και η βοήθεια από γειτονικές χώρες, απασχολημένες με τις δικές τους φλόγες, δεν θα είναι τόσο πιθανό να φτάσει εγκαίρως
Ο αριθμός των ημερών όπου ο καιρός γίνεται πολύ ζεστός, ξηρός και με ισχυρούς ανέμους – ιδανικές συνθήκες για την εκδήλωση ακραίων δασικών πυρκαγιών – έχει σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία 45 χρόνια σε όλο τον κόσμο, με την τάση να είναι ακόμη πιο έντονη στην αμερικανική ήπειρο, σύμφωνα με νέα μελέτη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Περισσότερο από το μισό αυτής της αύξησης οφείλεται στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, υπολόγισαν οι ερευνητές.
Αυτό σημαίνει ότι, όσο ο πλανήτης θερμαίνεται, ολοένα περισσότερες περιοχές στον κόσμο κινδυνεύουν να τυλιχθούν στις φλόγες ταυτόχρονα λόγω ολοένα πιο συγχρονισμένων καιρικών συνθηκών ευνοϊκών για πυρκαγιές, δηλαδή περιόδων κατά τις οποίες πολλές περιοχές παρουσιάζουν ταυτόχρονα τις κατάλληλες συνθήκες για να πάρουν φωτιά.
Είναι πιθανό οι χώρες να μην διαθέτουν επαρκείς πόρους για να σβήσουν όλες τις εστίες που ξεπηδούν, ενώ η βοήθεια από γειτονικά κράτη θα είναι λιγότερο πιθανή, καθώς θα είναι απασχολημένα με τις δικές τους φλόγες, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης που δημοσιεύθηκε στις 18 Φεβρουαρίου στο Science Advances.
Ο αυξανόμενος κίνδυνος για «εκτεταμένα ξεσπάσματα πυρκαγιών» που δύσκολα ελέγχονται
Το 1979 και για τα επόμενα 15 χρόνια, ο πλανήτης κατέγραφε κατά μέσο όρο 22 ημέρες τον χρόνο με ταυτόχρονες καιρικές συνθήκες ευνοϊκές για πυρκαγιές σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές, σύμφωνα με τη μελέτη. Το 2023 και το 2024, ο αριθμός αυτός ξεπέρασε τις 60 ημέρες ετησίως.
«Τέτοιου είδους αλλαγές, όπως αυτές που έχουμε παρατηρήσει, αυξάνουν σε πολλές περιοχές την πιθανότητα εκδήλωσης πυρκαγιών που θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να κατασταλούν», δηλώνει ο Τζον Αμπατζόγλου, συν-συγγραφέας της μελέτης και ειδικός στις πυρκαγιές στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Μέρσεντ.
Οι ερευνητές δεν εξέτασαν τις ίδιες τις πυρκαγιές, αλλά τις μετεωρολογικές συνθήκες: ζέστη, ισχυρούς ανέμους και ξηρή ατμόσφαιρα και επιφάνεια εδάφους.
«Αυξάνει την πιθανότητα για εκτεταμένα ξεσπάσματα πυρκαγιών, όμως ο καιρός είναι μόνο μία παράμετρος», εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης Κονγκ Γιν, ερευνητής πυρκαγιών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Μέρσεντ. «Οι άλλοι βασικοί παράγοντες για τις φωτιές είναι το οξυγόνο, το καύσιμο υλικό, όπως τα δέντρα και οι θάμνοι, και μια πηγή ανάφλεξης, όπως η αστραπή, ο εμπρησμός ή ανθρώπινα ατυχήματα».
Η μελέτη είναι σημαντική, επειδή οι ακραίες καιρικές συνθήκες για πυρκαγιές αποτελούν τον κύριο – αν και όχι τον μοναδικό – παράγοντα για την αύξηση των επιπτώσεων των πυρκαγιών σε όλο τον κόσμο, επισημαίνει ο ειδικός στις πυρκαγιές Μάικ Φλάναγκαν από το Πανεπιστήμιο Thompson Rivers στον Καναδά, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα. Και είναι επίσης σημαντική, προσθέτει, επειδή περιοχές που παλαιότερα είχαν αντιπυρική περίοδο σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και μπορούσαν να μοιράζονται πόρους, πλέον επικαλύπτονται.
«Και εκεί είναι που αρχίζουν να καταρρέουν τα πράγματα», τονίζει ο Αμπατζόγλου.
Οι εκπομπές από τα ορυκτά καύσιμα τροφοδοτούν τις συνθήκες πυρκαγιών
Πάνω από το 60% της παγκόσμιας αύξησης των ημερών με ταυτόχρονες καιρικές συνθήκες ευνοϊκές για πυρκαγιές μπορεί να αποδοθεί στην κλιματική αλλαγή που προκαλείται από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, λέει ο Γιν. Ο ίδιος και οι συνάδελφοί του το γνωρίζουν αυτό επειδή χρησιμοποίησαν υπολογιστικά μοντέλα για να συγκρίνουν ό,τι συνέβη τα τελευταία 45 χρόνια με έναν υποθετικό κόσμο χωρίς την αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου από την καύση ορυκτών καυσίμων.
Στις ηπειρωτικές Ηνωμένες Πολιτείες, την περίοδο 1979-1988, ο μέσος όρος ήταν 7,7 ημέρες τον χρόνο με ταυτόχρονες συνθήκες πυρκαγιών. Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία ο μέσος όρος αυξήθηκε σε 38 ημέρες ετησίως, σύμφωνα με τον Γιν.
Όμως αυτό δεν είναι τίποτα μπροστά στο νότιο μισό της Νότιας Αμερικής. Η περιοχή αυτή κατέγραφε κατά μέσο όρο 5,5 ημέρες τον χρόνο με ταυτόχρονες συνθήκες πυρκαγιών από το 1979 έως το 1988· την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός αυτός εκτοξεύτηκε στις 70,6 ημέρες ετησίως, με 118 ημέρες μόνο το 2023.
Από τις 14 παγκόσμιες περιοχές που εξετάστηκαν, μόνο η Νοτιοανατολική Ασία εμφάνισε μείωση στις ημέρες ταυτόχρονων συνθηκών πυρκαγιών, πιθανότατα επειδή εκεί το κλίμα γίνεται πιο υγρό, σύμφωνα με τον Γιν.