Ορισμένα κράτη, όπως η Αυστρία, η Τσεχία και το Λουξεμβούργο, τάσσονται υπέρ της αποστολής ειδικού απεσταλμένου της ΕΕ
Το ερώτημα αν η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να επαναλάβει διπλωματικές επαφές με τη Μόσχα διχάζει τα 27 κράτη-μέλη. Η ιδέα της επαναπροσέγγισης με το Κρεμλίνο στο πλαίσιο των προσπαθειών για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις: ορισμένα κράτη τάσσονται υπέρ, άλλα κατά, ενώ τα περισσότερα παραμένουν επιφυλακτικά.
Οι συζητήσεις αναζωπυρώθηκαν τον περασμένο μήνα, μετά τις δημόσιες δηλώσεις του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν και της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι, που τάχθηκαν υπέρ της εμπλοκής της ΕΕ σε απευθείας διάλογο με τη Ρωσία. Και οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι, ως ο μεγαλύτερος δωρητής προς την Ουκρανία, η ΕΕ πρέπει να έχει μόνιμη θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από τον Λευκό Οίκο, που σήμερα είναι ο κύριος συνομιλητής με το Κρεμλίνο.
Η ανάγκη για εγγυήσεις ασφαλείας μετά το τέλος του πολέμου, συμπεριλαμβανομένης νομικά δεσμευτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία σε περίπτωση μελλοντικής επίθεσης, ενισχύει το επιχείρημα υπέρ της επαναπροσέγγισης.
«Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα η Ευρώπη να μιλήσει και με τη Ρωσία», δήλωσε η Μελόνι, τονίζοντας ότι αν η ΕΕ συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις μιλώντας μόνο με τη μια πλευρά, η θετική συμβολή της θα είναι περιορισμένη.
Ορισμένα κράτη, όπως η Αυστρία, η Τσεχία και το Λουξεμβούργο, τάσσονται υπέρ της δημιουργίας ειδικού απεσταλμένου που θα εκπροσωπεί όλα τα μέλη.
Από την άλλη πλευρά, η Γερμανία, η Εσθονία, η Λιθουανία και η Κύπρος έχουν εκφράσει έντονη αντίθεση, υπογραμμίζοντας τις «μεγισταλιστικές απαιτήσεις» του Πούτιν και τη συνεχιζόμενη επίθεση της Ρωσίας σε ουκρανικές υποδομές ενέργειας και σε αστικούς πληθυσμούς, ως ένδειξη ότι η Μόσχα δεν είναι διατεθειμένη να κάνει παραχωρήσεις για την ειρήνη.
«Δεν βλέπουμε αυτή τη στιγμή λόγο για επιπλέον κανάλια επικοινωνίας», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, προσθέτοντας ότι «η Μόσχα πρέπει να είναι έτοιμη να τερματίσει τον πόλεμο. Αν δεν είναι, το κόστος για αυτήν θα αυξάνεται εβδομάδα με την εβδομάδα».
Η Σουηδία, μέσω του πρωθυπουργού Ολφ Κρίστερσον, υποστηρίζει ότι οι διπλωματικοί δίαυλοι θα ανοίξουν «κάποια στιγμή», αλλά μόνο εφόσον η Ρωσία δεσμευτεί σε μια «σοβαρή διαδικασία» για ειρηνευτική συμφωνία με την Ουκρανία.
Η ιδέα του ειδικού απεσταλμένου
Στις Βρυξέλλες παρακολουθούν με προσοχή τις δημόσιες τοποθετήσεις, προκειμένου να μην προκληθεί διάσπαση πριν υπάρξει συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών.
Οι υποστηρικτές της επαναπροσέγγισης δεν συμφωνούν πάντοτε για τον τρόπο που αυτή πρέπει να γίνει. Την περασμένη εβδομάδα, ο Μακρόν απέστειλε τον κορυφαίο διπλωματικό του σύμβουλο, Εμανουέλ Μπον, στη Μόσχα, για να προετοιμάσει τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ Μακρόν και Πούτιν. Το αποτέλεσμα ήταν άκαρπο και η Ρωσία σχολίασε την επίσκεψη ως «κάτι σαν φτωχή διπλωματία».
Ο Γάλλος πρόεδρος επανέλαβε ότι ο διάλογος πρέπει να γίνει χωρίς «πολλούς συνομιλητές» και με σαφές εντολή, προσθέτοντας ότι θέλει να συντονιστεί με τους ευρωπαϊκούς εταίρους για μια καλά οργανωμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση.
Η Λετονία, μέσω της πρωθυπουργού Εβίκα Σιλίνα, προτείνει η ειδική ευρωπαϊκή αποστολή να συμμετάσχει σε τριμερείς συνομιλίες που μεσολαβούν οι ΗΠΑ μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, διατηρώντας παράλληλα τις οικονομικές κυρώσεις.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας τόνισε ότι πρώτα πρέπει να καθοριστούν οι πολιτικοί στόχοι κάθε επαφής με τη Ρωσία. «Το θέμα δεν είναι ποιος θα το κάνει, αλλά πώς και τι θέλουμε να πετύχουμε», δήλωσε, σημειώνοντας ότι οι Ρώσοι δεν έχουν κίνητρο να μιλήσουν στους Ευρωπαίους εφόσον οι Αμερικανοί δίνουν τα μέγιστα.
Στο παρασκήνιο, οι διαφορές μεταξύ των πρωτευουσών παραμένουν έντονες. Η επόμενη επίσημη σύνοδος των 27 ηγετών είναι προγραμματισμένη για τις 19 Μαρτίου.
Ορισμένα ονόματα για τη θέση του ειδικού απεσταλμένου έχουν ήδη συζητηθεί, μεταξύ αυτών ο Αλεξάντερ Στουμπ (πρώην πρόεδρος Φινλανδίας), η Μάργρετε Βεστάγκερ (πρώην Επίτροπος Ανταγωνισμού) και ο Σάουλι Νινίστο (πρώην πρόεδρος Φινλανδίας).
Η επαναπροσέγγιση θεωρείται αναπόφευκτη από κάποιους, ιδίως μετά τις τριμερείς συνομιλίες ΗΠΑ-Ουκρανίας-Ρωσίας στο Άμπου Ντάμπι χωρίς την παρουσία Ευρωπαίων, ενώ το δάνειο 90 δισ. ευρώ της ΕΕ προς το Κίεβο θεωρείται επιπλέον λόγος για ενίσχυση της διπλωματίας.
Άλλοι καλούν σε προσοχή, προκειμένου να μη δημιουργηθεί ρήγμα με την Ουκρανία και να μην υπονομευτεί η κοινή ευρωπαϊκή γραμμή που έχει χτιστεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια, με χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία να επιδιώκουν στενότερους δεσμούς με τη Μόσχα.
«Στηρίζουμε κάθε διπλωματική προσπάθεια για δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία, βασισμένη στο διεθνές δίκαιο και τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ», δήλωσε το υπουργείο Εξωτερικών της Σλοβενίας. «Οποιοσδήποτε διάλογος της ΕΕ με τη Ρωσία πρέπει να γίνεται με βάση μια ενιαία θέση των 27 κρατών-μελών».