Η Google σχεδιάζει να απελευθερώσει εκατομμύρια κουνούπια στις ΗΠΑ: νέο πρόγραμμα για τον περιορισμό ασθενειών με «ωφέλιμα» έντομα
Τα κουνούπια ευθύνονται κάθε χρόνο παγκοσμίως για περίπου 700.000 έως 1 εκατομμύριο ανθρώπινους θανάτους, γεγονός που τα καθιστά το πιο φονικό έντομο στον πλανήτη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο αριθμός τους αναμένεται να αυξηθεί, καθώς η κλιματική αλλαγή και οι μετακινήσεις πληθυσμών ευνοούν τη μετάδοσή τους και διευρύνουν τους βιότοπους των κουνουπιών.
Υπάρχει τρόπος να τα σταματήσουμε;
Για να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα, η Google εργάζεται στο πρόγραμμα Debug, που στοχεύει να απελευθερώνει στο περιβάλλον περισσότερα «καλά έντομα» από «κακά».
Τώρα, η αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας έχει ζητήσει την έγκριση των Ηνωμένων Πολιτειών για να απελευθερώσει έως και 64 εκατομμύρια κουνούπια μέσα σε δύο χρόνια στην Καλιφόρνια και τη Φλόριντα.
«Προσπαθούμε να σταματήσουμε τα κακά κουνούπια, εκτρέφοντας και απελευθερώνοντας καλά», αναφέρεται στην ιστοσελίδα του προγράμματος Debug της Google.
«Τα καλά μας έντομα είναι αρσενικά κουνούπια που φέρουν ένα φυσικά υπάρχον βακτήριο, το Wolbachia, το οποίο τα καθιστά ανίκανα να αποκτήσουν απογόνους με άγρια θηλυκά κουνούπια.»
Όταν ένα άγριο θηλυκό ζευγαρώνει με ένα στείρο αρσενικό, τα αυγά της δεν εκκολάπτονται, με αποτέλεσμα να μειώνεται σταδιακά ο πληθυσμός και έτσι να περιορίζεται η μετάδοση. Τα θηλυκά κουνούπια μεταδίδουν ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός, η ελονοσία και ο κίτρινος πυρετός, όταν τρέφονται με ανθρώπινο ή ζωικό αίμα – το οποίο χρησιμοποιούν ως πρωτεΐνη για την ανάπτυξη των αυγών τους – και σε αυτή τη διαδικασία μεταφέρουν παθογόνους οργανισμούς.
Στη μάχη μπαίνουν τα αρσενικά κουνούπια
Μια ομάδα επιστημόνων και μηχανικών στη Google εργάζεται πάνω σε πολλαπλές μεθόδους στείρωσης των αρσενικών κουνουπιών.
Μία από τις προσεγγίσεις – αυτή που θα χρησιμοποιηθεί στην πιθανή απελευθέρωση στην Καλιφόρνια και τη Φλόριντα – είναι η μόλυνση των κουνουπιών με Wolbachia.
Σε αντίθεση με τα χημικά φυτοφάρμακα ή εντομοκτόνα, τα οποία μπορεί να βλάψουν τα οικοσυστήματα, η μέθοδος με το Wolbachia δεν χρησιμοποιεί τοξικές ουσίες και δεν περιλαμβάνει γενετική τροποποίηση, γεγονός που τη θεωρεί ασφαλή για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Τα κουνούπια δεν φέρουν φυσικά ιούς· τους αποκτούν μόνο από μολυσμένους ανθρώπους και, επειδή μόνο τα θηλυκά κουνούπια τσιμπάνε ανθρώπους, αυτά είναι και τα μόνα που μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες. Γι’ αυτό στο πρόγραμμα συμμετέχουν μόνο αρσενικά κουνούπια.
Το σχέδιο προβλέπει την εκτροφή εκατομμυρίων στείρων εντόμων, τον διαχωρισμό των αρσενικών από τα θηλυκά και την απελευθέρωσή τους στη φύση.
«Η απελευθέρωση του σωστού αριθμού καλών εντόμων στα σωστά σημεία είναι κρίσιμη, γι’ αυτό αναπτύσσουμε λογισμικό και εργαλεία παρακολούθησης που θα καθοδηγούν κάθε απελευθέρωση», σημειώνεται στη σελίδα του προγράμματος.
Ποια κουνούπια στοχεύουν;
Υπάρχουν πάνω από 3.000 είδη κουνουπιών, που μεταδίδουν εκατοντάδες ασθένειες και ιούς, αλλά δεν είναι όλα εξίσου φονικά.
Περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού κινδυνεύει να νοσήσει από ένα συγκεκριμένο κουνούπι, το Aedes aegypti.
Αυτό το έντομο ευθύνεται για τα περισσότερα κρούσματα δάγκειου πυρετού, Zika, κίτρινου πυρετού και chikungunya, τα οποία συνολικά προκαλούν δεκάδες χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο παγκοσμίως.
Πιλοτικό ευρωπαϊκό πρόγραμμα στην Κύπρο
Άλλες χώρες έχουν ήδη εφαρμόσει παρόμοιες μεθόδους, όπως η Τεχνική Στείρων Εντόμων (Sterile Insect Technique - SIT). Το 2023, η Κύπρος απελευθέρωνε εβδομαδιαία παρτίδες 100.000 στείρων αρσενικών για πάνω από 20 εβδομάδες.
Η χώρα επιβεβαίωσε την παρουσία του κουνουπιού Aedes aegypti στο νησί το 2022, γεγονός που δείχνει την εισβολή αυτού του εντόμου στην Ευρώπη.
«Η παρουσία των δύο ειδών χωροκατακτητικών κουνουπιών δημιούργησε σημαντικές προκλήσεις για την Κύπρο και, αν το Aedes aegypti δεν εξαλειφθεί, θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για ολόκληρη την Ευρώπη», δήλωσε ο Ραφαέλ Μαριάνο Γκρόσι, γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, στην έναρξη του προγράμματος.
Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, τα κουνούπια στειρώθηκαν με ακτινοβόληση, μια μέθοδο που χρησιμοποιείται για τη διαχείριση γεωργικών παρασίτων όπως η μεσογειακή μύγα, ο ψευδοκαρπόκαψας, το σκουλήκι του Νέου Κόσμου και οι μύγες τσε-τσε.
Άλλες πιλοτικές δοκιμές με χρήση της SIT πραγματοποιήθηκαν επίσης στην Κούβα το 2020 και στην Κίνα το 2017.
Το 2025, χρονιά ρεκόρ για τα κουνούπια στην Ευρώπη
Η Ευρώπη καταγράφει πλέον πιο μακρές και πιο έντονες περιόδους μετάδοσης ασθενειών που μεταφέρονται από κουνούπια.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) αποδίδει αυτή τη μεταβολή σε κλιματικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η άνοδος της θερμοκρασίας, η παράταση των θερινών περιόδων, οι ηπιότεροι χειμώνες και οι αλλαγές στα πρότυπα βροχοπτώσεων.
Σύμφωνα με τον οργανισμό υγείας, οι κύριοι διαβιβαστές που προκαλούν ανησυχία για την Ευρώπη είναι το Aedes albopictus, που μπορεί να μεταδώσει τους ιούς του δάγκειου πυρετού, της chikungunya και του Zika· το Aedes aegypti, που μεταδίδει επίσης τον ιό του κίτρινου πυρετού· και το Culex pipiens, ο βασικός φορέας του ιού του Δυτικού Νείλου.
Το κουνούπι που μπορεί να μεταδώσει τον ιό chikungunya (Aedes albopictus) έχει πλέον εγκατασταθεί σε 16 ευρωπαϊκές χώρες και 369 περιφέρειες, από μόλις 114 πριν από μία δεκαετία, σημείωσε το ECDC.
Κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου εντοπίζονται επίσης ολοένα και συχνότερα σε νέες περιοχές στην Ευρώπη, μεταξύ άλλων στις ιταλικές επαρχίες Λατίνα και Φροζινόνε και στην κομητεία Σαλάι της Ρουμανίας.
«Καθώς το τοπίο των ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια αλλάζει, περισσότεροι άνθρωποι στην Ευρώπη θα βρίσκονται στο μέλλον σε κίνδυνο. Αυτό καθιστά την πρόληψη πιο σημαντική από ποτέ, τόσο μέσω συντονισμένης δράσης στη δημόσια υγεία όσο και μέσω μέτρων ατομικής προστασίας», δήλωσε η Σελίν Γκοςνέρ, ανώτερη εμπειρογνώμονας στις αναδυόμενες και διαβιβαστικές ασθένειες στο ECDC, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Κουνουπιού το 2025.
Άλλα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνουν την απομάκρυνση στάσιμου νερού από δοχεία όπως γλάστρες, κουβάδες και βουλωμένα υδρορροές, ώστε να περιορίζονται οι εστίες αναπαραγωγής.
Το ECDC συνιστά επίσης τη χρήση προνυμφοκτόνων σε μεγαλύτερες υδάτινες επιφάνειες και ενδυμοκτόνων κατά τη διάρκεια ενεργών επιδημιών, πάντα με σεβασμό στον οικολογικό αντίκτυπο.