Η αναταραχή στην παγκόσμια υγεία, η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική αλλαγή αναμένεται να διαμορφώσουν την υγειονομική ατζέντα φέτος, εν μέσω περικοπών στη χρηματοδότηση και ελλείψεων προσωπικού.
Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις στην παγκόσμια υγεία φέτος; Επικοινωνήσαμε με ειδικούς για να αναδείξουμε τις προτεραιότητες που αναμένεται να κυριαρχήσουν στην ατζέντα και τα θέματα που προβλέπεται να βρεθούν στο επίκεντρο το 2026.
Από τις αλλαγές στην ηγεσία της παγκόσμιας υγείας έως την κλιματική αλλαγή και την τεχνητή νοημοσύνη (AI) στην υγειονομική περίθαλψη, αυτά τα ζητήματα θα διαμορφώσουν πολιτικές, θα τροφοδοτήσουν τον δημόσιο διάλογο και θα καθορίσουν ποιος καθοδηγεί τη διεθνή συζήτηση.
Τι αναμένεται να κυριαρχήσει στην παγκόσμια υγεία;
Η παγκόσμια υγεία δέχθηκε ισχυρό σοκ πέρυσι, όταν η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ ανακοίνωσε πρωτοφανείς περικοπές στην ανθρωπιστική και την αναπτυξιακή βοήθεια.
Έκτοτε, αρκετές χώρες ακολούθησαν το παράδειγμα, αλλάζοντας προτεραιότητες και περιορίζοντας τους πόρους για διεθνή προγράμματα υγείας.
«Οι πρόσφατες παύσεις χρηματοδότησης για πρωτοβουλίες παγκόσμιας υγείας δημιουργούν αντίξοες συνθήκες για την πρόοδο, με επιπτώσεις που μπορεί να παραταθούν έως το 2026 αν συνεχιστεί η αβεβαιότητα», προειδοποίησε η Άνια Λάνγκενμπουχερ, διευθύντρια του ευρωπαϊκού γραφείου του Ιδρύματος Μπιλ και Μελίντα Γκέιτς. «Και αυτό συμβαίνει σε μια συγκυρία όπου η παιδική θνησιμότητα αρχίζει να αυξάνεται ξανά για πρώτη φορά σε αυτόν τον αιώνα.»
Η ίδια σημείωσε ότι υπάρχουν ακόμη λόγοι για «συγκρατημένη αισιοδοξία», παραπέμποντας σε εργαλεία με τεχνητή νοημοσύνη που μπορούν να βελτιώσουν τη στόχευση των υπηρεσιών υγείας, εμβόλια νέας γενιάς και κλιματικά έξυπνη γεωργία που ενισχύει την ανθεκτικότητα και την παραγωγικότητα.
«Με σταθερές πλατφόρμες και πιο σταθερή χρηματοδότηση, σε τομείς όπου η ΕΕ και άλλοι είναι ήδη καλά τοποθετημένοι να ηγηθούν, το 2026 θα μπορούσε να είναι η χρονιά που οι μακρινές δυνατότητες στην υγεία θα γίνουν ρεαλιστικές λύσεις», είπε η Λάνγκενμπουχερ στο Euronews Health.
Το Παγκόσμιο Ταμείο για την Καταπολέμηση του AIDS, της Φυματίωσης και της Ελονοσίας ανέδειξε την ελονοσία ως βασική πρόκληση για τους επόμενους μήνες.
Ο οργανισμός ανέφερε ότι η στασιμότητα στην αντιμετώπιση της ελονοσίας και η αυξανόμενη αντοχή στα φάρμακα αποτυπώνουν τις συνέπειες της υποχρηματοδότησης και της ελλιπούς διασύνδεσης των συστημάτων πρόληψης, πρωτοβάθμιας φροντίδας και παροχής υπηρεσιών στην κοινότητα.
«Συνολικά, το έτος που έρχεται θα χαρακτηριστεί από δύσκολες επιλογές, αλλά και από την ευκαιρία να επαναπροσανατολιστεί η παγκόσμια υγεία γύρω από τον αντίκτυπο, την ενσωμάτωση και την εθνική ηγεσία, με τελικό κριτήριο το αν μπορούμε να προστατεύσουμε τους πιο ευάλωτους από απολύτως προλήψιμες ασθένειες», είπε εκπρόσωπος του Παγκόσμιου Ταμείου.
Περισσότερες ευκαιρίες για τεχνολογική καινοτομία
Η τεχνητή νοημοσύνη και άλλες νέες τεχνολογίες αναμένεται να μεταμορφώσουν την υγεία φέτος, επιταχύνοντας τις εξελίξεις στη διάγνωση, την ανάπτυξη φαρμάκων και τη μείωση του φόρτου εργασίας για τους επαγγελματίες υγείας.
Η Philips, εταιρεία τεχνολογίας υγείας με παγκόσμια παρουσία, υπογράμμισε το δυναμικό της τεχνητής νοημοσύνης να μειώσει τον καθημερινό φόρτο εργασίας των εργαζομένων στην υγεία ως μία από τις πιο ελπιδοφόρες εξελίξεις.
«Η υγεία εισέρχεται σε μια νέα φάση, με την τεχνητή νοημοσύνη να δημιουργεί νέες δυνατότητες για τον τρόπο με τον οποίο παρέχεται και βιώνεται η φροντίδα και να βοηθά στην κατανόηση ενός ολοένα και πιο σύνθετου συστήματος», δήλωσε εκπρόσωπος της Philips στο Euronews Health.
Με την αποσυμπίεση των διοικητικών πιέσεων, οι κλινικοί μπορούν να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο και προσοχή στη φροντίδα των ασθενών, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί στο παρασκήνιο για να βελτιώνει την αποδοτικότητα, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.
Σε όλη την Ευρώπη, η βιοτεχνολογία προοδεύει επίσης με γοργούς ρυθμούς, με την πρόσφατα παρουσιασμένη Πράξη Βιοτεχνολογίας της ΕΕ να αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των πολιτικών συζητήσεων.
«Αν έπρεπε να συνοψίσουμε, αυτό που περιμένουμε είναι το 2026 να είναι η χρονιά της βιοτεχνολογίας για την Ευρώπη, ώστε να συμβάλει στη στρατηγική της αυτονομία και στην ανταγωνιστικότητα της ηπείρου», είπε εκπρόσωπος της ισπανικής βιοτεχνολογικής-φαρμακευτικής HIPRA στο Euronews health.
Η HIPRA ανέδειξε επίσης τον ολοένα αυξανόμενο ρόλο της βιοτεχνολογίας στην ασφάλεια και τη βιοάμυνα, τόσο για την αντιμετώπιση βιολογικών απειλών όσο και για την ταχεία ανταπόκριση σε υγειονομικές κρίσεις, όπως μελλοντικές πανδημίες, μέσω προηγμένων διαγνωστικών, εμβολίων και άλλων ιατρικών μέτρων αντιμετώπισης.
«Όλες αυτές οι υποδομές, όλες αυτές οι επενδύσεις μας προετοιμάζουν για κάθε είδους απειλή, είτε φυσική είτε ένα παθογόνο που μεταπηδά από ζώα σε ανθρώπους ή δημιουργείται σε εργαστήρια», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος της HIPRA, λέγοντας ότι αυτή η ετοιμότητα θα είναι κλειδί για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Συστήματα υγείας και ανθρώπινο δυναμικό υπό πίεση
Μια ακόμη μεγάλη πρόκληση για τα συστήματα υγείας είναι η αυξανόμενη έλλειψη προσωπικού, με φόντο την αυξανόμενη ζήτηση, τη γήρανση του πληθυσμού και την επιδείνωση της ψυχικής υγείας των επαγγελματιών.
«Μπορούμε να αναμένουμε ότι οι περιορισμοί στο ανθρώπινο δυναμικό θα παραμείνουν στο επίκεντρο των συζητήσεων για την πολιτική υγείας το 2026», είπε η Κάθριν ντε Μπιενασίς, αναλύτρια πολιτικής υγείας στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).
Όπως είπε στο Euronews Health, οι επίμονες ελλείψεις σε νοσηλευτές, γιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας και ειδικούς είναι συχνές στις χώρες του ΟΟΣΑ, μειώνοντας τη δυναμικότητα των συστημάτων και επιδεινώνοντας τις ανισότητες.
«Οι μέθοδοι για τη διασφάλιση της παραγωγικότητας των συστημάτων υγείας είναι πιθανό να γίνουν όλο και πιο κεντρικές, καθώς τα συστήματα προσπαθούν να παρέχουν περισσότερα με λιγότερους πόρους, διατηρώντας παράλληλα τα αποτελέσματα για τους ασθενείς», πρόσθεσε η ντε Μπιενασίς.
Κλιματική αλλαγή και αναδυόμενες απειλές
Καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εντείνονται, προκύπτουν νέες προκλήσεις για την υγεία, από την ταχύτερη εξάπλωση νοσημάτων που μεταδίδονται από κουνούπια έως τις συνέπειες της απώλειας βιοποικιλότητας και των αυξανόμενων επιπέδων ρύπανσης.
«Η επιστήμη δεν δείχνει κανένα σημάδι ότι αυτή η [κλιματική] κρίση επιβραδύνεται, ενώ η προσοχή της ευρωπαϊκής πολιτικής παραμένει στραμμένη αλλού», είπε στο Euronews Health η Ζενόν Κ. Γιένσεν, διευθύντρια στη Συμμαχία για την Υγεία και το Περιβάλλον.
Όπως είπε, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αξιοποιήσουν την ευκαιρία για μείωση κόστους, τόνωση της παραγωγικότητας και πρόληψη νόσων, δίνοντας προτεραιότητα σε πολιτικές για το περιβάλλον και το κλίμα, συμπεριλαμβανομένης της αναθεώρησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα χημικά.
«Η υγεία των ανθρώπων πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο των προτάσεων για την ανθεκτικότητα στο κλίμα φέτος, με λύσεις βασισμένες στη φύση ως ακρογωνιαίο λίθο της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή», είπε η Γιένσεν.
Διελκυστίνδα ανταγωνιστικότητας
Ο φαρμακευτικός κλάδος κινείται τους τελευταίους μήνες σε ένα ασταθές εμπορικό περιβάλλον, με δασμούς και γεωπολιτικές εντάσεις που θα συνεχίσουν να διαμορφώνουν τις αγορές και το 2026.
«Οι Ευρωπαίοι κάνουν τα στραβά μάτια στο γεγονός ότι οι Αμερικανοί πληρώνουν δύο έως τρεις φορές περισσότερο για φάρμακα με πατέντα απ’ ό,τι εκείνοι», είπε η Ελίζαμπεθ Κάιπερ, αναπληρώτρια διευθύντρια του European Policy Centre.
Πρόσθεσε ότι η απειλή του Τραμπ για επιβολή δασμών στα φάρμακα λειτούργησε ως καμπανάκι για μια πιο στρατηγική προσέγγιση του κλάδου, ως ενός από τους βασικούς μοχλούς καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης για την ΕΕ.
Ευκαιρία για νέες προτεραιότητες
Το 2026 μπορεί επίσης να είναι μια χρονιά όπου νέα θέματα υγείας θα ανέβουν ψηλά στην ατζέντα.
«Ελπίζουμε πραγματικά η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση γύρω από το χάσμα υγείας μεταξύ των φύλων που είδαμε το 2025 να μεταφραστεί σε ειδική χρηματοδότηση και ισχυρή πολιτική δέσμευση, για παράδειγμα σε μια Στρατηγική της ΕΕ για την Υγεία των Γυναικών», είπε η Φφιόν Στόρερ-Τζόουνς, ανώτερη υπεύθυνη πολιτικής και συνηγορίας στη DSW, διεθνή μη κερδοσκοπική οργάνωση που δραστηριοποιείται στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία.
Προειδοποίησε επίσης ότι η αύξηση των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων και της μικροβιακής αντοχής θα παραμείνει μια διασυνοριακή απειλή για τη δημόσια υγεία που δεν πρέπει να παραβλεφθεί.
«Ελπίζουμε ειλικρινά το 2026 να μην γίνει άλλη μια χρονιά αδιαφορίας στον κύκλο “πανικού και αδιαφορίας” της παγκόσμιας υγείας», είπε η Στόρερ-Τζόουνς.