Μετά από χρόνια αύξησης της βοήθειας λόγω γεγονότων όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και η COVID-19, το 2025 σημειώθηκε η μεγαλύτερη συρρίκνωση που έχει καταγραφεί ποτέ.
Τα πλουσιότερα έθνη του κόσμου αποσύρουν τα κονδύλια της βοήθειας προς τις φτωχότερες χώρες με ρυθμό που δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ πριν, σύμφωνα με μια νέα μελέτη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το 2025, το δεύτερο συνεχόμενο έτος μείωσης, η επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ODA) των κρατών μελών μειώθηκε κατά 23,1% από το 2024 σε λίγο πάνω από 149 δισεκατομμύρια ευρώ, ανέφερε ο ΟΟΣΑ.
Επικεφαλής της υποχώρησης, οι ΗΠΑ με επικεφαλής τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ μείωσαν τον προϋπολογισμό τους για τη βοήθεια κατά πρωτοφανές 57%, αντιπροσωπεύοντας τη μερίδα του λέοντος της παγκόσμιας έλλειψης.
Μαζί με τις περικοπές άλλων μεγάλων δωρητών, δηλαδή της Γαλλίας (-10,9%), της Γερμανίας (-17,4%), της Ιαπωνίας (-5,6%) και του Ηνωμένου Βασιλείου (-10,8%), αντιπροσωπεύουν το 96% της συνολικής μείωσης της χρηματοδότησης, όπως επιχορηγήσεις, δάνεια ή τεχνική και υλικοτεχνική υποστήριξη.
Ο ΟΟΣΑ προβλέπει περαιτέρω συρρίκνωση κατά 5,8% το 2026.
Ποιος είναι ο νέος μεγαλύτερος χορηγός διεθνούς βοήθειας;
Μετά την πτώση της χρηματοδότησης της Ουάσινγκτον, το 2025, η Γερμανία έγινε ο μεγαλύτερος χρηματοδότης δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας στον κόσμο, με 24,89 δισ. ευρώ.
Οι ΗΠΑ είναι πλέον δεύτερες με 24,77 δισ. ευρώ, ακολουθούμενες από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ (22,29 δισ. ευρώ) και το Ηνωμένο Βασίλειο (14,70 δισ. ευρώ).
Ωστόσο, εξετάζοντας την ODA ως ποσοστό του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) κάθε χώρας, η Νορβηγία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με 1,03%, ακολουθούμενη από το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία και τη Δανία.
Γιατί πολλές χώρες μειώνουν τον προϋπολογισμό τους για τη διεθνή βοήθεια;
Ο Alexei Jones, ανώτερος ειδικός σε θέματα εξωτερικής δράσης της ΕΕ στη δεξαμενή σκέψης European Centre for Development Policy Management (ECDPM) με έδρα το Μάαστριχτ, δήλωσε στην Europe in Motion ότι η μείωση της βοήθειας το 2025, αν και σημαντική, μπορεί εν μέρει να εξηγηθεί από απροσδόκητες εξελίξεις που οδήγησαν σε αυξήσεις τα προηγούμενα έτη.
"Έκτακτοι παράγοντες, όπως η στήριξη στην Ουκρανία και το κόστος των προσφύγων εντός των δωρητών", είπε. "Καθώς αυτά εξελίσσονται, κάποια μείωση ήταν αναμενόμενη".
Με κινητήρια δύναμη τις έκτακτες κρίσεις, όπως η COVID-19 και ο πόλεμος στην Ουκρανία, η βοήθεια μεταξύ 2020 και 2023 αυξήθηκε κατά ένα αξιοσημείωτο ποσοστό 35%, σε σύγκριση με μόλις 22% κατά την περίοδο 2015-2020.
Ωστόσο, η κλίμακα της πτώσης το 2025 - στο 0,26% του ΑΕΕ - "υποδεικνύει μια βαθύτερη τάση", δήλωσε ο Jones.
"Η αναπτυξιακή συνεργασία είναι λιγότερο κεντρική στην εθνική πολιτική"
"Οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν σφιχτά δημόσια οικονομικά, βραδύτερη ανάπτυξη, γήρανση του πληθυσμού και αυξανόμενες ανάγκες για δαπάνες, ιδίως για την άμυνα και τις εσωτερικές πολιτικές. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αναπτυξιακοί προϋπολογισμοί είναι συχνά μεταξύ των πρώτων που μειώνονται".
Ο Jones πιστεύει ότι οι περικοπές αντανακλούν επίσης μια πολιτική στροφή, όπου η αναπτυξιακή συνεργασία γίνεται "λιγότερο κεντρική στην ατζέντα των εθνικών πολιτικών"
Σύμφωνα με τον εμπειρογνώμονα, η διεθνής ανάπτυξη "παραμένει μια βασική επένδυση στη σταθερότητα, τις εταιρικές σχέσεις και την ικανότητα να ανταποκριθούμε στις κοινές παγκόσμιες προκλήσεις".
"Ο κίνδυνος είναι ότι οι επανειλημμένες και βαθύτερες περικοπές -ιδιαίτερα αυτές που επηρεάζουν τους πιο ευάλωτους- αποδυναμώνουν σταδιακά αυτόν τον ρόλο με την πάροδο του χρόνου".
Ποιες ευρωπαϊκές χώρες αύξησαν τον προϋπολογισμό τους για τη βοήθεια;
Σε παγκόσμιο επίπεδο, 26 από τους 34 παρόχους μείωσαν τη στήριξή τους, αλλά ορισμένοι αντιστάθηκαν στην τάση.
Η Ισπανία και η Ουγγαρία είναι μεταξύ των λίγων ευρωπαϊκών χωρών που αύξησαν πράγματι τις συνεισφορές τους, κατά ένα σημαντικό ποσοστό 10,7% και 45,7% αντίστοιχα.
Οι άλλες ήταν η Ιταλία (+0,03%), η Ισλανδία (+3,6%), η Νορβηγία (+1,7%) και η Δανία (3%).
Από την άλλη πλευρά, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ μείωσαν επίσης τον προϋπολογισμό τους κατά 13,8%.
"Αν και η μετατόπιση αυτή είναι πολιτικά κατανοητή, εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να διατηρήσει μακροχρόνιες εταιρικές σχέσεις και να επιτύχει τους στόχους της εξωτερικής της δράσης", αναφέρει ο Jones.