Πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην Ουκρανία που αναγνωρίζει ένα ζευγάρι του ιδίου φύλου ως "de facto" οικογένεια έχει προκαλέσει σύγχυση στο διαδίκτυο
Τίτλοι σε ειδησεογραφικά ρεπορτάζ και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστηρίζουν ότι το Ανώτατο Δικαστήριο της Ουκρανίας έχει νομιμοποιήσει τον γάμο μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, μετά από αναφορές για την αναγνώριση ομόφυλου ζευγαριού στο Κίεβο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Πολλοί πλέον έχουν πειστεί ότι οι γάμοι ομοφύλων είναι πλέον νόμιμοι στην Ουκρανία, ενώ άλλοι έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο σχετικός νόμος συζητείται στο κοινοβούλιο.
Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί είναι πραπλανητικοί, διότι ο γάμος μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου εξακολουθεί να είναι παράνομος στην Ουκρανία.
Η σύγχυση προέκυψε μετά την αναγνώριση από το Ανώτατο Δικαστήριο ενός ομόφυλου ζευγαριού ως "de facto" οικογένεια για πρώτη φορά στην ιστορία της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους.
Επικύρωσε προηγούμενη απόφαση του περιφερειακού δικαστηρίου στο Desnianskyi τον Ιούνιο του 2025, σύμφωνα με την οποία ο Zoryan Kis, Ουκρανός διπλωμάτης, και ο σύντροφός του Tymur Levchuk αποτελούσαν νόμιμη οικογένεια.
Το ζευγάρι κίνησε νομικές διαδικασίες αφού το ουκρανικό Υπουργείο Εξωτερικών αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη σχέση τους και εμπόδισε τον Levchuk να ακολουθήσει τον Kis σε διπλωματική αποστολή στο Ισραήλ.
Οι δικηγόροι τους υποστήριξαν ότι θα έπρεπε να αναγνωριστούν ως οικογένεια επειδή ζούσαν μαζί από το 2013, παντρεύτηκαν σε ανεπίσημη τελετή στην Ουκρανία το 2016 και είχαν καταχωρήσει το γάμο τους στις ΗΠΑ το 2021, σύμφωνα με τοπικά δημοσιεύματα.
Το περιφερειακό δικαστήριο συμφώνησε, γεγονός που ώθησε μια συντηρητική ομάδα με την ονομασία Vsi Razom να ασκήσει έφεση κατά της απόφασης. Τελικά η υπόθεση στάλθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο απέρριψε την έφεση και επιβεβαίωσε την αρχική απόφαση.
Αλλάζει η απόφαση τους νόμους περί γάμου στην Ουκρανία;
Η απόφαση δημιουργεί δικαστικό προηγούμενο ότι τα ομόφυλα ζευγάρια που μοιράζονται το ίδιο σπίτι και έχουν de facto συζυγική σχέση θα πρέπει να αναγνωρίζονται νομικά ως οικογενειακή μονάδα.
Αυτό σημαίνει ότι αποκτούν ορισμένα δικαιώματα, όπως κοινά δικαιώματα ιδιοκτησίας και τη δυνατότητα να λαμβάνουν επείγουσες ιατρικές αποφάσεις ο ένας για τον άλλον.
Ωστόσο, αυτό δεν είναι το ίδιο με τον γάμο μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου ή ακόμη και με το σύμφωνο συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, τα οποία επίσης εξακολουθούν να απουσιάζουν από την νομοθεσία στην Ουκρανία.
Ο νομικός ορισμός του γάμου παραμένει αμετάβλητος, με το άρθρο 51 του Συντάγματος της Ουκρανίας (πηγή στα Αγγλικά) να ορίζει ρητά ότι ο γάμος συνάπτεται μεταξύ ενός άνδρα και μιας γυναίκας.
"Ο γάμος βασίζεται στην ελεύθερη συναίνεση μιας γυναίκας και ενός άνδρα", αναφέρει. "Καθένας από τους συζύγους έχει ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις στον γάμο και την οικογένεια".
Οι αλλαγές στο σύνταγμα είναι επίσης προς το παρόν αδύνατες λόγω του στρατιωτικού νόμου, υπό το καθεστώς του οποίου βρίσκεται η Ουκρανία καθώς συνεχίζεται η ρωσική εισβολή.
«Βήμα προς τα πίσω» νέος αστικός κώδικας
Ωστόσο, η διάταξη αυτή θα μπορούσε να αλλάξει λόγω των φιλοδοξιών της Ουκρανίας να ενταχθεί στην ΕΕ. Ένα νομοσχέδιο για την εισαγωγή του συμφώνου συμβίωσης εισήχθη στο ουκρανικό κοινοβούλιο το 2023, καθώς οι Βρυξέλλες συμπεριέλαβαν στα ενταξιακά κεφάλαια της Ουκρανίας στην ΕΕ τον στόχο να αναγνωρίσει το Κίεβο νομικά τα ομόφυλα ζευγάρια.
Ωστόσο, επί του παρόντος έχει κολλήσει στο κοινοβούλιο, ενώ ένα νέο σχέδιο νομοθετικής διάταξης του αστικού κώδικα προωθείται μέσω του κοινοβουλίου, το οποίο, σύμφωνα με τους επικριτές του, θα μπορούσε να υπονομεύσει την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί.
Ενώ οι υποστηρικτές του λένε ότι είναι απαραίτητο για τον εκσυγχρονισμό της χώρας και την ευθυγράμμισή της με τα πρότυπα της ΕΕ, άλλοι έχουν επικρίνει την αποτυχία του να παρέχει νομική αναγνώριση για τα ομόφυλα ζευγάρια.
Στην πραγματικότητα, η ομάδα υπεράσπισης LGBTQ ILGA-Europe δήλωσε ότι το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου ορίζει στην πραγματικότητα ότι οι "de facto οικογενειακές ενώσεις" αποτελούνται αποκλειστικά από συντρόφους του αντίθετου φύλου και αποκλείει ρητά τις οικογένειες του ίδιου φύλου. Με τον τρόπο αυτό παρακάμπτει ουσιαστικά τις πρόσφατες δικαστικές αποφάσεις.
"Αυτή η εκδοχή του σχεδίου αστικού κώδικα δεν θα πρέπει να περάσει στην παρούσα μορφή της, αν η Ουκρανία εννοεί σοβαρά ότι ακολουθεί την πορεία της προς την ένταξη στην ΕΕ", δήλωσε η Katrin Hugendubel, διευθύντρια υπεράσπισης της ILGA-Europe, σε δελτίο Τύπου.
"Θα ανατρέψει δικαιώματα που κερδίθηκαν με κόπο βάσει της εγχώριας νομολογίας, θα έρθει σε σύγκρουση με τις υποχρεώσεις της Ουκρανίας βάσει της ΕΣΔΑ [Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου] και τις ενταξιακές της δεσμεύσεις στην πορεία προς την ΕΕ, και θα είναι αντίθετο με τις δεσμεύσεις που ορίζονται στα ενταξιακά κεφάλαια για την αναγνώριση των συμφώνων συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου", πρόσθεσε η ίδια.
Καθώς οι ελπίδες της Ουκρανίας να ενταχθεί στην ΕΕ εξαρτώνται, μεταξύ άλλων κριτηρίων, από τη νομική αναγνώριση των ομόφυλων ζευγαριών, οι Βρυξέλλες πιθανότατα θα παρακολουθούν προσεκτικά κατά πόσον οι νομικές εξελίξεις παραβιάζουν τις ενταξιακές απαιτήσεις της.
Επί του παρόντος, 16 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ έχουν νομιμοποιήσει τους γάμους μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, ενώ άλλα επτά επιτρέπουν τις πολιτικές ενώσεις μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου.
Αν και οι Βρυξέλλες δεν υποχρεώνουν τα κράτημέλη να επιτρέπουν γάμους ή συμπράξεις μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου, απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του 2025 καθόρισε ότι κάθε χώρα πρέπει να αναγνωρίζει τους γάμους μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου που έχουν τελεστεί νόμιμα σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ.