Εάν η κυβέρνηση δεν περικόψει τις δαπάνες, η Πολωνία θα μπορούσε να γίνει μία από τις πιο υπερχρεωμένες χώρες της ΕΕ εντός 10 ετών, με το χρέος να φτάνει το 107% του ΑΕΠ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση Debt Sustainability Monitor 2025 , προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος της Πολωνίας θα μπορούσε να αυξηθεί από τα σημερινά επίπεδα και να φθάσει περίπου στο 107% του ΑΕΠ το 2036, εάν δεν εφαρμοστούν σημαντικές δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις και περικοπές δαπανών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτό θα σήμαινε ότι, σε 10 χρόνια, η Πολωνία θα ήταν μεταξύ των πιο υπερχρεωμένων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά στον λόγο χρέους προς ακαθάριστο εγχώριο προϊόν.
Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, το 2036, μόνο η Ιταλία (149% του ΑΕΠ), η Γαλλία (144%), το Βέλγιο (137%) και η Ισπανία (108%) θα έχουν υψηλότερο επίπεδο δημόσιου χρέους από την Πολωνία. Υπενθυμίζεται ότι επί του παρόντος, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το τρίτο τρίμηνο του 2025, ο λόγος του χρέους της Πολωνίας προς το ΑΕΠ είναι 58%, χαμηλότερος από ό,τι στις άλλες 14 χώρες της ΕΕ.
Στην έκθεση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών της Πολωνίας σε τρεις χρονικούς ορίζοντες. Στο βραχυπρόθεσμο ορίζοντα (τα επόμενα 2 χρόνια), οι κίνδυνοι θεωρούνται περιορισμένοι και η Πολωνία εξακολουθεί να θεωρείται από τις χρηματοπιστωτικές αγορές ως αξιόπιστος εκδότης ομολόγων. Ωστόσο, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, οι κίνδυνοι αυξάνονται, κυρίως λόγω του επίμονου διαρθρωτικού ελλείμματος και του κόστους εξυπηρέτησης του αυξανόμενου χρέους.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι ακαθάριστες δανειακές ανάγκες της Πολωνίας θα μπορούσαν να φθάσουν περίπου το 20% του ΑΕΠ έως το 2036, γεγονός που συνεπάγεται μεγαλύτερη εξάρτηση από τις χρηματοπιστωτικές αγορές και αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους. Ο δείκτης διαρθρωτικού ελλείμματος, δηλαδή η διαφορά μεταξύ εσόδων και δαπανών εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους, αναμένεται να παραμείνει θετικός, γεγονός που, ελλείψει δημοσιονομικών προσαρμογών, τροφοδοτεί περαιτέρω τη συσσώρευση χρέους.
Η ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξετάζει επίσης διάφορα σενάρια «πίεσης». Σε περίπτωση επιδείνωσης της σχέσης μεταξύ των ρυθμών ανάπτυξης και του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους, το επίπεδο του χρέους το 2036 θα είναι ακόμη υψηλότερο από ό,τι στο βασικό σενάριο. Ωστόσο, η βελτίωση του πρωτογενούς ισοζυγίου ήδη από το 2027 θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τον ρυθμό αύξησης του χρέους.
Κινδυνεύει η Πολωνία από ένα «ελληνικό σενάριο»; Πολωνός αναλυτής εξηγεί
Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αύξηση του δημόσιου χρέους της Πολωνίας προκαλούν αυξανόμενη ανησυχία. Αποτελεί πραγματική απειλή η υπέρβαση του 100% του ΑΕΠ; Σύμφωνα με τον Αντρέι Σαντόφσκι, οικονομολόγο και πρόεδρο του Κέντρου Adam Smith, η ιστορία δείχνει ότι ακόμη και η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην ευρωζώνη δεν προστατεύει τις χώρες από μια κρίση χρεοκοπίας.
«Έχουμε ένα άμεσο παράδειγμα μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης - τη χρεοκοπία του ελληνικού κράτους. Αναφέρεται κατ' ευφημισμόν ως τεχνική χρεοκοπία, αλλά το γεγονός είναι ότι το κράτος κατέστη αφερέγγυο», τονίζει ο Αντρέι Σαντόφσκι.
Ο Σαντόφσκι επισημαίνει μια συμβολική στιγμή της κρίσης στην Ελλάδα, όταν η δημόσια τηλεόραση σταμάτησε να εκπέμπει, με την τότε κυβέρνηση να βάζει ως μία αιτία και την έλλειψη πόρων. «Ούτε η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε καν το ευρώ προστατεύει από τις συνέπειες της κακής διακυβέρνησης», τονίζει.
Συσσώρευση χρέους και «εφαρμοσμένο φρένο»
Σύμφωνα με τον Σαντόφσκι, η Πολωνία παλεύει εδώ και χρόνια με την επιδείνωση των επιχειρηματικών συνθηκών. "Από τη μία πλευρά, έχουμε ένα αυξανόμενο χρέος, και από την άλλη, ένα ολοένα και πιο παρατεταμένο φρένο στην οικονομική ανάπτυξη", δήλωσε ο - λέει.
Ο εμπειρογνώμονας επισημαίνει, μεταξύ άλλων, τα αποτελέσματα του Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας του Ινστιτούτου Fraser και τις κατατάξεις σχετικά με το φορολογικό σύστημα και το επίπεδο πολυπλοκότητας των κανονιστικών ρυθμίσεων. "Ακόμη και στην υπερ-ρυθμισμένη Ευρωπαϊκή Ένωση, η Πολωνία κατατάσσεται σχεδόν τελευταίαόσον αφορά την οικονομική ελευθερία" - σημειώνει.
Προσθέτει επίσης ότι οι μειώσεις στην κατάταξη της αντίληψης της διαφθοράς συμβαδίζουν με τη μείωση της οικονομικής ελευθερίας.
"Όσο λιγότερη οικονομική ελευθερία, τόσο περισσότερη διαφθορά. Και η διαφθορά δεν είναι παρά ένας πρόσθετος φόρος", τονίζει.
Απελευθέρωση αντί για περαιτέρω χρέος
Σύμφωνα με τον Σαντόφσκι, η διέξοδος από το αυξανόμενο σπιράλ του χρέους δεν είναι η περαιτέρω αύξηση των εσόδων με την αύξηση των φόρων, αλλά η πραγματική οικονομική απορρύθμιση και η μείωση του λειτουργικού κόστους του κράτους.
"Εάν η απορρύθμιση δεν ακολουθηθεί από μείωση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων, σημαίνει ότι έχουμε να κάνουμε με προσχηματική απορρύθμιση", εκτιμά.
Ο εμπειρογνώμονας υποστηρίζει ότι η πραγματική, βαθιά απορρύθμιση θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τις δανειακές ανάγκες του κράτους. "Η διέξοδος από αυτό το σπιράλ είναι ακριβώς μέσω της πραγματικής απορρύθμισης. Τότε θα φανεί ότι οι δανειακές ανάγκες του κράτους δεν χρειάζεται να είναι τόσο υψηλές όσο είναι σήμερα" - καταλήγει.
Προκλήσεις για τη δημοσιονομική πολιτική
Οι ειδικοί τονίζουν ότι χωρίς μια πιο φιλόδοξη πολιτική δημοσιονομικής εξυγίανσης, η Πολωνία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρότερα δημοσιονομικά προβλήματα την επόμενη δεκαετία. Το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και το επίμονο δημοσιονομικό έλλειμμα θέτουν υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητα της τρέχουσας στρατηγικής δαπανών.