Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει να καταβάλει την πρώτη δόση των κονδυλίων για το Κίεβο ήδη τον Απρίλιο. Η πρόταση αντικατέστησε το σχέδιο για την έκδοση δανείου αποζημιώσεων με βάση τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε την Τετάρτη τη νομική της πρόταση για τη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία, καλώντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη - μέλη να την εγκρίνουν γρήγορα, ώστε το Κίεβο να αρχίσει να λαμβάνει τα χρήματα που χρειάζεται απεγνωσμένα στις αρχές Απριλίου.
Σύμφωνα με την πρόταση, τα χρήματα θα καλύψουν τις οικονομικές ανάγκες της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια, με περίπου 60 δισεκατομμύρια ευρώ να προορίζονται για στρατιωτικές δαπάνες και τα υπόλοιπα 30 δισεκατομμύρια ευρώ να προορίζονται για τη στήριξη του υπερφορτωμένου εθνικού προϋπολογισμού της Ουκρανίας.
"Γνωρίζουμε τις τόσο σημαντικές όσο και επείγουσες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο στοχεύουμε πράγματι να ξεκινήσουμε με την εκταμίευση τον Απρίλιο", δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας και Παραγωγικότητας Βάλντις Ντομπρόβσκις στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.
Για να προχωρήσει το σχέδιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη - μέλη στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γνωστά από κοινού ως συννομοθέτες, θα πρέπει να εγκρίνουν την πρόταση μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου ή τις αρχές Μαρτίου το αργότερο.
Στο μεταξύ, η ΕΕ συνομιλεί με άλλους διεθνείς εταίρους, ιδίως στην G7, "με στόχο να επισπεύσουν τις οικονομικές τους συνεισφορές για το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, ώστε να καλυφθεί αυτό το χρηματοδοτικό κενό που ήδη αντιμετωπίζει η Ουκρανία", δήλωσε επίσης ο Ντομπρόβσκις.
Οι εργασίες αυτές, πρόσθεσε, "προχωρούν με αρκετή επιτυχία".
3-4 δισ. ευρώ ετησίως σε τόκους
Το δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία εγκρίθηκε από τους ηγέτες της ΕΕ τον Δεκέμβριο σε σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες ως η δεύτερη καλύτερη επιλογή για να συγκεντρωθούν τα χρήματα που χρειάζεται η εμπόλεμη χώρα τα επόμενα δύο χρόνια για να παραμείνει στη ζωή και να συνεχίσει να αμύνεται.
Πολλοί ηγέτες, μεταξύ των οποίων η επικεφαλής της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν και ο Ουκρανός ηγέτης Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχαν πιέσει έντονα να αξιοποιηθούν τα 210 δισεκατομμύρια ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που είναι ακινητοποιημένα στην Ευρώπη για τη χρηματοδότηση των αναγκών του Κιέβου. Το κύριο επιχείρημά τους για το λεγόμενο δάνειο επανορθώσεων ήταν ότι η Ρωσία, ως επιτιθέμενη, θα έπρεπε να πληρώσει το κόστος της επιβίωσης της Ουκρανίας αντί για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους.
Όμως, η σθεναρή αντίθεση του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ, υπό τη δικαιοδοσία του οποίου βρίσκονται τα περισσότερα από τα περιουσιακά στοιχεία, έβαλε τέλος στο αρχικό σχέδιο, με το κοινό χρέος να αποτελεί τη μόνη άλλη βιώσιμη επιλογή που θα μπορούσε να αποδώσει σε κλίμακα και στην ώρα του. Η Ουκρανία χρειάζεται νέα χρήματα το αργότερο τον Απρίλιο.
Σύμφωνα με μια δανειακή σύμβαση χωρίς αναγωγή, η Ουκρανία θα απαλλαγεί από την αποπληρωμή τόκων και θα κληθεί να επιστρέψει τα 90 δισ. ευρώ μόνο αφού η Ρωσία σταματήσει τον επιθετικό της πόλεμο και συμφωνήσει να καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις.
Η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία εξαιρέθηκαν από την εγγύηση του κοινού χρέους, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομοφωνία που απαιτείται για την έγκριση του δανείου. Αυτό σημαίνει ότι η αποπληρωμή των τόκων, η οποία εκτιμάται σε περίπου 3-4 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, θα βαρύνει τα υπόλοιπα 24 κράτη - μέλη.
Οι αποπληρωμές αυτές θα πραγματοποιηθούν πρώτα με τη χρήση χρημάτων που έχουν μείνει αδιάθετα από άλλα μέσα της ΕΕ, και εάν τα κεφάλαια αυτά αποδειχθούν πολύ χαμηλά, τα κράτη - μέλη θα πρέπει να καλύψουν το έλλειμμα.
Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι για τις αποπληρωμές μετά το 2027 και, επομένως, που εμπίπτουν στην επόμενη δημοσιονομική περίοδο του μπλοκ, "μπορεί να εξεταστεί ένα ειδικό μέσο για την κάλυψη των επιτοκίων", αλλά ότι οποιαδήποτε τέτοια διάταξη θα αποτελέσει μέρος των συζητήσεων σχετικά με το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ.
«Οι επενδύσεις αυτές πρέπει να έχουν απόδοση»
Επιπλέον, το δάνειο περιλαμβάνει την απαίτηση "Made in Europe" για να διασφαλιστεί ότι τα κεφάλαια θα ενισχύσουν πρωτίστως τις εγχώριες αμυντικές βιομηχανίες της Ουκρανίας και της Ευρώπης. Μόνο όταν ο εξοπλισμός δεν είναι άμεσα διαθέσιμος στην ήπειρο θα επιτρέπονται αγορές εκτός Ευρώπης.
Αλλά από τότε που συμφωνήθηκε το σχέδιο τον Δεκέμβριο, τα κράτη - μέλη διχάστηκαν σχετικά με το πόσο μεγάλο πρέπει να είναι το μερίδιο του δανείου που θα χρησιμοποιηθεί για την αγορά μη ευρωπαϊκού εξοπλισμού.
Η Ολλανδία και η Γερμανία, για παράδειγμα, ζητούν να δοθεί στην Ουκρανία ευελιξία όσον αφορά την προέλευση του εξοπλισμού που αγοράζει, με τους Ολλανδούς να υποστηρίζουν σε ένα μη επίσημο έγγραφο που είδε το Euronews ότι μέχρι και 15 δισεκατομμύρια ευρώ του δανείου θα πρέπει να πάνε σε μη ευρωπαϊκές στρατιωτικές αγορές.
Υποστηρίζουν επίσης ορισμένες από τις αγορές να γίνουν μέσω της πρωτοβουλίας PURL του ΝΑΤΟ, η οποία δημιουργήθηκε πέρυσι μετά την απόφαση της Ουάσινγκτον να μην δωρίσει πλέον στρατιωτικό εξοπλισμό στην Ουκρανία. Επιτρέπει στους Ευρωπαίους συμμάχους να αγοράζουν όπλα αμερικανικής κατασκευής και να τα αποστέλλουν στο Κίεβο.
Τα αμυντικά πακέτα που συμφώνησε η ΕΕ τους τελευταίους μήνες, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος δανείων SAFE και του κανονισμού για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα αμυντικής βιομηχανίας, περιλάμβαναν και τα δύο μια ευρωπαϊκή προτίμηση σύμφωνα με την οποία τουλάχιστον το 65% του στρατιωτικού εξοπλισμού που αγοράζεται πρέπει να παράγεται στην Ευρώπη και μέχρι 35% μπορεί να προέρχεται από τρίτες χώρες.
Η πρόταση της Επιτροπής για το δάνειο έχει ως πρότυπο το SAFE.
"Τα κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά εξοπλισμού που κατασκευάζεται από την Ουκρανία, από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις χώρες του ΕΟΧ/ΕΖΕΣ. Αλλά εάν αυτοί οι απαραίτητοι εξοπλισμοί δεν είναι δυνατόν να αποκτηθούν στην περιοχή αυτή ή σε εύθετο χρόνο, τότε μπορεί επίσης περιστασιακά να είναι δυνατή η απόκτηση του εξοπλισμού εκτός", δήλωσε η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
"Για εμάς, πρόκειται για πολλά χρήματα. Πρόκειται για δισεκατομμύρια και δισεκατομμύρια που επενδύονται. Και αυτές οι επενδύσεις θα πρέπει να έχουν αντίκρισμα στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στη δημιουργία έρευνας και ανάπτυξης που είναι απαραίτητες για εμάς. Πρέπει παράλληλα να ενισχύσουμε την αμυντική βιομηχανική μας βάση για χάρη όχι μόνο του δανείου, αλλά και της δικής μας ασφάλειας", είπε επίσης.
Ένας αξιωματούχος της ΕΕ, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, πρόσθεσε ότι η Ουκρανία θα πρέπει να υποβάλει αιτήματα για να παρεκκλίνει από τις απαιτήσεις της SAFE και να προμηθεύεται από τρίτες χώρες. Θα συσταθεί ομάδα εμπειρογνωμόνων για να αξιολογήσει και να επισπεύσει αυτά τα αιτήματα και να διασφαλίσει έτσι ότι το Κίεβο θα μπορεί να αγοράσει γρήγορα τον εξοπλισμό που χρειάζεται επειγόντως.
Οι πρεσβευτές της ΕΕ αναμενόταν να έχουν την πρώτη τους συζήτηση σχετικά με το δάνειο αργότερα την Τετάρτη, ενώ οι επικεφαλής των πολιτικών ομάδων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα αποφασίσουν εάν θα επισπεύσουν την πρόταση, ώστε οι ευρωβουλευτές να αρχίσουν να τη συζητούν στην επόμενη ολομέλεια την επόμενη εβδομάδα.