Συνάντηση υπουργών Περιβάλλοντος στις Βρυξέλλες: η Ισπανία προειδοποιεί ότι η ΕΕ κινδυνεύει να χάσει αξιοπιστία σε κλίμα και βιοποικιλότητα αν δεν προστατεύσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία που φέρνουν περιβαλλοντικά αποτελέσματα εδώ και τρεις δεκαετίες.
Η Ισπανία απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση ότι ένα από τα εμβληματικά περιβαλλοντικά ταμεία της ΕΕ κινδυνεύει να χάσει την αποτελεσματικότητά του, αν ενσωματωθεί σε ευρύτερα χρηματοδοτικά σχήματα, καθώς εντείνονται οι διαπραγματεύσεις για τον πολυετή προϋπολογισμό, σύμφωνα με έγγραφο που περιήλθε στην κατοχή του Euronews.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στο έγγραφο, το οποίο διανεμήθηκε ενόψει της συνεδρίασης των υπουργών Περιβάλλοντος στις Βρυξέλλες στις 25 Ιουνίου, η Ισπανία καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν πώς το περιβαλλοντικό ταμείο LIFE — το βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο της Ένωσης για τη δράση για το κλίμα και το περιβάλλον — μπορεί να προστατευθεί στο επόμενο μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό πλαίσιο 2028–2034.
«Η πρόταση για την ενσωμάτωση του προγράμματος LIFE σε ευρύτερα χρηματοδοτικά πλαίσια (όπως ένα ενδεχόμενο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας) θα μπορούσε, εφόσον εφαρμοστεί, να οδηγήσει σε απώλεια ορατότητας, εξειδικευμένης χρηματοδότησης και ικανότητας αποτελεσματικής υλοποίησης επί του πεδίου, υποτάσσοντας τους περιβαλλοντικούς στόχους σε άλλες προτεραιότητες», προειδοποιεί η Ισπανία.
Η Ισπανία υποστηρίζει ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «τριπλή περιβαλλοντική κρίση» απώλειας βιοποικιλότητας, κλιματικής αλλαγής και ρύπανσης και ότι «υπάρχει σαφής κίνδυνος» τα «εξειδικευμένα εργαλεία και η περιβαλλοντική φιλοδοξία να αποδυναμωθούν» στη σημερινή συζήτηση για τον προϋπολογισμό.
Το έγγραφο εκφράζει επίσης ανησυχίες ότι τα επίπεδα χρηματοδότησης για τη βιοποικιλότητα και την αποκατάσταση της φύσης που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον προϋπολογισμό 2028–2034 ενδέχεται να είναι χαμηλότερα από τις τρέχουσες δεσμεύσεις, οι οποίες ανήλθαν σε 5,4 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021–2027.
Παρότι η ΕΕ έχει ενισχύσει τις περιβαλλοντικές της φιλοδοξίες μέσω πρωτοβουλιών όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, με σημαντικές εκτροπές κατά τη δεύτερη θητεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην Επιτροπή, η Μαδρίτη υποστηρίζει ότι οι φιλόδοξοι στόχοι χρειάζονται ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία ώστε η πολιτική να μεταφράζεται σε απτά αποτελέσματα.
Καθοριστική στήριξη για τη βιοποικιλότητα και την αποκατάσταση της φύσης
Το περιβαλλοντικό ταμείο της ΕΕ, το LIFE, έχει εξελιχθεί στο εμβληματικό χρηματοδοτικό εργαλείο της Ένωσης για την περιβαλλοντική και κλιματική δράση από το 1992, έχοντας στηρίξει πάνω από 6.000 έργα και κινητοποιήσει επενδύσεις άνω των 12 δισ. ευρώ.
Το 2028, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις στην Ιβηρική Χερσόνησο γιόρτασαν την ανάκαμψη του ιβηρικού λύγκα, ο οποίος δεν κατατασσόταν πλέον ως «απειλούμενο» είδος από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης.
Ο πληθυσμός του μεσαίου μεγέθους αιλουροειδούς, ενδημικού στην Ιβηρική Χερσόνησο, έχει περάσει από 62 άτομα το 2001 σε πάνω από 2.000, χάρη στα επιτυχημένα προγράμματα αναπαραγωγής και επανεισαγωγής που χρηματοδοτήθηκαν από το LIFE.
Άλλες παρεμβάσεις υπέρ της φύσης και της βιοποικιλότητας περιλαμβάνουν την αποκατάσταση και διαχείριση των οικοτόπων πλημμυρικής πεδιάδας του Δούναβη, τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μέσω αστικής αναδάσωσης, και τη διαχείριση και αποκατάσταση των μεσογειακών υγροτόπων ως καταβόθρες άνθρακα ώστε να δεσμεύουν CO2 από την ατμόσφαιρα.
Κίνδυνος αποδυνάμωσης του LIFE
Η διαμάχη ανακύπτει εν μέσω των διαπραγματεύσεων για το επταετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, καθώς προτάσεις για απλοποίηση των ευρωπαϊκών δαπανών μπορεί να οδηγήσουν στην ενσωμάτωση του προγράμματος LIFE σε μεγαλύτερα χρηματοδοτικά σχήματα, ενδεχομένως συμπεριλαμβανομένου ενός μελλοντικού Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας.
Το έγγραφο αναδεικνύει τη μοναδική θέση του LIFE ως του μόνου χρηματοδοτικού μέσου της ΕΕ αφιερωμένου αποκλειστικά σε περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους. Η δομή του καλύπτει την βιοποικιλότητα, πρωτοβουλίες κυκλικής οικονομίας, δράση για το κλίμα και έργα ενεργειακής μετάβασης, επιτρέποντάς του να αντιμετωπίζει διασυνδεόμενες περιβαλλοντικές προκλήσεις μέσα από ενιαίο πλαίσιο.
Οι υποστηρικτές του LIFE υποστηρίζουν ότι η επιτυχία του δεν έγκειται μόνο στη χρηματοδότηση, αλλά και στην ικανότητά του να ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών.
Με την πάροδο των ετών, σημειώνει η Ισπανία, το LIFE έχει ενδυναμώσει την τεχνική τεχνογνωσία, έχει ενθαρρύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και έχει επιτρέψει τη δοκιμή και την κλιμάκωση καινοτόμων περιβαλλοντικών λύσεων.
Χωρίς αυτή την πρακτική προσέγγιση, υποστηρίζει η Μαδρίτη, το χάσμα μεταξύ των φιλοδοξιών της ευρωπαϊκής πολιτικής και της εφαρμογής στην πράξη θα διευρυνθεί.
Η ανταπρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Η θέση της Ισπανίας αντανακλά τις ανησυχίες που έχει εκφράσει η επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία έχει υπογραμμίσει τη σημασία διατήρησης ενός ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου για το περιβάλλον.
Την Τρίτη, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν κείμενο που υποχρεώνει τα κράτη μέλη να τηρούν στόχους για το κλίμα, το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα κατά την κατάρτιση των εθνικών τους σχεδίων. Η ευρεία στήριξη αντικατοπτρίζει προηγούμενες θέσεις του Κοινοβουλίου και ασκεί πίεση έναντι της πρότασης της Επιτροπής να καταργηθεί ο ειδικός στόχος για τη φύση.
«Η ενσωμάτωση δράσεων τύπου LIFE σε ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό εργαλείο δεν πρέπει να αποδυναμώσει τον στρατηγικό του χαρακτήρα, τη σταθερότητα του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού ή τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών. Απαιτούνται ειδικές γραμμές προϋπολογισμού, πολυετής προγραμματισμός έργων, εγγυήσεις χρηματοδότησης και διακυβέρνησης, ώστε να διατηρηθεί η προστιθέμενη αξία του LIFE, όπως τα στρατηγικά έργα για τη φύση», αναφέρεται σε γνώμη που εγκρίθηκε την Τρίτη με 54 ψήφους υπέρ και 16 κατά.
Η ευρωβουλευτής Άνα Βασκονσέλος (Renew/Πορτογαλία) δήλωσε ότι η προσπάθεια αποδόμησης του LIFE ήταν «ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη», αλλά, παρά το γεγονός ότι η κεντροδεξιά ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος ξεκίνησε διαπραγματεύσεις για την αποδυνάμωση των περιβαλλοντικών ταμείων, «το ΕΛΚ τελικά κατάφερε να στηρίξει τον φάκελο».
«Το ΕΛΚ στην επιτροπή του Κοινοβουλίου είναι διαφορετικό από το ΕΛΚ ως πολιτική ομάδα», πρόσθεσε η Βασκονσέλος.
Η Φοστίν Μπας-Ντεφοσέ, διευθύντρια πολιτικής του δικτύου ΜΚΟ European Environmental Bureau, κάλεσε το Συμβούλιο, που εκπροσωπεί τα κράτη μέλη της ΕΕ, να επαναφέρει το LIFE ως αυτοτελές ταμείο για την περίοδο 2028–2034 και να διασφαλίσει ισχυρή χρηματοδότηση για το κλίμα και τη φύση στον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
_"_Χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία της Ισπανίας να ανοίξει τη συζήτηση για το μέλλον του LIFE. Τη στιγμή που η Ευρώπη αντιμετωπίζει ακόμη ένα ακραίο κύμα καύσωνα και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης εξελίσσονται σε νέα κανονικότητα, η αποδυνάμωση ενός από τα πιο αποτελεσματικά περιβαλλοντικά προγράμματα της ΕΕ θα ήταν βήμα προς τη λάθος κατεύθυνση.
Η Μπέατε Άικενς, ανώτερη υπεύθυνη συνηγορίας στην περιβαλλοντική οργάνωση WWF EU, ανέφερε ότι η στήριξη προς το LIFE παραμένει αμετακίνητη σε όλα τα πολιτικά στρατόπεδα.
«Οι ευρωβουλευτές συμφωνούν ότι η αποδυνάμωση ενός από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία της ΕΕ για την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων για το περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τις επιχειρήσεις δεν αποτελεί επιλογή», πρόσθεσε η Άικενς.
Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ιδίως σχετικά με τα ευρωπαϊκά ταμεία για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή. Τόσο η Ισπανία όσο και η επιτροπή Περιβάλλοντος του Κοινοβουλίου ελπίζουν ότι αυτές οι εθνικές κατανομές μπορούν να αντισταθμίσουν την απώλεια περιβαλλοντικών πόρων που προτείνει η Επιτροπή.