Η IAEA απαιτεί πλήρη συνεργασία από το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα

Το διοικητικό συμβούλιο της IAEA απαίτησε την Τετάρτη από το Ιράν να συνεργαστεί πλήρως με την υπηρεσία, να παράσχει «πλήρεις πληροφορίες» σχετικά με τα αποθέματα πυρηνικού υλικού που διαθέτει και τα οποία βρίσκονται κοντά σε επίπεδα κατάλληλα για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, καθώς και να επιτρέψει στους επιθεωρητές πρόσβαση στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το ψήφισμα υπογραμμίζει ότι η παροχή πληροφοριών και πρόσβασης είναι «ουσιώδους και επείγουσας σημασίας», ώστε να μπορέσει η IAEA να επαληθεύσει ότι δεν υπάρχει «εκτροπή πυρηνικού υλικού».

Είκοσι μία χώρες από τα 35 μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της IAEA ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος στα κεντρικά γραφεία του οργανισμού στη Βιέννη, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας για να περιγράψουν το αποτέλεσμα της κεκλεισμένων των θυρών ψηφοφορίας.

Η Ρωσία, η Κίνα και ο Νίγηρας καταψήφισαν το ψήφισμα, ενώ δέκα χώρες απείχαν και μία δεν συμμετείχε στην ψηφοφορία λόγω οικονομικών εκκρεμοτήτων.

Το ψήφισμα κατατέθηκε από τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ανώτερος δυτικός διπλωμάτης, που ζήτησε να μην κατονομαστεί επειδή δεν είχε εξουσιοδότηση να μιλήσει δημοσίως για το ευαίσθητο ζήτημα, δήλωσε ότι το ψήφισμα «αποσκοπεί στη διατήρηση της διπλωματικής πίεσης προς το Ιράν ώστε να συμμορφωθεί με τις νομικές του υποχρεώσεις στο πλαίσιο των εγγυήσεων ασφαλείας».

Το ψήφισμα έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Μέση Ανατολή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν νωρίς την Τετάρτη, ενώ η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις εναντίον χωρών της περιοχής.

Η κλιμάκωση αυτή απειλεί να εκτροχιάσει τις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να προειδοποιεί ότι η Τεχεράνη «θα πληρώσει το τίμημα» για τη στασιμότητα των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.

Από τότε που το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες έπληξαν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν κατά τη διάρκεια της 12ήμερης σύγκρουσης του Ιουνίου 2025, το Ιράν δεν έχει επιτρέψει στους επιθεωρητές της IAEA πρόσβαση στις εγκαταστάσεις που επηρεάστηκαν από τις επιθέσεις, παρότι η Τεχεράνη έχει νομική υποχρέωση να συνεργάζεται με τον οργανισμό βάσει της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων.

Η υπηρεσία δεν έχει επίσης καταφέρει να επαληθεύσει την κατάσταση των αποθεμάτων ουρανίου που βρίσκονται κοντά σε επίπεδα κατάλληλα για την κατασκευή πυρηνικών όπλων μετά τους βομβαρδισμούς του Ιουνίου.

Σύμφωνα με την IAEA, το Ιράν διαθέτει απόθεμα 440,9 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%, επίπεδο που απέχει μόλις ένα μικρό τεχνικό βήμα από το 90%, το οποίο θεωρείται κατάλληλο για στρατιωτική χρήση.

Το απόθεμα αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν να κατασκευάσει έως και δέκα πυρηνικές βόμβες, εφόσον αποφάσιζε να στρατιωτικοποιήσει το πρόγραμμά του, είχε προειδοποιήσει σε πρόσφατη συνέντευξή του ο γενικός διευθυντής της IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αυτό δεν σημαίνει πως η χώρα διαθέτει ήδη πυρηνικό όπλο.

Το Ιράν επιμένει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων και υποστηρίζει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.

Το ψήφισμα εκφράζει επίσης «βαθιά λύπη» για την αποτυχία του Ιράν να διορθώσει τη μη συμμόρφωσή του με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της IAEA είχε διαπιστώσει επισήμως τον περασμένο Ιούνιο ότι το Ιράν δεν συμμορφώνεται με τη συμφωνία εγγυήσεων ασφαλείας, για πρώτη φορά μετά από είκοσι χρόνια, λίγο πριν από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας.

Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται μια μακροχρόνια έρευνα της IAEA σχετικά με ίχνη ουρανίου που εντοπίστηκαν από επιθεωρητές σε διάφορες αδήλωτες εγκαταστάσεις στο Ιράν.

Από το 2019, η Τεχεράνη δεν έχει δώσει στην υπηρεσία «τεχνικά αξιόπιστες απαντήσεις» σχετικά με την προέλευση και τη σημερινή τοποθεσία αυτού του πυρηνικού υλικού.

Δυτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι τα ίχνη αυτά ενδέχεται να αποτελούν πρόσθετες ενδείξεις ότι το Ιράν διατηρούσε μυστικό πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικών όπλων έως το 2003.

Το ψήφισμα της Τετάρτης δεν έφτασε μέχρι το σημείο να παραπέμψει το Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για εξέταση νέων κυρώσεων λόγω της μη συμμόρφωσής του, μια κίνηση που είχε γίνει τελευταία φορά τον Φεβρουάριο του 2006.

Ωστόσο, αφήνει ανοικτό αυτό το ενδεχόμενο, αναφέροντας ότι το Διοικητικό Συμβούλιο της IAEA «παραμένει έτοιμο να λάβει περαιτέρω μέτρα», συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης του χρόνου και του περιεχομένου μιας επίσημης έκθεσης μη συμμόρφωσης από την IAEA προς το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.