Η πρόσκαιρη μείωση των στρατιωτικών δαπανών στις ΗΠΑ και η εκτόξευση της Γερμανίας - Ποια είναι η θέση της Ελλάδας σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη
Σχεδόν 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια δαπάνησαν οι χώρες ανά τον κόσμο για στρατιωτικές δαπάνες το 2025.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Πρόκειται για το ενδέκατο συναπτό έτος αύξησης στρατιωτικών δαπανών, με φόντο των πολλαπλασιασμό των ένοπλων συγκρούσεων παγκοσμίως, επισημαίνει στην έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη (SIPRI).
Οι τρεις χώρες που δαπάνησαν τα υψηλότερα ποσά--οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία--αντιπροσωπεύουν μαζί πάνω από το μισό του συνόλου, ή αλλιώς 1,480 τρισεκ. δολάρια.
Η αύξηση σε ετήσια βάση έφθασε το 2,9% σε πραγματικές τιμές, παρά την ελαφριά μείωση των αμερικανικών στρατιωτικών δαπανών.
Πέρυσι, η Γερμανία δαπάνησε για πρώτη φορά περισσότερα χρήματα για την άμυνα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην Ευρώπη. Μέχρι σήμερα, το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν η χώρα με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη.
Η αύξηση στη Γερμανία είναι ιδιαίτερα σημαντική. Σύμφωνα με το SIPRI, η Γερμανία αύξησε τις στρατιωτικές της δαπάνες κατά περίπου 24% σε περίπου 114 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2025.
Συγκριτικά, η Ελλάδα δαπάνησε το 2025 περίπου 8,4 δις δολάρια ΗΠΑ, ποσό αυξημενο κατά περίπου 1 δις σε σχέση με το 2024.
Η Γερμανία σε "σημείο καμπής"
Η Γερμανία παραμένει μία από τις χώρες με τις υψηλότερες στρατιωτικές δαπάνες στον κόσμο και βρίσκεται στην τέταρτη θέση - πίσω από τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, η Γερμανία ξεπέρασε τον στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες ύψους 2% του ΑΕΠ για πρώτη φορά από το 1990.
Παρόλο που ο στόχος του 2% εξακολουθεί να θεωρείται ποσοστό αναφοράς, έχει αυξηθεί πλέον από σημαντικά πιο φιλόδοξους στόχους, όπως συμφωνήθηκε στην τελευταία σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη το 2025. Μακροπρόθεσμα, οι δαπάνες πρόκειται να αυξηθούν σε ποσοστό έως και 5% της οικονομικής παραγωγής - συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών επενδύσεων και των επενδύσεων που σχετίζονται με την ασφάλεια.
Η έκθεση του SIPRI αναφέρει ότι η Γερμανία έχει καταγράψει "διψήφιους ρυθμούς αύξησης των στρατιωτικών δαπανών για τρίτη συνεχή χρονιά", προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος του 3,5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) έως το 2029.
Το ρεκόρ των αμυντικών δαπανών τα τελευταία χρόνια κατέστη εφικτό μετά την απόφαση της προηγούμενης κυβέρνησης να αναστείλει το φρένο χρέους το 2022 λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και να διαθέσει ειδικά κονδύλια ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Bundeswehr (γερμανικός στρατός).
Η Ευρώπη εξοπλίζεται - η αβεβαιότητα αυξάνεται
Η Γερμανία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τάσης: στην Ευρώπη, οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν συνολικά κατά περίπου 14%.
Στην Ελλάδα, οι στρατιωτικές δαπάνες το 2025 προσέγγισαν ξανά το 3% ως ποσοστό του ΑΕΠ, όπως συμβαίνει συχνά εδώ και δεκαετίες.
Εμπειρογνώμονας του SIPRI περιγράφει τη δυναμική ως εξής: "Όταν η διεθνής κατάσταση ασφαλείας επιδεινώνεται, δημιουργείται αβεβαιότητα - και τα κράτη επενδύουν περισσότερο στον στρατό τους".
Παγκοσμίως, οι στρατιωτικές συγκρούσεις παραμένουν η σημαντικότερη κινητήρια δύναμη. Στην Ουκρανία, για παράδειγμα, τεράστιοι πόροι εισρέουν στην άμυνα, ενώ η Ρωσία και πολλές ασιατικές χώρες συνεχίζουν επίσης να αυξάνουν τους προϋπολογισμούς τους.
Οι ερευνητές του SIPRI δεν αναμένουν ότι η κατάσταση θα χαλαρώσει βραχυπρόθεσμα. Αντιθέτως: "Το 2026 δεν φαίνεται να φέρνει λιγότερο πόλεμο από το 2025", αναφέρει η έκθεση.
Ο κύριος λόγος γι' αυτό είναι η μεταβαλλόμενη κατάσταση ασφαλείας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εντάσεις με τη Ρωσία και οι αμφιβολίες για τον μακροπρόθεσμο ρόλο των ΗΠΑ ως εγγυητή της ασφάλειας οδηγούν πολλές χώρες να επενδύσουν περισσότερο στη δική τους άμυνα.
Οι ΗΠΑ φρενάρουν - αλλά μόνο προσωρινά
Είναι εντυπωσιακό ότι οι ΗΠΑ μείωσαν ελαφρώς τις δαπάνες τους το 2025 - κυρίως λόγω της μειωμένης βοήθειας προς την Ουκρανία. Παρ' όλα αυτά, παραμένουν η κορυφαία στρατιωτική δύναμη με μεγάλη διαφορά.
Ωστόσο, οι ειδικοί αναμένουν ότι η μείωση αυτή δεν θα είναι μόνιμη και ότι οι δαπάνες θα αυξηθούν και πάλι τα επόμενα χρόνια. Πριν από λίγες ημέρες, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να προμηθεύουν όπλα στην Ουκρανία παρά τον πόλεμο με το Ιράν.
Τα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI) βασίζονται στην ετησίως επικαιροποιημένη βάση δεδομένων του ινστιτούτου για τις στρατιωτικές δαπάνες, η οποία θεωρείται μία από τις πιο ολοκληρωμένες πηγές παγκοσμίως.