Μέσω της εκστρατείας #StolenMemory, που ξεκίνησε το 2018, αναζητούνται οι συγγενείς των θυμάτων, ώστε τα αντικείμενα αυτά να επιστρέψουν στις οικογένειές τους
Μια συγκινητική σελίδα της Ιστορίας έκλεισε ογδόντα και πλέον χρόνια μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς οι τελευταίες τέσσερις ελληνικές οικογένειες παρέλαβαν τα προσωπικά αντικείμενα αγαπημένων τους ανθρώπων που χάθηκαν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της διεθνούς εκστρατείας #StolenMemory, την οποία υλοποιούν τα Αρχεία Arolsen σε συνεργασία, στην Ελλάδα, με τη Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και την Υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών.
Τα Αρχεία Arolsen αποτελούν τον μεγαλύτερο φορέα τεκμηρίωσης των ναζιστικών εγκλημάτων παγκοσμίως. Φυλάσσουν το αρχειακό υλικό των ναζιστικών στρατοπέδων συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας, περισσότερα από 30 εκατομμύρια έγγραφα, αλλά και χιλιάδες προσωπικά αντικείμενα θυμάτων των ναζιστικών διώξεων. Μέσω της εκστρατείας #StolenMemory, που ξεκίνησε το 2018, αναζητούνται οι συγγενείς των θυμάτων, ώστε τα αντικείμενα αυτά να επιστρέψουν στις οικογένειές τους.
Ιδιαίτερη σημασία είχε το γεγονός ότι ο εντοπισμός των τελευταίων ελληνικών οικογενειών πραγματοποιήθηκε από μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων από όλη τη χώρα, οι οποίοι, με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τους, ανέλαβαν ιστορική και αρχειακή έρευνα, δίνοντας νέα διάσταση στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Ανάμεσα στις πιο συγκινητικές στιγμές της εκδήλωσης ήταν η επιστροφή των προσωπικών αντικειμένων του Δημήτρη Βαφειάδη. Η μαθητική ομάδα του 2ου Γενικού Λυκείου Κορωπίου, υπό την καθοδήγηση της εκπαιδευτικού Άννας Πολίτου, εντόπισε τον ανιψιό του, Δημήτρη Βαχαρέλη. Ο διευθυντής των Αρχείων Arolsen, Μόριτς Βάιν, του παρέδωσε ένα πορτοφόλι με νομίσματα, ένα δαχτυλίδι και ένα ρολόι τσέπης με την αλυσίδα του, τα μοναδικά αντικείμενα που διασώθηκαν από τη ζωή του θείου του.
«Τα λόγια βγαίνουν με το ζόρι. Ήταν μια δικαίωση πρώτα γι' αυτούς και μετά για εμάς, ιδιαίτερα για τη μάνα μου που ξεκίνησε την προσπάθεια. Ελπίζω να μας βλέπει, να μας ακούει, να ησυχάσει, γιατί έφυγε με αυτό το παράπονο, του χαμένου αδερφού», δήλωσε συγκινημένος ο Δημήτρης Βαχαρέλης.
Αντίστοιχα, η μαθητική ομάδα του 7ου Γυμνασίου Νέας Ιωνίας, με υπεύθυνο τον εκπαιδευτικό Κωνσταντίνο Καραμπερόπουλο, εντόπισε την εγγονή της αδελφής του Γιώργου Σαγματόπουλου, Παναγιώτα Γαλάνη.
«Είμαι πολύ συγκινημένη. Δεν το περίμενα, μετά από τόσα χρόνια, να έρθει στα χέρια μου ένα κειμήλιο. Σήμερα μαζί με εμένα βρίσκεται εδώ και η αδερφή του Γιώργου Σαγματόπουλου. Δεν είναι εν ζωή, αλλά θα ήταν πολύ συγκινημένη και πολύ χαρούμενη», ανέφερε η Παναγιώτα Γαλάνη.
Η εκπαιδευτικός Ελένη Μπενέκου, η οποία συμμετείχε στο πρόγραμμα, περιέγραψε την εμπειρία ως «ένα ταξίδι ψυχής», επισημαίνοντας πως η αναζήτηση των οικογενειών αποτέλεσε ταυτόχρονα μια διαδικασία βαθύτερης κατανόησης της προσωπικής και συλλογικής μνήμης.
Με την ολοκλήρωση της συγκεκριμένης δράσης, η Ελλάδα έγινε η πρώτη χώρα που κατάφερε να εντοπίσει τις οικογένειες και των εννέα Ελλήνων θυμάτων των ναζιστικών στρατοπέδων, προσωπικά αντικείμενα των οποίων φυλάσσονταν στα Αρχεία Arolsen. Έτσι, ογδόντα χρόνια μετά τον πόλεμο, ολοκληρώθηκε ένας κύκλος αναζήτησης, επιστροφής και ιστορικής δικαίωσης, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και τα πιο μικρά προσωπικά αντικείμενα μπορούν να διατηρούν ζωντανή τη μνήμη ανθρώπων που χάθηκαν, αλλά δεν ξεχάστηκαν.