Ο επικεφαλής της IEA είπε στο Euronews ότι η ενεργειακή ασφάλεια και οι κλιματικοί στόχοι θα εξαρτηθούν από τον εξηλεκτρισμό «όλων»: υποδομών, μεταφορών και κτιρίων.
Η Ευρώπη πρέπει να ηλεκτροποιήσει «τα πάντα» τα επόμενα χρόνια, δήλωσε ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), σε πάνελ του Euronews στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, παρουσιάζοντας το όραμα μιας ηπείρου που τροφοδοτείται με καθαρή ενέργεια αντί για ορυκτά καύσιμα.
«Όταν εξετάζουμε την ενεργειακή ασφάλεια στην Ευρώπη και τους στόχους της, όπως την επίτευξη των κλιματικών μας στόχων, αλλά ταυτόχρονα να είναι προσιτή, βλέπω ένα μέλλον για την Ευρώπη», είπε ο Μπιρόλ. «Ηλεκτροποιήστε τα πάντα, όσο περισσότερο γίνεται, ηλεκτροποιήστε τα πάντα. Μεταφορές, βιομηχανία και ούτω καθεξής.»
Ο επικεφαλής του IEA πρότεινε μια διττή στρατηγική για τον σκοπό αυτό. Πρώτον, μαζικές επενδύσεις στις υποδομές των δικτύων, και δεύτερον, μείωση των τιμών ενέργειας.
«Το ένα είναι τα δίκτυα, δίκτυα, δίκτυα», είπε ο Μπιρόλ, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αναμόρφωσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη.
Παρατήρησε ότι υπάρχουν σημαντικά σημεία συμφόρησης, καθώς οι άδειες εξακολουθούν να είναι δύσκολο να εξασφαλιστούν, υπονομεύοντας την ανάπτυξη των εκτεταμένων, διασυνδεδεμένων δικτύων που μεταφέρουν ηλεκτρική ενέργεια σε σπίτια, επιχειρήσεις και εργοστάσια. Ο Μπιρόλ το χαρακτήρισε «το βασικό εμπόδιο για την ηλεκτροποίηση της ευρωπαϊκής οικονομίας».
«Θα σας δώσω έναν σοκαριστικό αριθμό. Πέρυσι, στην Ευρώπη εγκαταστήσαμε ρεκόρ 80 γιγαβάτ ανανεώσιμης ισχύος. Πάνω από 400 γιγαβάτ ανανεώσιμης ισχύος ήταν έτοιμα. Αλλά δεν καταφέραμε να τα συνδέσουμε στο δίκτυο. Και δεν έφτασαν στα νοικοκυριά ή τα εργοστάσια. Αυτό είναι εντελώς τρελό. Οικονομικά, δεν βγάζει κανένα νόημα.»
Ο Μπιρόλ παρομοίασε αυτή την ώθηση προς την πράσινη ενέργεια με την ανάπτυξη της απαραίτητης υποδομής για την κατασκευή ενός εντυπωσιακού, αποδοτικού αυτοκινήτου, ενώ ξεχνάμε να φτιάξουμε τους δρόμους.
Οι αστοχίες των δικτύων συνδέθηκαν επίσης με το μπλακάουτ στην Ιβηρική Χερσόνησο που άφησε 60 εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς ρεύμα τον Απρίλιο του 2025.
ΕΕ «Δέσμη μέτρων για τα δίκτυα»
Το παλαιωμένο ευρωπαϊκό δίκτυο αναδείχθηκε σε μια μελέτη της δεξαμενής σκέψης για την ενέργεια Ember που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα, η οποία διαπίστωσε ότι η ΕΕ δεν έχει πρόβλημα να παράγει καθαρή ενέργεια, αφού το 2025 τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά παρήγαγαν για πρώτη φορά περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια στην ΕΕ από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά ότι το «παρωχημένο» δίκτυό της σημαίνει πως δυσκολεύεται να μεταφέρει αυτή την ενέργεια.
Λαμβάνοντας υπόψη αυτά τα προβλήματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια «Δέσμη μέτρων για τα δίκτυα» στα τέλη του περασμένου έτους για την αναμόρφωση του παρωχημένου ηλεκτρικού δικτύου του μπλοκ, με στόχο την αύξηση της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την ΕΕ-27.
Η κίνηση αυτή χαιρετίστηκε από τον Μπιρόλ, ο οποίος είπε ότι ελπίζει η δέσμη να δει το φως της μέρας, καθώς θα μπορούσε να «ξεμπλοκάρει πολλά από τα προβλήματα» που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.
Ο Κιβάντς Ζαϊμλέρ, CEO της Sabancı Holding, ενός κορυφαίου τουρκικού επενδυτικού ομίλου, που συμμετείχε στο πάνελ, συμφώνησε ότι οι επενδύσεις στα δίκτυα είναι «απαραίτητες», αλλά τόνισε ότι πρέπει να είναι μια σε βάθος μεταμόρφωση, χρησιμοποιώντας ακόμη μία αναλογία με αυτοκίνητο.
«Πρέπει επίσης να σκεφτούμε την αποδοτικότητα μέσω της ψηφιοποίησης. Είναι σαν τη διαχείριση της (οδικής) κυκλοφορίας. Δεν χρειάζεσαι μόνο επιπλέον δρόμους, αλλά πρέπει και να λύσεις τα προβλήματα της κυκλοφορίας με συστήματα πλοήγησης», είπε.
Αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ενέργειας
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα στην Ευρώπη, είπε ο Μπιρόλ, είναι το υψηλό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, που συνιστά μεγάλη πρόκληση για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
«Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη είναι πολύ υψηλές σε σύγκριση με, δεν ξέρω, ανταγωνιστές όπως οι ΗΠΑ, όπως η Κίνα. Εδώ είναι τρεις έως τέσσερις φορές υψηλότερες απ’ ό,τι σε εκείνες τις χώρες», είπε στο Euronews.
Ο Ρουμάνος υπουργός Ενέργειας Μπογκντάν Ιβάν είπε ότι η λύση για τις υψηλές τιμές ενέργειας είναι να διπλασιάσουμε τους ενεργειακούς πόρους στην Ευρώπη.
«Εμείς (στη Ρουμανία) πληρώνουμε (μεταξύ) τις υψηλότερες τιμές ενέργειας, αν τις προσαρμόσουμε στα εισοδήματα των πολιτών», είπε ο Ιβάν.
Είπε ότι αυτό πρέπει να γίνει με τη διαφοροποίηση των πόρων. «Θέλω να χρησιμοποιήσω πόρους της ΕΕ για να χρηματοδοτήσω την πυρηνική ενέργεια», είπε ο Ιβάν. «Αυτός είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να προσφέρουμε φθηνή ενέργεια βάσης.» Υποστήριξε ότι αν η ΕΕ δώσει υπερβολική έμφαση στις επενδύσεις μόνο σε αιολικά και φωτοβολταϊκά, θα έχει «σίγουρα πρόβλημα».
Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ δεσμεύτηκαν να εξισώσουν τις τιμές ενέργειας στα κράτη μέλη και να αποτρέψουν τις αποκλίσεις μεταξύ των χωρών κατά την τελευταία τους επίσημη συνεδρίαση τον Δεκέμβριο.
Η πρόεδρος και CEO της Vattenfall Άννα Μποργκ, που ήταν επίσης στο πάνελ, συμφώνησε ότι η διαφοροποίηση είναι κλειδί, προβάλλοντας και την πυρηνική ενέργεια ως βασικό στοιχείο.
«Θα χρειαστούμε όλες τις τεχνολογίες χωρίς ορυκτά καύσιμα που μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Αλλά είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία μακροπρόθεσμα μπορεί να είναι ανταγωνιστική μόνο αν καταργήσουμε σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα.»
Προκλήσεις στους κανονισμούς
Η αναθεώρηση των κανονισμών είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση όλων των υποκείμενων προκλήσεων που καθυστερούν την ευρωπαϊκή ενεργειακή κυριαρχία, συμφώνησαν οι ομιλητές, ιδίως για τη μείωση των τιμών.
Η Μποργκ υποστήριξε ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί η αλληλεπικαλυπτόμενη νομοθεσία, καθώς συχνά εμποδίζει την ταχεία ανάπτυξη κρίσιμων έργων.
«Μερικές φορές, όταν θέλουμε να κατασκευάσουμε κάτι, πρέπει πρώτα να πάρουμε έγκριση βάσει ενός κανονισμού και μετά βάσει ενός άλλου. Και αυτοί αλληλεπικαλύπτονται εξετάζοντας το ίδιο πράγμα, αλλά μπορεί να οδηγήσουν σε διαφορετικά αποτελέσματα», είπε, ζητώντας μια πιο ολιστική προσέγγιση.
Η εκπρόσωπος της Vattenfall είπε ότι αυτό που πραγματικά χρειάζεται είναι «σταθερά ρυθμιστικά και πολιτικά πλαίσια» με μακροπρόθεσμο ορίζοντα: «Οι (ενεργειακές) επενδύσεις γίνονται για να διαρκέσουν πολλές δεκαετίες. Και το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε από ευρωπαϊκή σκοπιά είναι να διατηρούμε ευθυγράμμιση μεταξύ των χωρών, ώστε οι πολιτικές να μην διαφέρουν υπερβολικά εντός της ΕΕ.»
Υποστήριξε ότι η απουσία τέτοιων πλαισίων και οι παλινωδίες στους κανονισμούς δημιουργούν αβεβαιότητα, θέτοντας σε κίνδυνο τις επενδύσεις στην αγορά.
Ο Ζαϊμλέρ συμφώνησε ότι οι εταιρείες θεωρούν επίπονες και χρονοβόρες τις ρυθμιστικές διαδικασίες της Ευρώπης. «Η Ευρώπη έχει τον μεγαλύτερο χρόνο αδειοδότησης ή διαδικασίας από το μηδέν μέχρι την κατασκευή νέου έργου ΑΠΕ, όσον αφορά τις άδειες.»
Σύγκρινε τη διαδικασία με εκείνη των ΗΠΑ, οι οποίες, όπως υποστηρίζει, εστιάζουν περισσότερο στην έκδοση αδειών. «Βλέπω μεγαλύτερο κίνητρο στις ΗΠΑ να επιταχύνουν (αυτές τις διαδικασίες) σε σχέση με την Ευρώπη.» Αυτό το ζήτημα αναμένεται επίσης να στοχευθεί από τη Δέσμη για τα Δίκτυα της ΕΕ που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο.