Το βέτο της Ουγγαρίας μπλοκάρει δάνειο 90 δισ. ευρώ, την ώρα που το Κίεβο πιέζεται χρονικά για νέα χρηματοδότηση. Στο παρασκήνιο, εκλογές και ενεργειακή κρίση βαθαίνουν το ρήγμα στην ΕΕ, με τη λύση να μετατίθεται.
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν κατάφεραν να πείσουν τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, να άρει το μπλόκο του σε ένα τεράστιο δάνειο για τη στήριξη της Ουκρανίας, κατά τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, αφήνοντας τη χρηματοδότηση σε εκκρεμότητα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο Ούγγρος πρωθυπουργός, που θεωρείται ο πιο στενός σύμμαχος της Μόσχας εντός της ΕΕ, έχει εδώ και καιρό αντιταχθεί στη στήριξη του Κιέβου απέναντι στη ρωσική εισβολή, καθυστερώντας ευρωπαϊκή βοήθεια και πακέτα κυρώσεων.
Αυτή τη φορά, ο Όρμπαν μπλοκάρει δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ, χρησιμοποιώντας το ως μοχλό πίεσης σε μια διαμάχη για ζημιές σε αγωγό που διέρχεται από την Ουκρανία και έχει περιορίσει τη ροή ρωσικού πετρελαίου προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.
«Η ουγγρική θέση είναι πολύ απλή: είμαστε έτοιμοι να στηρίξουμε την Ουκρανία όταν πάρουμε το πετρέλαιό μας, το οποίο αυτή τη στιγμή μπλοκάρεται από την ίδια», δήλωσε ο Όρμπαν κατά την άφιξή του στη σύνοδο, στην οποία συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης και ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ο Ούγγρος πρωθυπουργός είχε καταστήσει σαφές ότι θα κρατήσει σκληρή στάση, ενισχύοντας την αντιευρωπαϊκή και αντιουκρανική ρητορική του ενόψει των κρίσιμων εθνικών εκλογών της 12ης Απριλίου, προκαλώντας τη δυσαρέσκεια των υπόλοιπων ηγετών της ΕΕ.
Παρά τις πιέσεις στις Βρυξέλλες, ο Όρμπαν δεν υποχώρησε. «Καμία μετακίνηση από τον Όρμπαν», ανέφερε διπλωμάτης της ΕΕ μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών. «Όλοι γνωρίζουμε ότι συνδέεται με τις εκλογές. Θα χρειαστεί να βρούμε δημιουργικές λύσεις».
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, είχε προειδοποιήσει νωρίτερα ότι είναι «πραγματικά καιρός» να ξεμπλοκαριστεί η χρηματοδότηση για την Ουκρανία, τόσο για φέτος όσο και για το επόμενο έτος, κάτι στο οποίο είχε συμφωνήσει και η Ουγγαρία τον Δεκέμβριο.
Ωστόσο, μόνο 25 από τους 27 ηγέτες της ΕΕ ενέκριναν τα συμπεράσματα της συνόδου, που προβλέπουν την εκταμίευση των κονδυλίων από τον επόμενο μήνα. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι χώρες που δεν συναίνεσαν ήταν η Ουγγαρία και η Σλοβακία.
Οι ηγέτες συμφώνησαν να επανεξετάσουν το ζήτημα στην επόμενη σύνοδο στα τέλη Απριλίου, καθώς απαιτείται ομοφωνία.
Το ενεργειακό μέτωπο και το πολιτικό παιχνίδι
Στον πυρήνα της αντιπαράθεσης βρίσκεται μια διαμάχη εβδομάδων, με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία να κατηγορούν την Ουκρανία για καθυστερήσεις στις επισκευές του αγωγού. Από την πλευρά του, ο Ζελένσκι χαρακτήρισε «εκβιασμό» τη σύνδεση του ζητήματος με τη στήριξη προς την Ουκρανία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχείρησε να ξεμπλοκάρει την κατάσταση, αποστέλλοντας ομάδα για την αποκατάσταση της ροής πετρελαίου, ωστόσο ο Όρμπαν απέρριψε το σχέδιο ως «παραμύθι».
«Περιμένουμε το πετρέλαιο», δήλωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι πρόκειται για «ζήτημα επιβίωσης» για την Ουγγαρία.
Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες εκτιμούν ότι το βέτο έχει σαφή πολιτικά κίνητρα. «Χρησιμοποιεί την Ουκρανία ως εργαλείο στην προεκλογική του εκστρατεία και αυτό δεν είναι σωστό. Είχαμε συμφωνία», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας, Πέτερι Όρπο.
Ανάλογη ήταν και η τοποθέτηση του πρωθυπουργού του Βελγίου, Μπαρτ ντε Βέβερ, που χαρακτήρισε το βέτο «μέρος της προεκλογικής εκστρατείας» του Όρμπαν και «απαράδεκτο».
Αβεβαιότητα και πίεση χρόνου
Η στάση του Όρμπαν δεν αποτελεί κάτι νέο στις Βρυξέλλες, όπου έχει μπλοκάρει επανειλημμένα αποφάσεις για την Ουκρανία. Ωστόσο, μέχρι σήμερα συνήθως βρίσκονταν λύσεις, ακόμη και με ασυνήθιστους τρόπους, όπως όταν αποχώρησε από την αίθουσα για να εγκριθεί η έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με το Κίεβο.
Αυτή τη φορά, όμως, παραμένει ασαφές πότε θα υπάρξει υπαναχώρηση. «Δεν φαίνεται διατεθειμένος να πειστεί», σημείωσε δεύτερος διπλωμάτης της ΕΕ.
Την ίδια στιγμή, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφεύγουν να τον φέρουν σε ανοιχτή σύγκρουση, ώστε να μην ενισχύσουν την εικόνα του ως «αντισυστημικού» ενόψει των εκλογών, στις οποίες εμφανίζεται να υστερεί έναντι του βασικού του αντιπάλου, Πέτερ Μαγιάρ.
Η Ουκρανία αντιμετωπίζει ήδη δημοσιονομικό κενό τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου και εκτιμάται ότι χρειάζεται νέα χρηματοδότηση έως τις αρχές Μαΐου, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια απόφαση έως τα μέσα Απριλίου.
Η αδυναμία επίλυσης του αδιεξόδου ενδέχεται να μεταθέσει την απόφαση για μετά τις ουγγρικές εκλογές, ανεξαρτήτως αποτελέσματος.
Το ερώτημα παραμένει: μπορεί η Ουκρανία να αντέξει μέχρι τότε; Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες απαντούν με επιφύλαξη: «δεν είναι σαφές».