Οι χαμηλοί φόροι που δεν συμβαδίζουν με τον πληθωρισμό είναι αναποτελεσματικοί στη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ ή ζαχαρούχων ποτών, προειδοποιεί ο ΠΟΥ
Οι κυβερνήσεις πρέπει να αυξήσουν τη φορολογία στα ζαχαρούχα ποτά και το αλκοόλ για να μειώσουν τα αυξανόμενα ποσοστά παχυσαρκίας, διαβήτη, καρδιοπαθειών, καρκίνου και τραυματισμών, σύμφωνα με νέες εκθέσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).
Σε δύο εκθέσεις που δόθηκαν στη δημοσιότητα την Τρίτη, ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι οι χαμηλοί φόροι που δεν προσαρμόζονται στον πληθωρισμό επιτρέπουν στα προϊόντα αυτά να παραμένουν προσιτά, ενώ τα συστήματα υγείας δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν ασθένειες που θα μπορούσαν να προληφθούν.
Η φορολόγηση του αλκοόλ και των ζαχαρούχων ποτών είναι από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία που διαθέτουν οι κυβερνήσεις για να περιορίσουν την κατανάλωση, υποστηρίζει ο ΠΟΥ, καθώς οι υψηλότερες τιμές μπορούν να μειώσουν, να καθυστερήσουν ή ακόμη και να αποτρέψουν πλήρως την κατανάλωση αλκοόλ και ζάχαρης.
«Οι φόροι υγείας είναι από τα ισχυρότερα εργαλεία που διαθέτουμε για την προαγωγή της υγείας και την πρόληψη των ασθενειών», δήλωσε ο Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, γενικός διευθυντής του ΠΟΥ.
«Αυξάνοντας τους φόρους σε προϊόντα όπως ο καπνός, τα ζαχαρούχα ποτά και το αλκοόλ, οι κυβερνήσεις μπορούν να περιορίσουν τη βλαπτική κατανάλωση και να εξασφαλίσουν πόρους για ζωτικές υπηρεσίες υγείας.»
Οι εκθέσεις δημοσιοποιούνται καθώς ο ΠΟΥ καλεί τις χώρες να αυξήσουν και να αναμορφώσουν τους φόρους στο πλαίσιο της νέας του πρωτοβουλίας, που στοχεύει στην αύξηση των πραγματικών τιμών του καπνού, του αλκοόλ και των ζαχαρούχων ποτών έως το 2035.
Τα ευρήματα βασίζονται σε ανάλυση τιμών και επιπέδων φορολόγησης για μπύρα, οινοπνευματώδη και ζαχαρούχα ποτά σε περισσότερες από 150 χώρες το 2024, καθώς και σε επισκόπηση φορολογικών πολιτικών σε περίπου 180 χώρες. Ο ΠΟΥ συνέκρινε επίσης τα δεδομένα του 2024 με στοιχεία του 2022 για να καταγράψει τις μεταβολές με την πάροδο του χρόνου.
Η μπύρα και τα οινοπνευματώδη γίνονται πιο προσιτά παρά τους φόρους
Η κατανάλωση αλκοόλ είναι ένας από τους σημαντικότερους παγκόσμιους κινδύνους για πάνω από 200 παθήσεις, όπως ο καρκίνος, και πολλές συμπεριφορικές διαταραχές, μεταξύ των οποίων κατάθλιψη, άγχος και διαταραχές χρήσης αλκοόλ. Περισσότεροι από 2,6 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από παθήσεις σχετιζόμενες με το αλκοόλ, ανέφερε ο ΠΟΥ.
Πάνω από 160 χώρες φορολογούν τα αλκοολούχα ποτά είτε βάσει της τιμής τους είτε βάσει της περιεκτικότητας σε αλκοόλ. Σε ορισμένες χώρες, το αλκοόλ υπόκειται επίσης σε γενικούς φόρους κατανάλωσης που αυξάνουν τις τιμές όλων των αγαθών.
Ωστόσο, ο ΠΟΥ διαπίστωσε ότι η μπύρα και τα οινοπνευματώδη είτε έγιναν πιο προσιτά είτε διατήρησαν τις τιμές τους από το 2022, καθώς οι φορολογικοί συντελεστές δεν αναπροσαρμόζονται τακτικά ώστε να συμβαδίζουν με τον πληθωρισμό.
Λιγότερες από μία στις τέσσερις χώρες με φόρους στο αλκοόλ επικαιροποιούν συστηματικά τους συντελεστές, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός να διαβρώνει την αποτελεσματικότητά τους και το αλκοόλ να γίνεται φθηνότερο με τον χρόνο.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η μπύρα φορολογείται κατά μέσο όρο με 14% επί της συνολικής τιμής της, ενώ τα οινοπνευματώδη με 22,5%. Μια τυπική μπύρα 330 ml κοστίζει 2,47 $ (2,10 €), και μόλις 0,52 $ (0,44 €) από αυτό το ποσό είναι φόρος. Ένα μπουκάλι 750 ml οινοπνευματώδους κοστίζει κατά μέσο όρο 22,67 $ (19,28 €), εκ των οποίων 6,44 $ (5,48 €) είναι φόρος.
Τουλάχιστον 25 χώρες παγκοσμίως, κυρίως ευρωπαϊκές, δεν φορολογούν το κρασί, παρά τους «σαφείς κινδύνους για την υγεία», μεταξύ των οποίων αυξημένος κίνδυνος καρκίνου στις γυναίκες που καταναλώνουν πάνω από 1,5 λίτρο κρασιού την εβδομάδα.
Μόνο 28 χώρες δεσμεύουν τα έσοδα από τους φόρους στο αλκοόλ για πρόληψη και θεραπεία, όπως προγράμματα ελέγχου του αλκοόλ, εκστρατείες δημόσιας υγείας ή χρηματοδότηση του συστήματος υγείας.
Ο ΠΟΥ ζητά φόρους στα ποτά με βάση την περιεκτικότητα σε ζάχαρη
Τα ζαχαρούχα ποτά (SSB), όπως τα αναψυκτικά ή οι χυμοί φρούτων, αυξάνουν τον κίνδυνο για παχυσαρκία, τερηδόνα και αρκετά χρόνια νοσήματα, όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης και τα καρδιακά προβλήματα, σύμφωνα με το γραφείο του ΠΟΥ για την Ανατολική Μεσόγειο.
Τα ποτά αυτά συγκαταλέγονται στις κύριες πηγές πρόσληψης ζάχαρης σε πολλές χώρες και έχουν μικρή ή καθόλου θρεπτική αξία, πρόσθεσε ο οργανισμός.
Παρότι 116 χώρες φορολογούν κάποια ζαχαρούχα ποτά, όπως αναψυκτικά και ενεργειακά ποτά, οι περισσότερες δεν φορολογούν άλλα προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, μεταξύ των οποίων χυμοί φρούτων, γαλακτοκομικά ποτά με ζάχαρη και έτοιμα ροφήματα καφέ και τσαγιού.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΠΟΥ, τα ζαχαρούχα ποτά φορολογούνται είτε επί της συνολικής τιμής τους είτε βάσει του μεγέθους τους.
Λιγότερες από μία στις τέσσερις χώρες φορολογούν τα ποτά με βάση την ποσότητα της προστιθέμενης ζάχαρης, παρά τις συστάσεις του ΠΟΥ ότι οι φόροι με βάση τη ζάχαρη είναι πιο αποτελεσματικοί, καθώς θα ενθάρρυναν τους καταναλωτές να στραφούν σε επιλογές με λίγη ή καθόλου ζάχαρη.
Οι φόροι προσθέτουν επιπλέον 2% στην τιμή ενός ζαχαρούχου ποτού. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ένα τυπικό μπουκάλι αναψυκτικού 330 ml κοστίζει 1,56 $ (1,33 €), εκ των οποίων μόνο 0,15 $ (0,13 €) είναι φόρος.
Σχεδόν οι μισές χώρες που φορολογούν τα ζαχαρούχα ποτά φορολογούν επίσης το εμφιαλωμένο νερό, μια πρακτική που ο ΠΟΥ αποθαρρύνει, υποστηρίζοντας ότι οι υγιεινές εναλλακτικές πρέπει να παραμένουν προσιτές.
Από τις 116 χώρες που επιβάλλουν φόρους στα ζαχαρούχα ποτά, μόνο 10 δεσμεύουν τα φορολογικά έσοδα για προγράμματα υγείας.
«Το πιο προσιτό αλκοόλ τροφοδοτεί τη βία, τους τραυματισμούς και τις ασθένειες», δήλωσε ο Ετιέν Κρουγκ, διευθυντής του Τμήματος Καθοριστικών Παραγόντων Υγείας, Προαγωγής και Πρόληψης του ΠΟΥ.
«Ενώ η βιομηχανία κερδίζει, το κοινό συχνά επωμίζεται τις συνέπειες στην υγεία και η κοινωνία το οικονομικό κόστος», πρόσθεσε.