Η έκθεση αυτή, την οποία εξασφάλισαν δύο γερουσιαστές της Επιτροπής Οικονομικών και αναφέρθηκε στη Le Monde, έρχεται σε μια κακή στιγμή, δεδομένου ότι η κυβέρνηση μόλις ενέκρινε έναν προϋπολογισμό για το 2026, ο οποίος είναι λιτός και αφήνει ανέγγιχτα τα υψηλά εισοδήματα.
13.335 νοικοκυριά με περιουσιακά στοιχεία ύψους τουλάχιστον 1,3 εκατ. ευρώ δεν πλήρωσαν φόρο εισοδήματος το 2024. Ο αριθμός αυτός μπορεί να προκαλέσει σοκ σε ορισμένους, την ώρα που η Γαλλία βγαίνει από έναν μαραθώνιο 3 μηνών αφιερωμένο στο νομοσχέδιο για τα δημοσιονομικά του 2026.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο αριθμός αυτός εμφανίζεται σε περίοπτη θέση σε μια έκθεση του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών που στάλθηκε σε δύο γερουσιαστές, τον Claude Raynal (PS) (πηγή στα Γαλλικά) και τον Jean-François Husson (πηγή στα Γαλλικά) (LR), τους δύο επικεφαλής της Επιτροπής Οικονομικών της Γερουσίας.
Ο αριθμός αυτός φαίνεται να επιβεβαιώνει τα σχόλια του Eric Lombard, πρώην υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών του François Bayrou, ο οποίος στις αρχές του 2025 μίλησε για αυτή τη φορολογική αδικία, κάποιοι θα έλεγαν, ή φορολογική παραδοξότητα σύμφωνα με άλλους, στην εφημερίδα Libération.
Σύμφωνα με τον ίδιο, "χιλιάδες" πλούσιοι Γάλλοι πολίτες δεν πλήρωναν καθόλου φόρο εισοδήματος, ισχυριζόμενοι ότι είχαν " μηδενικό φορολογικό εισόδημα αναφοράς".
Διαψεύστηκε για την παρατήρησή του αυτή ακόμη και μέσα στο ίδιο του το υπουργείο.
Αλλά σύμφωνα με τον Claude Raynal που επικαλείται η εφημερίδα Le Monde,"ο Eric Lombard είχε δίκιο: μεταξύ των πλουσιότερων νοικοκυριών, υπάρχουν πολλές χιλιάδες που δεν πληρώνουν καθόλου φόρο εισοδήματος. Και ακόμη και τότε, μιλάμε μόνο για νοικοκυριά με πλούτο περιουσίας που τα τοποθετεί στο κορυφαίο 0,5%. Αν συμπεριλάβαμε και τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των μετοχών, το φαινόμενο θα ήταν ακόμη πιο έντονο.
Συνεχίζει λέγοντας ότι "ο κατάλογος αυτός περιλαμβάνει ακόμη και ένα νοικοκυριό που δεν πληρώνει τίποτα παρότι έχει περιουσία αξίας 142 εκατομμυρίων ευρώ!
Αλλά για τι πράγμα μιλάμε;
Στη Γαλλία, είναι πολύ πιθανό να είσαι πολύ πλούσιος χωρίς να πληρώνεις φόρο εισοδήματος. Τα στοιχεία της Bercy δείχνουν ότι διάφοροι νομικοί μηχανισμοί μπορούν να οδηγήσουν σε αυτή την κατάσταση.
Η πρώτη περίπτωση είναι αυτή των νοικοκυριών με "υψηλό πλούτο αλλά χαμηλό εισόδημα". Πρόκειται για ιδιοκτήτες ακινήτων μεγάλης αξίας, των οποίων ο πλούτος έχει αυξηθεί απότομα με την άνοδο των τιμών των ακινήτων, αλλά οι οποίοι δεν έχουν υψηλό εισόδημα. Ο πλούτος τους είναι πραγματικός στα χαρτιά, αλλά όσο δεν μετατρέπεται σε εισόδημα (πώληση, σημαντικά ενοίκια, μερίσματα κ.λπ.), δεν περιλαμβάνεται πλήρως στη βάση του φόρου εισοδήματος.
Δεύτερη περίπτωση: φορολογούμενοι που κατέχουν σημαντικά περιουσιακά στοιχεία στη Γαλλία, αλλά είναι κάτοικοι εξωτερικού για φορολογικούς σκοπούς. Στην περίπτωση αυτή, φορολογούνται κυρίως στη χώρα κατοικίας τους. Βάσει διεθνών φορολογικών συμφωνιών, μέρος του εισοδήματός τους απαλλάσσεται από τον γαλλικό φόρο εισοδήματος.
Τρίτη περίπτωση: η ύπαρξη μεγάλου ποσού απαλλασσόμενου εισοδήματος. Ορισμένα κεφαλαιακά κέρδη, όπως αυτά που πραγματοποιούνται στην κύρια κατοικία ή τα κέρδη που κεφαλαιοποιούνται σε ένα πρόγραμμα αποταμίευσης μετοχών (PEA), δεν περιλαμβάνονται στο εισόδημα αναφοράς του φόρου μέχρι να αποσυρθούν υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Επιπλέον, υπάρχει πληθώρα φορολογικών πιστώσεων και μειώσεων (για επενδύσεις σε ενοίκια, δωρεές, κατ' οίκον εργασία κ.λπ.), οι οποίες μπορούν να μειώσουν τον καταβλητέο φόρο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συσσώρευση αυτών των μηχανισμών οδηγεί σε μηδενικό φόρο ή ακόμη και σε πολύ χαμηλό φορολογικό εισόδημα αναφοράς, παρά τη μεγάλη περιουσία.
Τι μπορεί να γίνει γι' αυτό;
Εδώ και χρόνια, το Υπουργείο Οικονομικών προσπαθεί να βελτιώσει τη φορολόγηση των εύπορων νοικοκυριών, των οποίων η φορολογική υποχρέωση φαίνεται να είναι αποσυνδεδεμένη από την πραγματική τους περιουσία. Παρά τις πολιτικές αγκυλώσεις, δεν λείπουν οι λύσεις: εισαγωγή ενός πραγματικού ελάχιστου φόρου για τον πολύ υψηλό πλούτο, που θα περιλαμβάνει ορισμένα είδη εισοδήματος που σήμερα εξαιρούνται από τη φορολογική βάση, επιβολή αυστηρότερων περιορισμών στα φορολογικά παραθυράκια, ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας για τον περιορισμό της βελτιστοποίησης μέσω της φορολογικής εξορίας και, τέλος, προοδευτικός φόρος στον καθαρό πλούτο πάνω από ένα υψηλό όριο.
Άλλοι τάσσονται υπέρ της αυξημένης φορολόγησης των μη πραγματοποιηθέντων κεφαλαιακών κερδών, δηλαδή του δυνητικού κέρδους που πραγματοποιείται από ένα περιουσιακό στοιχείο (μετοχές ή ακίνητα) του οποίου η αξία έχει αυξηθεί αλλά δεν έχει ακόμη πωληθεί, και το οποίο γίνεται "πραγματικό" και φορολογείται μόνο όταν το περιουσιακό στοιχείο πωληθεί πραγματικά.
Αλλά στην πράξη, κάθε φιλόδοξη απόπειρα προσκρούει συστηματικά σε τοίχο: φόβοι για την ανταγωνιστικότητα, απειλή φυγής κεφαλαίων, δικαστικές διαμάχες, πιέσεις από επιχειρηματικούς κύκλους και επιφυλακτική πολιτική διαιτησία. Τα μέτρα αμβλύνονται, αναβάλλονται ή εγκαταλείπονται.
Σε αυτό το στάδιο, το ερώτημα δεν είναι πλέον πώς να το κάνουμε, αλλά αν ο συσχετισμός δυνάμεων θα το επιτρέψει ποτέ να γίνει. Όσο το πολιτικό κόστος μιας εκτεταμένης μεταρρύθμισης φαίνεται να υπερτερεί των εκλογικών οφελών, η "δημοσιονομική τούμπα" είναι πιθανό να συνεχιστεί.