Σε μια συνάντηση στην έδρα του ξένου Τύπου στη Ρώμη, στην οποία συμμετείχαν ακαδημαϊκοί και αναλυτές, συζητήθηκε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας και ποια μπορεί να είναι τα μελλοντικά σενάρια για την τρέχουσα νομοθετική εξουσία
Πέρα από κάθε πρόβλεψη, ένα νέο κεφάλαιο ξεκινά για την κυβέρνηση Μελόνι. Η αύρα του αήττητου έχει διαλυθεί. Το ΟΧΙ περισσότερων από 14 εκατομμύρια Ιταλών σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου διακυβέρνησης που δεν δέχεται εκπτώσεις.
Υπάρχουν πολλές υποθέσεις για το τι θα μπορούσε να συμβεί από εδώ και πέρα, ακόμη και αν, οι ειδήσεις για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και οι ανησυχίες για τις τιμές της ενέργειας, επιβάλλουν προσοχή αυτές τις ώρες.
Ακόμη και η ιδέα μιας ψήφου εμπιστοσύνης δεν φαίνεται βιώσιμη. Το «mea culpa» του υπουργού Δικαιοσύνης Νόρντιο, ο οποίος δήλωσε ότι θέλει να «αναλάβει την πολιτική ευθύνη» για το αποτέλεσμα, ίσως να είναι αρκετό προς το παρόν.
Ιδιαίτερα από τη στιγμή που παραιτήθηκαν τόσο ο επικεφαλής του γραφείου του υπουργείου Δικαιοσύνης Μπαρτολότσι όσο και ο υφυπουργός του ίδιου υπουργείου, ο Νταλμάστρο.
Σε αυτό που φαίνεται να έχει τον αέρα ενός ανασχηματισμού τουλάχιστον στη Δικαιοσύνη, θα μπορούσε επίσης να προστεθεί η παραίτηση, τις επόμενες ώρες, του υπουργού Τουρισμού Σαντατσέ, που κατηγορείται για απάτη εις βάρος του Δημοσίου.
Ενώ το κλίμα ευφορίας συνεχίζεται για τα κόμματα της αντιπολίτευσης που σκέφτονται τις επόμενες εκλογές, το κλείσιμο των γραμμών και η διατήρηση σταθερών σχέσεων εντός του συνασπισμού, φαίνεται να είναι η προτεραιότητα που προτίθεται να ακολουθήσει η Μελόνι, ενόψει μιας προεκλογικής φάσης που υπόσχεται να είναι δύσκολη.
Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στην έδρα του ξένου Τύπου στη Ρώμη, εμπειρογνώμονες και αναλυτές συζήτησαν τα πιθανά σενάρια, καθώς και την ακριβή ανάλυση της ψηφοφορίας, στην οποία παρατηρήθηκε υψηλή συμμετοχή των νέων.
«Άνοιξε μια συζήτηση εντός της πλειοψηφίας»
Για τον Νικόλα Λούπο, καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου στο Luiss και συντονιστή του πάνελ, πολλά περισσότερα θα γίνουν κατανοητά από όσα θα προκύψουν από τη συνάντηση μεταξύ της ηγεσίας της πλειοψηφίας και του Προέδρου της Δημοκρατίας, Ματαρέλα, η οποία έχει προγραμματιστεί, όπως είπε, για τις επόμενες ημέρες.
«Τώρα διακυβεύεται το τέλος της νομοθετικής περιόδου και ακόμη και η ημερομηνία των επόμενων εκλογών δεν είναι βέβαιη», εξήγησε ο Λούπο.
«Στο εσωτερικό της πλειοψηφίας», σημείωσε, «έχει ανοίξει μια συζήτηση και συνεχίζεται αυτές τις ώρες. Μεταξύ των πιθανών σεναρίων, όχι τόσο μια κυβερνητική κρίση, αλλά, αν μη τι άλλο, η προκήρυξη πρόωρων εκλογών».
Αν και, συνέχισε ο Λούπο, θα ήταν δύσκολο για τον πρόεδρο Ματαρέλα να αποδεχθεί την προοπτική πρόωρων εκλογών, δεδομένης της επιδείνωσης της τρέχουσας διεθνούς κρίσης.
Χαμηλότερη αποχή μεταξύ των νέων, «όλο και περισσότερο ιδεολογικοποιημένη»
Σημαντικό θέμα συζήτησης αυτές τις ώρες είναι αναμφίβολα η υψηλή συμμετοχή στην ψηφοφορία, με ποσοστά έως και 67%, των πολύ νέων ανθρώπων ηλικίας μεταξύ 18 και 28 ετών. Οι περισσότεροι από αυτούς ψήφισαν «ΟΧΙ».
«Αυτό που παρατηρήσαμε», εξηγεί η Ελιζαμπέτα Μανόνι, καθηγήτρια ερευνητικών μεθόδων για τις κοινωνικές επιστήμες στο Luiss, «δεν είναι μια γραμμική τάση σύμφωνα με την οποία η νεότερη ομάδα απλώς ψήφισε κατά της μεταρρύθμισης».
«Βεβαίως, υπάρχει μια κορύφωση στις ηλικίες κάτω των 30 ετών και μια παρόμοια στις ηλικίες άνω των 65 ετών. Στην πρώτη περίπτωση, αυτό που έχουμε διαπιστώσει και σε άλλες μελέτες, είναι μια τάση των νέων να πολώνονται και να ιδεολογικοποιούνται όλο και περισσότερο. Ένα φαινόμενο που αυξάνεται με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης».
«Αυτοί που ψήφισαν περισσότερο υπέρ του “ΝΑΙ”», καταλήγει η Μανόνι, «είναι η ομάδα που πιστεύουμε ότι είναι λιγότερο ιδεολογικοποιημένη. Αυτή των ατόμων ηλικίας 45–54 ετών».
Η γεωγραφία της ψήφου στο δημοψήφισμα
Μια άλλη πτυχή που απασχόλησε τη συζήτηση ήταν το πώς ψήφισαν οι περιφέρειες και οι μεγάλες πόλεις. Στη δεύτερη περίπτωση, από τον Βορρά έως τον Νότο, οι πρωτεύουσες ψήφισαν συμπαγώς κατά της μεταρρύθμισης.
Η Μανόνι συνέχισε επιβεβαιώνοντας αυτό που πολλοί αναλυτές έχουν ήδη επισημάνει, ότι δηλαδή οι περιοχές που ψήφισαν υπέρ της μεταρρύθμισης είναι εκείνες που αντιστοιχούν στον «σκληρό πυρήνα» του κεντροδεξιού εκλογικού σώματος.
«Το “ΝΑΙ” κατέγραψε πολύ μεγαλύτερη υποστήριξη στον Βορρά. Ένας μεγάλος αριθμός δήμων στη Λομβαρδία κυρίως, στο Βένετο, στη Φρίουλι-Βενετία Τζούλια και σε μέρος του Πιεμόντε επιβεβαιώθηκε ως προπύργιο. Σε αυτές τις περιπτώσεις το ποσοστό του “ΝΑΙ” ξεπέρασε το 62%».