Οι γεωοικονομικές εντάσεις ωθούν τους υποστηρικτές της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur να πιέσουν για την ταχεία επικύρωσή της. Ωστόσο, η συμφωνία κινδυνεύει να πυροδοτήσει τον ευρωσκεπτικισμό, ιδίως στη Γαλλία, όπου οι περισσότερες πολιτικές δυνάμεις αντιτίθενται στη συμφωνία
Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur, η οποία υπeγράφη με την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη, αποσκοπεί στην ενίσχυση της γεωστρατηγικής θέσης της ΕΕ. Ωστόσο, έχει ήδη αποκαλύψει βαθιές πολιτικές διαχωριστικές γραμμές στο εσωτερικό του μπλοκ, με τη Γαλλία να αναδεικνύεται ως ο πιο σημαντικός αντίπαλος.
«Επιλέγουμε το δίκαιο εμπόριο έναντι των δασμών, επιλέγουμε μια παραγωγική μακροπρόθεσμη εταιρική σχέση έναντι της απομόνωσης», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την τελετή στην Ασουνσιόν της Παραγουάης.
Η ίδια χαρακτήρισε τη συμφωνία, «25 χρόνια προετοιμασίας», «επίτευγμα μιας γενιάς», προς όφελος «των επόμενων γενεών», στο μήνυμά της στο X.
Αυτό, ωστόσο, έρχεται σε αντίθεση με τις επιθυμίες του Παρισιού, το οποίο καταψήφισε τη συμφωνία σε στις 9 Ιανουαρίου, ακόμη και όταν η πλειοψηφία των κρατών μελών υποστήριξε τη συμφωνία, μια διάσπαση που κινδυνεύει να τροφοδοτήσει την αφήγηση ότι η συμφωνία της Mercosur επιβάλλεται στη Γαλλία από τις Βρυξέλλες.
Οι υποστηρικτές αναφέρουν ότι η συμφωνία, η οποία θα δημιουργήσει μια διατλαντική ζώνη ελεύθερου εμπορίου, είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης επιρροής της Κίνας στη Λατινική Αμερική.
Τα στοιχεία της Επιτροπής δείχνουν ότι το μερίδιο της Ε.Ε. στις εισαγωγές της Mercosur ήταν περίπου έξι φορές μεγαλύτερο από εκείνο της Κίνας το 2000. Σήμερα, το μερίδιο της Κίνας είναι περίπου 40% υψηλότερο από εκείνο της ΕΕ.
Στις Βρυξέλλες, η συμφωνία θεωρείται επίσης απαραίτητη για τη διαφοροποίηση των εμπορικών δεσμών της Ε.Ε., καθώς οι ΗΠΑ αυστηροποιούν την πρόσβαση στην αγορά και το Πεκίνο συνεχίζει να εκμεταλλεύεται τις ευρωπαϊκές εξαρτήσεις από κινεζικά υλικά και τεχνολογία.
«Δεδομένης της γεωπολιτικής και γεωοικονομικής συγκυρίας - όπου, για παράδειγμα, ο Ντόναλντ Τραμπ μας επιβάλλει παράλογους δασμούς - αυτό που θέλουμε δεν είναι το δίκαιο του ισχυρότερου, αλλά να διαπραγματευτούμε, όπως έκανε πάντα η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τους εταίρους μας», δήλωσε στο Euronews ο Ισπανός ευρωβουλευτής Χαβιέ Μορένο Σάντσεθ (S&D).
Η συζήτηση στο Παρίσι γίνεται όλο και πιο έντονη
Μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων υπό την ηγεσία της Επιτροπής, η συμφωνία εγκρίθηκε από την πλειοψηφία των κρατών μελών και υπογράφηκε επίσημα. Τη Δευτέρα, θα οδηγηθεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τα τελευταία βήματα της διαδικασίας επικύρωσής.
Οι νομοθέτες είναι ήδη διχασμένοι, αντικατοπτρίζοντας την ψηφοφορία του Συμβουλίου στις 9 Ιανουαρίου. Η Γαλλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία και η Αυστρία αντιτάχθηκαν στη συμφωνία, ενώ το Βέλγιο απείχε. Οι υποστηρικτές ελπίζουν ότι η έγκριση της περασμένης εβδομάδας θα δώσει ώθηση στο Κοινοβούλιο, αν και η προσοχή επικεντρώνεται σε ένα ψήφισμα που θα ψηφιστεί την επόμενη εβδομάδα με στόχο την αμφισβήτηση της συμφωνίας ενώπιον του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ - μια κίνηση που θα μπορούσε ακόμη να αντλήσει υποστήριξη από διστακτικούς υποστηρικτές.
Στη Γαλλία, το «έπος της Mercosur» έχει μετατραπεί σε πολιτικό σημείο ανάφλεξης που θα μπορούσε να εμβαθύνει τον ευρωσκεπτικισμό σε μια χώρα της οποίας η μεγαλύτερη αντιπροσωπεία στο Κοινοβούλιο προέρχεται από την ακροδεξιά Rassemblement National (RN), η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τις επόμενες προεδρικές εκλογές.
Αφού το Παρίσι απέτυχε να συγκεντρώσει μια μειοψηφία αποκλεισμού κατά της συμφωνίας, ο ηγέτης του RN Τζόρνταν Μπαρντέλα ξεκίνησε ψηφοφορία δυσπιστίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η οποία έχει προγραμματιστεί για την επόμενη εβδομάδα. Κατέθεσε επίσης πρόταση δυσπιστίας στην Εθνοσυνέλευση της Γαλλίας αυτή την εβδομάδα, η οποία απορρίφθηκε.
Η συζήτηση στο Παρίσι γίνεται όλο και πιο έντονη, με πολιτικές δυνάμεις από όλο το φάσμα να αντιτίθενται στη συμφωνία. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι θα εκθέσει τους αγρότες της Ε.Ε. σε αθέμιτο ανταγωνισμό από τις εισαγωγές της Λατινικής Αμερικής που δεν πληρούν τα πρότυπα παραγωγής του μπλοκ.
Οι υποστηρικτές αντιτείνουν ότι τα γεωργικά προβλήματα της Γαλλίας είναι εγχώρια και ότι η συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur έχει γίνει ένας βολικός αποδιοπομπαίος τράγος.
«Το φταίξιμο είναι καθαρά γαλλικό, επειδή τα προβλήματα είναι γαλλικά», δήλωσε στο Euronews ο Ζαν-Λύκ Ντεμαρτί, πρώην γενικός διευθυντής Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. «Μετά από 15 χρόνια απολύτως θλιβερής εθνικής γεωργικής πολιτικής -και οικονομικής πολιτικής επίσης- η ανταγωνιστικότητα της γαλλικής γεωργίας έχει επιδεινωθεί σημαντικά. Η (συμφωνία) Mercosur είναι ο αποδιοπομπαίος τράγος».
Οι αντίπαλοι έχουν ωστόσο εξασφαλίσει βασικές περιβαλλοντικές διατάξεις, δασμολογικές ποσοστώσεις για ευαίσθητα προϊόντα, όπως το βόειο κρέας και τα πουλερικά, και ρήτρες διασφάλισης για την αποφυγή διαταραχών της αγοράς. Η Επιτροπή έχει επίσης υποσχεθεί 45 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη των γεωργών της ΕΕ από το 2028 - δεσμεύσεις που βοήθησαν να επηρεαστεί η κρίσιμη θέση της Ιταλίας και να υποστηρίξει τη συμφωνία. Αλλά όχι τη Γαλλία.
Το Παρίσι επισημαίνει τώρα τα περιορισμένα οικονομικά οφέλη της συμφωνίας. Στις 8 Ιανουαρίου, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επικαλέστηκε τις εκτιμήσεις της Επιτροπής σε ανάρτησή του στο X, σύμφωνα με τις οποίες η συμφωνία θα αυξήσει το ΑΕΠ της ΕΕ μόλις κατά 0,05% έως το 2040.
Οι δασμοί στα αυτοκίνητα της ΕΕ - που σήμερα ανέρχονται στο 35% και αποτελούν βασικό παράγοντα της γερμανικής υποστήριξης - θα καταργηθούν σταδιακά μόνο σε 18 χρόνια, ενώ μέχρι τότε οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες ενδέχεται να έχουν ήδη εξασφαλίσει σημαντικό μερίδιο αγοράς στις χώρες της Mercosur.
Οι εταιρείες της ΕΕ αναμένουν την εφαρμογή της συμφωνίας
Οι ευρωβουλευτές που υποστηρίζουν τη συμφωνία λένε ότι άλλοι τομείς θα κερδίσουν σε τομείς όπως οι υπηρεσίες, τα γαλακτοκομικά, το κρασί και τα οινοπνευματώδη ποτά, ενώ οι επιχειρήσεις της Ε.Ε. θα αποκτήσουν πρόσβαση στις αγορές δημόσιων συμβάσεων.
«Έχουμε μια μεγάλη πλειοψηφία βιομηχανικών φορέων και παρόχων υπηρεσιών που περιμένουν αυτή τη συμφωνία και κρατούν χαμηλό προφίλ», δήλωσε ο Μορένο Σάντσεθ.
Αυτά τα επιχειρήματα δυσκολεύτηκαν να κερδίσουν έδαφος στη Γαλλία, όπου η αντίσταση στις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου είναι βαθιά και διαχρονική. Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-Καναδά (CETA), που ισχύει προσωρινά από το 2017, δεν έχει ακόμη επικυρωθεί από το γαλλικό κοινοβούλιο και η Γερουσία την καταψήφισε το 2024.
Η Γερμανίδα ευρωβουλευτής Σβένια Χαν (Ανανεώση) σημείωσε ότι οι φόβοι μπορεί να είναι υπερβολικοί. «Μόνο το 2% των ποσοστώσεων που υπάρχουν στη CETA για το βόειο κρέας έχει χρησιμοποιηθεί», δήλωσε στο Euronews.
Στις χώρες που αντιτίθενται στη συμφωνία Mercosur, οι υποστηρικτές δυσκολεύονται να ακουστούν μετά από χρόνια έντονης κριτικής.
«Σε αρκετές χώρες, υπήρχε μια αφήγηση που παρουσίαζε αυτή τη συμφωνία ως κάτι που έπρεπε να καταπολεμηθεί προκειμένου να εξασφαλιστούν ορισμένες παραχωρήσεις», δήλωσε στο Euronews ο Ερίκ Μορίσε, εμπειρογνώμονας στο European Policy Center με έδρα τις Βρυξέλλες. «Ως εκ τούτου, αρχικά παρουσιάστηκε υπό αρνητικό πρίσμα, προτού αργότερα υπερασπιστούν τα πλεονεκτήματά της».
Περισσότερες από δύο δεκαετίες μετά την έναρξη των συνομιλιών, η συμφωνία της Mercosur κινδυνεύει να επιφέρει βαθύ ρήγμα μεταξύ των κρατών μελών της Ε.Ε.