Η «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους» που προτείνει ο Φρίντριχ Μερτς επιτρέπει στην Ουκρανία να ζητά βοήθεια από άλλα κράτη της ΕΕ σε ρωσική επίθεση, παρέχοντας «ουσιαστική εγγύηση ασφάλειας».
Η Ουκρανία θα πρέπει να γίνει πρώτα «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προτού αποκτήσει την πλήρη ιδιότητα κράτους-μέλους, προτείνει ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, σε μια πρόταση που αποσκοπεί να ξεμπλοκάρει το διετές αδιέξοδο στην προσπάθεια της χώρας να ενταχθεί στην Ένωση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Είναι προφανές ότι δεν θα μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε σύντομα τη διαδικασία προσχώρησης, δεδομένων των αμέτρητων εμποδίων, καθώς και της πολιτικής πολυπλοκότητας των διαδικασιών κύρωσης σε διάφορα κράτη-μέλη», γράφει ο Μερτς σε επιστολή του προς τους ηγέτες της ΕΕ, που περιήλθε σε γνώση του Euronews.
«Ήρθε πλέον η ώρα να προχωρήσουμε με τόλμη στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της Ουκρανίας, μέσα από καινοτόμες λύσεις ως άμεσα βήματα προς τα εμπρός».
Το καθεστώς «συνδεδεμένου» μέλους, υποστηρίζει ο Μερτς στο έγγραφο, θα έδινε στην Ουκρανία πρόσβαση στα όργανα λήψης αποφάσεων, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, χωρίς δικαίωμα ψήφου ή δικό της χαρτοφυλάκιο. Θα επέτρεπε επίσης στη χώρα να συμμετέχει σε ορισμένα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ σε σταδιακή βάση.
Κυρίως, θα έδινε στο Κίεβο τη δυνατότητα να ζητά συνδρομή από άλλα κράτη-μέλη σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης. Αυτό θα γινόταν βάσει του άρθρου 42 παράγραφος 7 των ευρωπαϊκών συνθηκών, το οποίο οι Βρυξέλλες προσπαθούν σήμερα να συγκεκριμενοποιήσουν, ώστε να δημιουργηθεί μια «ουσιαστική εγγύηση ασφάλειας».
Η ελάχιστα γνωστή αυτή διάταξη αφήνει στα κράτη σημαντικό περιθώριο να καθορίσουν το είδος της βοήθειας που θα προσφέρουν, από στρατιωτική και οικονομική υποστήριξη έως ιατρική και διπλωματική βοήθεια. Έχει συγκριθεί με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, παρότι η διατύπωση είναι διαφορετική.
Θα θεσπιζόταν επίσης ένας «μηχανισμός επαναφοράς», προκειμένου να παγώνει η «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους» εάν το Κίεβο κάνει πίσω σε ό,τι αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα, το κράτος δικαίου ή τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, σημειώνει ο Μερτς.
«Ήδη από τώρα θα προσφέραμε στην Ουκρανία ένα ουσιαστικό ισοδύναμο της ένταξης, που θα υπερβαίνει κατά πολύ ό,τι μπορούμε να προσφέρουμε μεσοπρόθεσμα μέσω της ενταξιακής μας μεθοδολογίας, ιδίως λόγω της διαδικασίας κύρωσης», γράφει ο καγκελάριος.
«Θα συνεχίσουμε τη συνήθη διαδικασία προσχώρησης, ώστε να διασφαλίσουμε ότι θα επιτευχθεί και η τυπική ένταξη το συντομότερο δυνατό».
Ισχυρό πολιτικό μήνυμα
Η επιστολή αποτελεί την επίσημη διατύπωση μιας ιδέας που είχε σκιαγραφήσει ο Μερτς κατά την άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στην Κύπρο τον περασμένο μήνα, όπου ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανανέωσε το αίτημά του για ταχεία ένταξη και απέρριψε κάθε πρόταση για «συμβολική» ιδιότητα μέλους, υποστηρίζοντας ότι ο λαός του δεν πεθαίνει για συμβολισμούς.
«Διεκδικούμε την ίδια πλήρη ιδιότητα μέλους που έχουν όλα τα κράτη της ΕΕ, από την Κύπρο μέχρι την Πολωνία. Το μόνο που ζητούμε είναι η επιτάχυνση της πλήρους ένταξης, με μια σαφή ημερομηνία έναρξης της ιδιότητας του μέλους», είπε στην άτυπη αυτή συνάντηση.
Η επιμονή του Ζελένσκι συνάντησε εμφανείς επιφυλάξεις και σαφείς όρους από άλλους ηγέτες, οι οποίοι τόνισαν ότι η διαδικασία πρέπει σε κάθε φάση να παραμένει «βασισμένη στην αξιοκρατία».
Ο Μερτς παραδέχεται ότι η πρότασή του για «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους», που δεν έχει ιστορικό προηγούμενο, αναμένεται να εγείρει «μια σειρά ερωτημάτων ως προς την πολιτική, τεχνική και νομική της βιωσιμότητα», αλλά εκτιμά ότι αυτά μπορούν να επιλυθούν, εάν οι ηγέτες συμφωνήσουν να υιοθετήσουν «μια εποικοδομητική προσέγγιση απέναντι σε αυτό το ειδικό καθεστώς», το οποίο είναι προσαρμοσμένο στο γεγονός ότι η χώρα παραμένει σε πόλεμο.
«Θα αποτελέσει ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα, το οποίο η Ουκρανία και οι πολίτες της έχουν τόσο επείγουσα ανάγκη, στον συνεχή αγώνα τους κατά της ρωσικής επιθετικότητας», σημειώνει ο καγκελάριος.
«Θα συμβάλει στη διευκόλυνση των εν εξελίξει ειρηνευτικών συνομιλιών στο πλαίσιο μιας διαπραγματευμένης ειρηνικής λύσης. Αυτό είναι κρίσιμο όχι μόνο για την ασφάλεια της Ουκρανίας, αλλά και ολόκληρης της ηπείρου».
Ο Μερτς ολοκληρώνει την επιστολή του διαβεβαιώνοντας τους ηγέτες ότι η πρότασή του «δεν πρέπει και δεν θα» εκτροχιάσει τις ενταξιακές διαδικασίες άλλων υποψήφιων χωρών, όπως η Μολδαβία, με την οποία η Ουκρανία εξετάζεται άτυπα ως «πακέτο», και τα Δυτικά Βαλκάνια. Και αυτές, υπογραμμίζει, θα πρέπει να επωφεληθούν από μια «προνομιακή πρόσβαση» στην ενιαία αγορά και «στενότερους δεσμούς» με τα θεσμικά όργανα στις Βρυξέλλες.
Η Αυστρία, η Τσεχία, η Ιταλία, η Σλοβακία και η Σλοβενία έχουν κυκλοφορήσει τη δική τους πρόταση, επίσης σε έγγραφο που έχει δει το Euronews, για τομεακή ενσωμάτωση όλων των υποψήφιων χωρών.
«Στόχος μου θα ήταν να καταλήξουμε σύντομα σε μια συμφωνία και να συγκροτήσουμε μια ειδική ομάδα εργασίας που θα εξειδικεύσει τις λεπτομέρειες», γράφει στο τέλος ο Μερτς. «Είμαι πεπεισμένος ότι θα βρούμε μια κοινή πορεία για την Ουκρανία, αλλά και για τους υπόλοιπους υποψηφίους!»
Η πρόταση του Μερτς συμπίπτει με την αποχώρηση του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, του βασικού αντιπάλου της ένταξης της Ουκρανίας.
Ο διάδοχός του, Πέτερ Μάγιαρ, έχει δηλώσει έτοιμος να άρει το βέτο και να επιτρέψει στο Κίεβο να ανοίξει το πρώτο διαπραγματευτικό «πακέτο», γνωστό ως «θεμελιώδη ζητήματα». Ο Μάγιαρ, ωστόσο, θέλει αυτό το βήμα να γίνει μόνο αφού συναντηθεί με τον Ζελένσκι για να συζητήσουν το ζήτημα της ουγγρικής μειονότητας στην Ουκρανία, θέμα που ο Όρμπαν είχε εργαλειοποιήσει στο παρελθόν.
Η Βουδαπέστη και το Κίεβο εγκαινίασαν αυτή την εβδομάδα επίσημες διαβουλεύσεις για το θέμα.
Εάν σημειωθεί επαρκής πρόοδος, η Ουκρανία θα μπορούσε να ανοίξει το πρώτο «πακέτο» έως τη σύνοδο των 27 ηγετών στις Βρυξέλλες στις 18-19 Ιουνίου. Τα υπόλοιπα πέντε «πακέτα» θα μπορούσαν να ανοίξουν στη συνέχεια μέχρι το τέλος του 2026.