Γαλλικές μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες ορισμένων συντηρητικών τροφίμων έχουν υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 και ορισμένων μορφών καρκίνου
Τα χημικά συντηρητικά που βρίσκονται σε ορισμένα αλλαντικά, αποξηραμένα φρούτα, τυριά και προϊόντα σοκολάτας θα μπορούσαν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου και διαβήτη τύπου 2, σύμφωνα με τους συγγραφείς δύο σημαντικών νέων μελετών.
Οι μελέτες, που δημοσιεύθηκαν στα περιοδικά BMJ και Nature Communications, ανέφεραν ότι η υψηλότερη πρόσληψη ορισμένων συντηρητικών πρόσθετων σχετίζεται με περίπου 47% υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 και έως και 32% υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης ορισμένων τύπων καρκίνου, σε σύγκριση με τη χαμηλότερη κατανάλωση.
«Η μελέτη αυτή φέρνει νέες ιδέες για τη μελλοντική επαναξιολόγηση της ασφάλειας αυτών των πρόσθετων τροφίμων από τους οργανισμούς υγείας, λαμβάνοντας υπόψη την ισορροπία μεταξύ οφέλους και κινδύνου για τη συντήρηση των τροφίμων και τον καρκίνο», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης για τον καρκίνο.
Συντηρητικά και διαβήτης τύπου 2
Τα συντηρητικά ανήκουν στην οικογένεια των πρόσθετων τροφίμων και χρησιμοποιούνται ευρέως από την παγκόσμια βιομηχανία τροφίμων για την παράταση της διάρκειας ζωής των προϊόντων.
Για την ανάλυση του διαβήτη, τα συντηρητικά ομαδοποιήθηκαν σε μη αντιοξειδωτικά, τα οποία κυρίως αναστέλλουν την ανάπτυξη μικροβίων ή επιβραδύνουν τις χημικές αλλαγές που οδηγούν σε αλλοίωση, και σε αντιοξειδωτικά, τα οποία καθυστερούν ή αποτρέπουν την αλλοίωση των τροφίμων περιορίζοντας την οξείδωση.
Η υψηλότερη πρόσληψη μη αντιοξειδωτικών συντηρητικών συνδέθηκε με 49% υψηλότερη επίπτωση διαβήτη τύπου 2. Για τα αντιοξειδωτικά πρόσθετα, η επίπτωση του διαβήτη τύπου 2 ήταν 40% υψηλότερη όταν η κατανάλωση των συμμετεχόντων ήταν υψηλή.
Συντηρητικά που συνδέονται με καρκίνο
Η μελέτη για τον καρκίνο, εκτός από τη συνολική πρόσληψη συντηρητικών, εξέτασε επίσης 17 μεμονωμένες ουσίες. Ενώ δεν βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ της συνολικής κατανάλωσης συντηρητικών και της συνολικής εμφάνισης καρκίνου, διαπιστώθηκε ότι η υψηλότερη πρόσληψη ορισμένων συντηρητικών συνδέεται με συγκεκριμένους καρκίνους.
Το σορβικό κάλιο, που χρησιμοποιείται συνήθως σε γαλακτοκομικά προϊόντα και αρτοσκευάσματα για την πρόληψη της ανάπτυξης μούχλας και ζυμομυκήτων, συσχετίστηκε με περίπου 14% υψηλότερη επίπτωση συνολικού καρκίνου και 26% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού, διαπίστωσαν οι ερευνητές.
Το νιτρώδες νάτριο, ένας παράγοντας ωρίμανσης που βρίσκεται στο μπέικον, το ζαμπόν, τα λουκάνικα και άλλα κρέατα, συνδέθηκε με 32% υψηλότερη επίπτωση καρκίνου του προστάτη, ενώ το νιτρικό κάλιο, μια άλλη ουσία ωρίμανσης, συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο συνολικού καρκίνου (13%) και καρκίνου του μαστού (22%).
Τα επεξεργασμένα κρέατα, τα οποία περιέχουν υψηλά επίπεδα χημικών προσθέτων για να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής τους, έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς για τη σύνδεσή τους με τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Το 2015, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κατέταξε τα επεξεργασμένα κρέατα, συμπεριλαμβανομένων του ζαμπόν, του μπέικον, του σαλαμιού και των λουκάνικων, στην ομάδα 1 των καρκινογόνων ουσιών.
Τα οξικά άλατα, κοινοί ρυθμιστές οξέων και αρωματικοί παράγοντες, συσχετίστηκαν με 15 τοις εκατό αυξημένο κίνδυνο συνολικού καρκίνου και 25 τοις εκατό αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού.
Οι ερευνητές εξέτασαν τη συνομοταξία NutriNet-Santé - μια γαλλική μελέτη με περισσότερους από 100.000 συμμετέχοντες που συμπλήρωναν τακτικά αρχεία διατροφής για 7,5 χρόνια κατά μέσο όρο. Μεταξύ του 2009 και του 2023, οι εθελοντές ανέφεραν το ιατρικό ιστορικό τους, κοινωνικο-δημογραφικά στοιχεία, σωματική δραστηριότητα και άλλες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ζωής και την κατάσταση της υγείας τους.
Επίσης, παρείχαν τακτικά λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την κατανάλωση τροφίμων μέσω επαναλαμβανόμενων 24ωρων διαιτητικών αρχείων, συμπεριλαμβανομένων των ονομάτων και των εμπορικών σημάτων των βιομηχανικών προϊόντων. Αυτό επέτρεψε στους ερευνητές, χρησιμοποιώντας συμπληρωματικές βάσεις δεδομένων, να εκτιμήσουν την έκθεση κάθε συμμετέχοντα σε διάφορα πρόσθετα.
Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για τη διατύπωση συστάσεων
Ενώ απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την καλύτερη κατανόηση αυτών των δεσμών, οι ερευνητές δήλωσαν ότι τα νέα αυτά δεδομένα υποστηρίζουν την επανεκτίμηση των κανονισμών που διέπουν τη χρήση αυτών των πρόσθετων από τη βιομηχανία τροφίμων για τη βελτίωση της προστασίας των καταναλωτών.
Πρόκειται για μια μελέτη παρατήρησης, οπότε δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με την αιτία και το αποτέλεσμα, και οι ερευνητές αναγνώρισαν ότι δεν μπορούν να αποκλείσουν την πιθανότητα να έχουν επηρεάσει τα αποτελέσματά τους άλλοι μη μετρημένοι παράγοντες.
Εν τω μεταξύ, καλούν τους κατασκευαστές να περιορίσουν τη χρήση περιττών συντηρητικών και υποστηρίζουν τις συστάσεις προς τους καταναλωτές να προτιμούν τα φρεσκομαγειρεμένα, ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Οι ειδικοί στον τομέα, ενώ αναγνωρίζουν την αξία της μελέτης για μελλοντικές έρευνες, προειδοποιούν κατά της εξαγωγής άμεσης αιτιώδους σχέσης από τα αποτελέσματα.
«Οποιαδήποτε έκκληση για αλλαγές στη συμπεριφορά των καταναλωτών θα ήταν πρόωρη, δεδομένης της αβεβαιότητας που περιβάλλει την ανάλυση πολλαπλών υποομάδων και της πιθανότητας ψευδώς θετικών σφαλμάτων», δήλωσε ο Γκάβιν Στιούαρτ, αναγνώστης στη διεπιστημονική σύνθεση στοιχείων από το Πανεπιστήμιο του Νιουκάστλ, ο οποίος δε συμμετείχε στη μελέτη.
Ο Στιούαρτ πρόσθεσε ότι, ακόμη και αν μελλοντικά στοιχεία δείξουν σαφή οφέλη για την υγεία από την αποφυγή των διατηρημένων τροφίμων, τα οφέλη αυτά μπορεί να αντισταθμίζονται από το κόστος για ορισμένους καταναλωτές.