Ισπανία: Φιλοϊσραηλινή δημοσιογράφος κατηγορείται για συνέργεια σε γενοκτονία

Η Εισαγγελία Πρωτοδικείου Βαρκελώνης έχει κάνει δεκτή προς εξέταση μια μήνυση σε βάρος της Πιλάρ Ραχόλα για τα αδικήματα της υποκίνησης σε μίσος και της συνέργειας σε γενοκτονία στη Γάζα. Τη δικαστική κίνηση προώθησαν δύο μέλη της Σοσιαλιστικής Νεολαίας (OJS) της Καταλονίας, που δεν έφτασαν στην Εισαγγελία από το μηδέν: είναι οι ίδιοι νέοι που στις 8 Οκτωβρίου 2024 έριξαν κόκκινη μπογιά στη Ραχόλα κατά τη διάρκεια ομιλίας του ιδρύματος Fundació Martí l'Humà στη Λα Γκαρίγκα. Για εκείνο το επεισόδιο αντιμετωπίζουν ποινικές κατηγορίες. Η μήνυση κατά της δημοσιογράφου ήταν η απάντησή τους.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το Υπουργείο Δημόσιας Κατηγορίας έχει ανοίξει προκαταρκτική εξέταση, δηλαδή προδικαστικές ερευνητικές πράξεις, οι οποίες προηγούνται της ποινικής διαδικασίας για να επαληθευτούν τα καταγγελλόμενα γεγονότα και να κριθεί αν έχουν επαρκή ποινική βαρύτητα ώστε να παραπεμφθούν σε δικαστήριο ή αν, αντίθετα, η υπόθεση θα μπει στο αρχείο. Οι ενέργειες αυτές ανατέθηκαν στην Κεντρική Μονάδα Εγκλημάτων Μίσους και Διακρίσεων της αστυνομίας Mossos d'Esquadra.

Τα τέσσερα περιστατικά στα οποία στηρίζεται η μήνυση έλαβαν χώρα μεταξύ 2024 και 2025. Η Ραχόλα αμφισβήτησε δημόσια τον αριθμό των παιδιών που σκοτώθηκαν στις επιθέσεις του Ισραήλ· απάντησε στην πλατφόρμα X σε μήνυμα της ειδικής εισηγήτριας των Ηνωμένων Εθνών για την Παλαιστίνη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε, αρνούμενη ότι το Ισραήλ διέπραξε γενοκτονία και κατηγορώντας την ότι είναι «προπαγανδίστρια του μίσους», μήνυμα που συγκέντρωσε 152 εκατομμύρια προβολές.

Έγραψε επίσης σε άρθρο της ότι «αν το Ισραήλ ήθελε να κάνει μια γενοκτονία, θα του αρκούσαν τρεις μέρες και όχι τρία χρόνια».

Τι λέει η κατηγορία και τι προβλέπει το δίκαιο

Η μήνυση των δύο μελών ζητούσε από την Εισαγγελία να ανοίξει μια έρευνα σε βάρος της δημοσιογράφου ως συμμετέχουσας σε έναν «μηχανισμό της βαρβαρότητας», όπου ο ρόλος του προπαγανδιστή «χτίζει το κοινωνικό πλαίσιο που καθιστά δυνατή την τέλεση του εγκλήματος και την ατιμωρησία των δραστών του».

Η OJS υποστηρίζει ότι οι δηλώσεις της δεν μπορούν να καλυφθούν από την ελευθερία της έκφρασης, καθώς συμβάλλουν στη συστηματική άρνηση του εγκλήματος της γενοκτονίας σε βάρος του παλαιστινιακού πληθυσμού.

Στο σκεπτικό προστίθεται ότι η Ραχόλα δεν ενεργεί ανιδιοτελώς. Στη μήνυση αναφέρεται ότι διορίστηκε μέλος του συμβουλευτικού συμβουλίου για τη Λατινική Αμερική της οργάνωσης Combat Antisemitism Movement και ότι το 2010 το Εθνικό Εβραϊκό Ταμείο φύτεψε ένα δάσος σε κατεχόμενη παλαιστινιακή γη στο όνομά της. Η κατηγορία στηρίζει αυτά τα σημεία σε δημοσιεύματα του Τύπου.

Εδώ, ωστόσο, αναδεικνύεται μια βαθύτερη νομική ένταση. Τα αδικήματα άρνησης της γενοκτονίας θεσπίστηκαν στην Ευρώπη ως απάντηση στο Ολοκαύτωμα, ώστε να κλείσουν τον δρόμο στον αρνητισμό σχετικά με την εξόντωση των ευρωπαίων Εβραίων.

Η εφαρμογή του ίδιου ποινικού τύπου σε όποιον αρνείται ότι συντελείται μια γενοκτονία, της οποίας η νομική ύπαρξη δεν έχει ακόμη αναγνωριστεί οριστικά από κανένα διεθνές δικαστήριο, δημιουργεί προβλήματα συμβατότητας με την αρχή της νομικής ασφάλειας.

Ο νόμος για τα εγκλήματα μίσους ισχύει στην Ισπανία από το 2015 και διευρύνθηκε το 2022 από την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ. Οι επικριτές της διάταξης υποστηρίζουν ότι επιδιώκει αποτρεπτικό αποτέλεσμα στον δημόσιο λόγο, σιωπώντας τη νόμιμη κριτική και επηρεάζοντας τον πολιτικό διάλογο.

Η Ισπανία, εξάλλου, υιοθέτησε το 2023 το Εθνικό Σχέδιο για την Εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Κατά του Αντισημιτισμού και αποδέχθηκε τον ορισμό της International Holocaust Remembrance Alliance, ο οποίος περιλαμβάνει στις σύγχρονες μορφές αντισημιτισμού ορισμένες εκφράσεις εχθρότητας προς το Ισραήλ.

Το γεγονός ότι μια διάταξη που σχεδιάστηκε για να προστατεύει τις εβραϊκές κοινότητες εφαρμόζεται ακριβώς σε μία από τις πιο γνωστές φωνές που καταγγέλλουν τον αντισημιτισμό δημιουργεί, τουλάχιστον, ένα θεσμικό παράδοξο δύσκολο να αγνοηθεί.

Η Ραχόλα παραμένει στον αέρα και η συζήτηση προχωρά

Η απόφαση της Εισαγγελίας της Βαρκελώνης να ανοίξει προκαταρκτική εξέταση δεν έχει, προς το παρόν, επηρεάσει την παρουσία της Ραχόλα σε ορισμένα από τα βασικά μέσα ενημέρωσης με τα οποία συνεργάζεται τακτικά.

Η δημοσιογράφος και πρώην βουλεύτρια συνεχίζει να δημοσιεύει και να συμμετέχει στο «El Periódico de Catalunya», το «Infobae», το «El Nacional», στην εκπομπή «Todo es mentira» του καναλιού «Cuatro», που παρουσιάζει ο Ρίστο Μεχίδε, και στο διεθνές δίκτυο «DNews».

Οι υποστηρικτές της υπενθυμίζουν ότι η προκαταρκτική εξέταση δεν συνεπάγεται ενοχή ούτε επίσημη κατηγορία και ότι η ελευθερία της έκφρασης προστατεύει την υπεράσπιση αμφιλεγόμενων πολιτικών θέσεων. Η πρεσβεία του Ισραήλ στη Μαδρίτη εξέφρασε δημόσια την υποστήριξή της στη δημοσιογράφο, η οποία έχει ξεκαθαρίσει σε διάφορες δηλώσεις της ότι δεν προτίθεται να μετριάσει τη στάση της.

Η υπόθεση της Ραχόλα δεν είναι, άλλωστε, η μόνη του είδους της. Υπάρχουν και άλλες, όπως αυτή της δημοτικής συμβούλου της Βαλένθια από το Vox, Σεσίλια Ερρέρο, η οποία αντιμετωπίζει τρία χρόνια φυλάκιση, ποινή που ζητεί η Εισαγγελία για αναρτήσεις της στην πλατφόρμα X κατά της μετανάστευσης, ή εκείνη του πρώην επικεφαλής του κόμματος στη Μούρθια, Χοσέ Άνχελ Άντελο, ο οποίος ερευνάται για σχόλιά του σχετικά με τη βία στο Τόρε Πατσέκο.

Η συζήτηση για τα όρια του εγκλήματος μίσους στην Ισπανία βρίσκεται εδώ και μήνες σε εξέλιξη, και η υπόθεση της Ραχόλα τη φέρνει πλέον στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου με ένταση που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.

Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί δεν είναι εύκολο: αν τα νομικά εργαλεία που σχεδιάστηκαν για να ανακόψουν το μίσος μπορούν να καταλήξουν να χρησιμοποιούνται για να ποινικοποιούν την υπεράσπιση νόμιμων θέσεων σε μια σύγκρουση που παραμένει άλυτη. Η απάντηση που θα δώσουν οι θεσμοί θα καθορίσει κάτι περισσότερο από την τύχη μιας δικογραφίας.