Περίπου 300 εκατομμύρια άνθρωποι έκαναν χρήση ναρκωτικών τον τελευταίο χρόνο, ενώ έως και 64 εκατομμύρια ζουν με διαταραχές εξάρτησης. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα συστήματα υγείας δεν είναι πλέον επαρκώς προσαρμοσμένα και ζητούν συντονισμένες παρεμβάσεις με έμφαση στην πρόληψη και τη θεραπεία.
Τα συνθετικά ναρκωτικά αναδιαμορφώνουν με ταχείς ρυθμούς τις παγκόσμιες αγορές ναρκωτικών, δημιουργώντας νέους και λιγότερο προβλέψιμους κινδύνους για την υγεία, ενώ ταυτόχρονα ασκούν αυξανόμενη πίεση σε ήδη επιβαρυμένα συστήματα υγείας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μιλώντας σε διεθνές φόρουμ για την αντιμετώπιση διασυνοριακών απειλών που σχετίζονται με τα ναρκωτικά στη Σαμαρκάνδη, ο Γενικός Διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς, προειδοποίησε ότι οι καταχρήσεις ουσιών αποτελούν μια σημαντική και διευρυνόμενη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, επηρεάζοντας άτομα, οικογένειες και κοινότητες σε όλες τις περιοχές.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκτιμάται ότι 300 εκατομμύρια άνθρωποι έκαναν χρήση ναρκωτικών τουλάχιστον μία φορά το περασμένο έτος, σύμφωνα με το Γραφείο του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα, ενώ 40 έως 64 εκατ. πολίτες υπολογίζεται ότι κάνουν κατάχρηση ναρκωτικών και φαρμάκων. Κάθε χρόνο, περίπου 600.000 θάνατοι συνδέονται με τη χρήση ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων θανάτων από υπερδοσολογία και από ασθένειες που σχετίζονται με τα φάρμακα, όπως ο HIV και οι ιογενείς ηπατίτιδες.
«Αυτές οι ζωές μπορούν να σωθούν», σημείωσε, επισημαίνοντας την ανάγκη για πρόληψη, θεραπεία και μείωση της βλάβης. Ωστόσο, η πρόσβαση στα συστήματα υγείας παραμένει περιορισμένη, με μόνο ένα μικρό ποσοστό των ανθρώπων να λαμβάνει τη φροντίδα που χρειάζεται.
Εμπόδια όπως το στίγμα, οι διακρίσεις και η ποινικοποίηση συνεχίζουν να απομακρύνουν ευάλωτες ομάδες από τις υπηρεσίες υγείας. Οι γυναίκες, οι νέοι και τα άτομα με συνυπάρχουσες παθήσεις αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα υψηλούς κινδύνους.
Τα συνθετικά ναρκωτικά αναδιαμορφώνουν το τοπίο
Τα συστήματα υγείας στην Κεντρική Ασία δυσκολεύονται επίσης να συμβαδίσουν με την ταχεία εξέλιξη των αγορών ναρκωτικών.
Σύμφωνα με τη Σαλόμη Φλόρες, επικεφαλής του Κέντρου Πληροφόρησης του Γραφείου του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα, η περιοχή έχει υποστεί μια σημαντική μεταβολή τα τελευταία χρόνια.
Η μείωση της παραγωγής οπίου στο Αφγανιστάν έχει μεταβάλει τα πρότυπα προσφοράς, ενώ τα συνθετικά ναρκωτικά γίνονται ολοένα και πιο διαδεδομένα. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές ουσίες, τα συνθετικά ναρκωτικά μπορούν να παραχθούν τοπικά με τη χρήση πρόδρομων χημικών ουσιών, γεγονός που τα καθιστά δυσκολότερα στον εντοπισμό και στον έλεγχο.
Την ίδια στιγμή, αναδύεται μια ακόμη τάση: η κατάχρηση φαρμακευτικών σκευασμάτων.
«Μιλάμε επίσης για τη χρήση φαρμακευτικών προϊόντων για μη ιατρικούς σκοπούς», δήλωσε η Σαλόμη Φλόρες στο Euronews. «Οι άνθρωποι πηγαίνουν στα φαρμακεία και αγοράζουν ηρεμιστικά, αντικαταθλιπτικά, υπνωτικά χάπια, και σε ορισμένες δόσεις μπορούν να προκαλέσουν συγκεκριμένες επιδράσεις».
Ο συνδυασμός συνθετικών ουσιών και κατάχρησης φαρμάκων δημιουργεί μια πιο σύνθετη πρόκληση για την υγεία, που απαιτεί τόσο ισχυρότερη ρύθμιση όσο και διευρυμένες ιατρικές παρεμβάσεις.
Επανεξέταση των υγειονομικών προσεγγίσεων
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι τρέχουσες αντιδράσεις των συστημάτων υγείας δεν επαρκούν πλέον.
Πολλές εθνικές προσεγγίσεις αναπτύχθηκαν αρχικά για την αντιμετώπιση της ηρωίνης, της κοκαΐνης και των αμφεταμινών. Ωστόσο, η άνοδος των συνθετικών ναρκωτικών, η συνδυασμένη χρήση ουσιών και τα νέα κανάλια διακίνησης έχουν αλλάξει τη φύση του προβλήματος.
Τα συστήματα υγείας χρειάζεται πλέον να ενσωματώσουν υπηρεσίες για την ψυχική υγεία, τη χρήση ουσιών και τα λοιμώδη νοσήματα, ιδιαίτερα σε επίπεδο πρωτοβάθμιας φροντίδας. Η συμμετοχή των κοινοτήτων θεωρείται επίσης κρίσιμη για την προσέγγιση ευάλωτων πληθυσμών και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων.
Η θεραπεία, τονίζουν οι ειδικοί, θα πρέπει να είναι εθελοντική, τεκμηριωμένη και βασισμένη στα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι τιμωρητικές προσεγγίσεις από μόνες τους είναι απίθανο να μειώσουν την εξάρτηση ή να βελτιώσουν τα αποτελέσματα για τη δημόσια υγεία.
Το Ουζμπεκιστάν στρέφεται στη θεραπεία και την αποκατάσταση
Στο Ουζμπεκιστάν, οι αρχές αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερο τη χρήση ναρκωτικών ως ζήτημα υγείας και κοινωνίας και όχι αποκλειστικά ως ποινικό θέμα.
Σύμφωνα με τον Ασιλμπέκ Χουνταγιάροφ, Υπουργό Υγείας του Ουζμπεκιστάν, το φόρουμ ανέδειξε την ανάγκη για νέες προσεγγίσεις.
Όπως δήλωσε, οι συζητήσεις επιβεβαίωσαν ότι η τοξικοεξάρτηση αποτελεί ένα σύνθετο ζήτημα που συνδέεται με την ανθρώπινη υγεία και το μέλλον των νεότερων γενεών, απαιτώντας συντονισμένες και ολοκληρωμένες απαντήσεις.
«Στο πλαίσιο της εξάπλωσης των συνθετικών ναρκωτικών, είναι απαραίτητο να βελτιωθούν περαιτέρω τα συστήματα θεραπείας και αποκατάστασης», ανέφερε.
Ο Χουνταγιάροφ υπογράμμισε επίσης τη σημασία του συνδυασμού διεθνούς ιατρικής εμπειρίας και της παροχής ολοκληρωμένης φροντίδας που περιλαμβάνει ιατρική, ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη για τα άτομα που επηρεάζονται από την εξάρτηση από ναρκωτικά.
Η ενίσχυση της πρόληψης, της έγκαιρης ανίχνευσης και των υπηρεσιών εξωνοσοκομειακής φροντίδας θεωρείται επίσης κρίσιμη, προσθέτοντας επιπλέον ευθύνη στα συστήματα υγείας.
Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, το Ουζμπεκιστάν πρότεινε τη δημιουργία μιας Κεντροασιατικής Ένωσης Ειδικών για τα Ναρκωτικά, με στόχο την ενίσχυση της ανταλλαγής γνώσεων και τη βελτίωση των πρακτικών αποκατάστασης σε ολόκληρη την περιοχή.
Πρόληψη και συμμετοχή των νέων
Η πρόληψη αποτελεί έναν ακόμη βασικό πυλώνα, ιδιαίτερα σε μια περιοχή με σχετικά νεανικό πληθυσμό.
Σύμφωνα με τον Ζαντός Ακτάγιεφ, πρόεδρο του Δημόσιου Ιδρύματος «Esbol Qory» στο Καζακστάν, η άμεση εμπλοκή των νέων είναι καθοριστικής σημασίας.
«Η Κεντρική Ασία είναι μια περιοχή με πολύ νεανικό πληθυσμό, επομένως όλες οι χώρες μας πρέπει να εστιάσουν στους νέους και να τους εμπλέξουν ως υποκείμενα και ενεργούς φορείς της πρόληψης», δήλωσε.
Προγράμματα που βασίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία και δράσεις εκπαίδευσης χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση της ενημέρωσης και για να βοηθήσουν τους νέους να αναπτύξουν τις δεξιότητες που απαιτούνται ώστε να αποφεύγουν επικίνδυνες καταστάσεις.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έγκαιρη πρόληψη μπορεί να μειώσει τους μακροπρόθεσμους κινδύνους για την υγεία και να περιορίσει τον κοινωνικό αντίκτυπο της χρήσης ναρκωτικών.
Προς μια προσέγγιση με επίκεντρο την υγεία
Οι συζητήσεις στη Σαμαρκάνδη αντικατοπτρίζουν μια ευρύτερη μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτή η πρόκληση των ναρκωτικών.
Αντί της αποκλειστικής εστίασης στην επιβολή του νόμου, αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ότι οι αποτελεσματικές απαντήσεις πρέπει να αντιμετωπίζουν τις υποκείμενες υγειονομικές, κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις της χρήσης ναρκωτικών.
Αυτό περιλαμβάνει τη βελτίωση της πρόσβασης στη θεραπεία, την ενίσχυση των συστημάτων υγείας και τη μείωση του στίγματος, καθώς και την προσαρμογή στους νέους κινδύνους που θέτουν οι συνθετικές ουσίες.
Καθώς οι αγορές ναρκωτικών συνεχίζουν να εξελίσσονται, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα μπορούν να προσαρμοστούν τα συστήματα υγείας και από το πόσο καλά μπορούν οι χώρες να συνεργαστούν για την προστασία των πιο ευάλωτων.