Η οικονομική κατάσταση μιας οικογένειας παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του εγκεφάλου των παιδιών, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Κάθε εμπειρία που έχει ένα παιδί αφήνει αποτύπωμα στον εγκέφαλο, επηρεάζοντας την ανάπτυξη και τη λειτουργία του για όλη την υπόλοιπη ζωή του.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η οικονομική κατάσταση της οικογένειας ενός παιδιού και το περιβάλλον του, όπως η γειτονιά στην οποία μεγαλώνει, μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου περισσότερο απ’ ό,τι πιστεύαμε έως τώρα, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον στις Ηνωμένες Πολιτείες διαπίστωσε ότι οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες εξηγούν περίπου το 16% της μεταβλητότητας στους δείκτες λειτουργίας του εγκεφάλου των παιδιών, ασκώντας μεγαλύτερη επίδραση από τον δείκτη νοημοσύνης (IQ), τον τρόπο ανατροφής και το ιατρικό ιστορικό.
«Ο εγκέφαλος ενός παιδιού από χαμηλό κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο μοιάζει με εκείνον ενός παιδιού από περιβάλλον υψηλότερου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου που όμως υποφέρει από έλλειψη ύπνου και στρες», δήλωσε ο Νίκο Ντόζενμπαχ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Πρόσθεσε ότι δεν πρόκειται για «λιγότερο έξυπνο εγκέφαλο» και ότι, αν υπήρχαν τρόποι να βελτιωθεί ο ύπνος και να μειωθεί το άγχος για τα παιδιά από νοικοκυριά με πιο περιορισμένες κοινωνικοοικονομικές δυνατότητες, θα μπορούσαν να περιοριστούν οι διαφορές που συνδέονται με αυτές τις συνθήκες.
Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στη φτώχεια. Έχουν περισσότερες πιθανότητες από τους ενήλικες να ζουν σε συνθήκες φτώχειας και οι συνέπειες γι’ αυτά μπορεί να είναι σοβαρότερες κατά τα κρίσιμα χρόνια της ανάπτυξης.
Σχεδόν 900 εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο βιώνουν πολυδιάστατη φτώχεια, σύμφωνα με τη UNICEF, πράγμα που σημαίνει ότι στερούνται βασικά αγαθά όπως τροφή, νερό, στέγη, εκπαίδευση και υγειονομική περίθαλψη.
Οι ερευνητές ανέλυσαν περίπου 12.000 παιδιά ηλικίας 9 έως 10 ετών, εξετάζοντας το περιβάλλον τους, την υγεία τους και τις καθημερινές τους δραστηριότητες.
Αξιολόγησαν 649 μεταβλητές που επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου, χωρισμένες σε κατηγορίες όπως ο χρόνος μπροστά σε οθόνη, οι γνωστικές ικανότητες, η σωματική και ψυχική υγεία, η ανατροφή, καθώς και η φυλή και το φύλο.
Οι συνθήκες στη γειτονιά και η οικονομική κατάσταση αναδείχθηκαν ως οι βασικοί παράγοντες. Συνδέονταν ιδιαίτερα με λειτουργικά χαρακτηριστικά στις κινητικές και αισθητηριακές περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στις καθημερινές διακυμάνσεις του ύπνου και του στρες.
«Άρχισα να το αποκαλώ “ο ελέφαντας στον εγκέφαλο”», ανέφερε ο Σκοτ Μάρεκ, πρώτος συγγραφέας της μελέτης. «Πίστευα ότι η κοινωνικοοικονομική ευκαιρία θα έπαιζε ρόλο, αλλά δεν φανταζόμουν ότι θα είχε τόσο μεγάλη σημασία. Επισκίασε απλώς καθετί άλλο».
Παρατήρησε ότι, μόνο κοιτάζοντας τις απεικονίσεις του εγκεφάλου ενός παιδιού, η ομάδα μπορούσε να καταλάβει πόσο εύπορη είναι η οικογένειά του και πόσες ώρες κοιμάται και πόσο χρόνο περνά μπροστά σε οθόνη.
Ωστόσο, από τις εγκεφαλικές απεικονίσεις δεν μπορεί να προσδιοριστεί ο δείκτης νοημοσύνης. «Αυτό μου δείχνει ότι ο δείκτης νοημοσύνης δεν έχει τη ρίζα του στη νευροβιολογία. Το περιβάλλον διαμορφώνει τον εγκέφαλο των παιδιών με τρόπους που έχουν παρερμηνευτεί ως αντανακλάσεις του IQ, ενώ στην πραγματικότητα αντικατοπτρίζουν απλώς το στρες και τη στέρηση ύπνου», σημείωσε ο Μάρεκ.