Το δίμηνο αδιέξοδο για την Ουκρανία έληξε την Πέμπτη, αφού η Ουγγαρία ήρε το αμφιλεγόμενο βέτο της. Οι Βρυξέλλες λένε ότι η πρώτη πληρωμή θα γίνει "το συντομότερο δυνατό"
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έδωσε την τελική έγκριση για το δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία, αφού η Ουγγαρία ήρε το βέτο της, τερματίζοντας ένα εκρηκτικό «σίριαλ» που είδε τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν, κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του, να πιέζει τους εσωτερικούς κανόνες του μπλοκ σε οριακό σημείο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η εσωτερική διαδικασία ξεκίνησε από τους πρεσβευτές την Τετάρτη και ολοκληρώθηκε την Πέμπτη. Δεν διατυπώθηκαν αντιρρήσεις και ο τελευταίος εκκρεμής κανονισμός, ο οποίος χρειάζεται ομοφωνία για την τροποποίηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, εγκρίθηκε.
Η πολυπόθητη πρόοδος ήρθε δύο ημέρες αφότου ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι ο αγωγός Druzhba, ο οποίος μεταφέρει φθηνό ρωσικό πετρέλαιο στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, είχε επισκευαστεί και θα μπορούσε να συνεχίσει τη λειτουργία του.
Η διακοπή της ροής πετρελαίου μέσω του Druzhba ήταν στο επίκεντρο της απόφασης του Όρμπαν να ασκήσει βέτο στο δάνειο των 90 δισεκατομμυρίων ευρώ τον Φεβρουάριο. Ο αποκλεισμός της τελευταίας στιγμής εξόργισε άλλους ηγέτες της ΕΕ, οι οποίοι την καταδίκασαν οργισμένοι ως "απαράδεκτη" απόπειρα "εκβιασμού".
Το γεγονός ότι ο Όρμπαν είχε εγκρίνει το δάνειο τον Δεκέμβριο και είχε εξασφαλίσει εξαίρεση για τη χώρα του ήταν ιδιαίτερα επιβαρυντικό για τα άλλα κράτη μέλη. Ένας ανώτερος διπλωμάτης χαρακτήρισε το βέτο ως "σημείο καμπής" στις σχέσεις μεταξύ των Βρυξελλών και της Βουδαπέστης.
Ο Όρμπαν κατέστησε τη διαμάχη του με τον Ζελένσκι για τον Druzhba κεντρικό θέμα στην εκστρατεία επανεκλογής του. Ο εν ενεργεία πρωθυπουργός, ωστόσο, ηττήθηκε ηχηρά από τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Πέτερ Μάγιαρ με την υπόσχεση της αποκατάστασης του κράτους δικαίου.
Η ουγγρική μετάβαση, η πρώτη μετά από 16 χρόνια, άνοιξε τον δρόμο για την άρση του αδιεξόδου.
Η Κύπρος, η χώρα που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, άδραξε το παράθυρο ευκαιρίας και πρόσθεσε το δάνειο στη συνάντηση των πρεσβευτών, ακόμη και πριν ο Ζελένσκι ανακοινώσει την επισκευή του αγωγού Druzhba.
"Το ξεμπλοκάρισμα είναι το σωστό μήνυμα υπό τις παρούσες συνθήκες. Η Ρωσία πρέπει να τερματίσει τον πόλεμό της. Και τα κίνητρα γι' αυτό μπορούν να προκύψουν μόνο όταν τόσο η υποστήριξη προς την Ουκρανία όσο και η πίεση προς τη Ρωσία είναι επαρκείς", δήλωσε ο Ζελένσκι την Τετάρτη.
"Είναι σημαντικό το ευρωπαϊκό πακέτο στήριξης να τεθεί γρήγορα σε λειτουργία".
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θα διαχειριστεί το χρηματοδοτικό πρόγραμμα, αναφέρει ότι η πρώτη εκταμίευση προς το Κίεβο θα γίνει "το συντομότερο δυνατό"μόλις ολοκληρωθούν όλα τα νομικά και τεχνικά έγγραφα. Η εκτελεστική εξουσία έχει στη διάθεσή της ένα ταμειακό απόθεμα για να κινηθεί γρήγορα.
Για το 2026, οι Βρυξέλλες σκοπεύουν να μεταφέρουν σταδιακά 45 δισ. ευρώ, με 16,7 δισ. ευρώ να διατίθενται για οικονομική στήριξη και 28,3 δισ. ευρώ για στρατιωτική υποστήριξη. Οι πληρωμές θα γίνουν υπό την προϋπόθεση ότι το Κίεβο θα περάσει τις μεταρρυθμίσεις. Οποιαδήποτε ανατροπή στην καταπολέμηση της διαφθοράς θα μπορούσε να προκαλέσει προσωρινή αναστολή της βοήθειας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το στρατιωτικό σκέλος του δανείου θα έχει διατάξεις για το "Made in Europe", ώστε να διασφαλιστεί ότι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη χρηματοδότηση θα πηγαίνει σε εγχώριους παραγωγούς και όχι σε αμερικανούς κατασκευαστές.
Τα υπόλοιπα 45 δισ. ευρώ θα διατηρηθούν για το 2027 και θα καλύψουν τα δύο τρίτα των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας. Οι δυτικοί σύμμαχοι αναμένεται να καλύψουν το τελευταίο ένα τρίτο.
Από τον κοινό δανεισμό θα εξαιρεθούν η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία. Τα υπόλοιπα 24 κράτη μέλη θα πληρώσουν περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσια επιτόκια ως αποτέλεσμα.
Η Ουκρανία θα κληθεί να επιστρέψει το δάνειο των 90 δισ. ευρώ μόνο εάν η Ρωσία συμφωνήσει ποτέ σε πολεμικές αποζημιώσεις, κάτι που η Μόσχα έχει αποκλείσει κατηγορηματικά.
Η Επιτροπή επιμένει ότι διατηρεί το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει τα 210 δισ. ευρώ σε ακινητοποιημένα περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας για να αντισταθμίσει την έλλειψη αποζημιώσεων.