Ο πιθανός νέος πρωθυπουργός των Εργατικών παρουσιάζει 10ετές οικονομικό σχέδιο στο Μάντσεστερ, με ενίσχυση περιφερειών και εγκατάλειψη της οικονομίας διάχυσης προς τα κάτω
Ο Άντι Μπέρναμ αξιοποίησε την πρώτη του μεγάλη προγραμματική ομιλία ως επικρατέστερος για την ηγεσία των Εργατικών, για να υποσχεθεί τη μεγαλύτερη ανατροπή στην κατανομή της πολιτικής εξουσίας στη σύγχρονη βρετανική ιστορία, δεσμευόμενος να παραχωρήσει εκτεταμένες νέες αρμοδιότητες στους τοπικούς ηγέτες και να μεταφέρει τμήμα του γραφείου του πρωθυπουργού στο Μάντσεστερ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μιλώντας στο Μουσείο Λαϊκής Ιστορίας, στην πόλη όπου πέρασε εννέα χρόνια ως δήμαρχος, ο Μπέρναμ παρουσίασε ένα δεκαετές σχέδιο για την αναζωογόνηση της βρετανικής οικονομίας, την οποία περιέγραψε ως κολλημένη σε τέλμα από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
«Η ανάπτυξη δεν μπορεί να επιβληθεί από τα πάνω. Στην πραγματικότητα, μπορεί μόνο να καλλιεργηθεί από τα κάτω», είπε στο ακροατήριο τη Δευτέρα.
Κεντρικό στοιχείο της πρότασής του ήταν η δημιουργία ενός νέου κυβερνητικού κόμβου στο Μάντσεστερ, τον οποίο βάφτισε «Νο 10 Βορρά», και για τον οποίο είπε ότι θα αποτελέσει «το νευραλγικό κέντρο μιας αναδιαρθρωμένης Βρετανίας». Οι περιφερειακοί δήμαρχοι θα λάμβαναν διευρυμένες αρμοδιότητες σε στέγαση, πρόνοια και εκπαίδευση στο πλαίσιο αυτού του σχήματος, το οποίο ο Μπέρναμ παρουσίασε ως «τη μεγαλύτερη ανακατανομή εξουσίας που έχει γνωρίσει η χώρα μας».
Η προσέγγιση αντλεί σε μεγάλο βαθμό από αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «μαντσεστερισμό» – μια φιλοσοφία που έχει περιγράψει αλλού ως «σοσιαλισμό φιλικό προς τις επιχειρήσεις» και ως απόρριψη της θεωρίας trickle-down. Κατά τη θητεία του ως δημάρχου, αυτή η πολιτική μεταφράστηκε σε πρωτοβουλίες όπως το δίκτυο Bee Network, το δημόσια ελεγχόμενο σύστημα λεωφορείων του Μάντσεστερ, και το Ταμείο Καλής Ανάπτυξης (Good Growth Fund), το οποίο κατεύθυνε επενδύσεις σε κάθε δήμο του ευρύτερου Μάντσεστερ. Ο Μπέρναμ ποντάρει τώρα ότι μπορεί να επεκτείνει αυτό το μοντέλο σε εθνικό επίπεδο.
Δεσμεύτηκε επίσης να δημιουργήσει νέες βιομηχανικές θέσεις εργασίας, να διευρύνει τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες και να αντιμετωπίσει αυτό που χαρακτήρισε σπατάλη στους ιδιωτικοποιημένους τομείς ύδρευσης και ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου.
Μια σχεδόν προεξοφλημένη «στέψη»
Ο Μπέρναμ είναι μακράν ο πιθανότερος διάδοχος του Κιρ Στάρμερ, ο οποίος ανακοίνωσε την παραίτησή του στις 22 Ιουνίου έπειτα από δύο χρόνια στην πρωθυπουργία που σημαδεύτηκαν από καταρρέουσες δημοσκοπήσεις, παραιτήσεις υπουργών και μια σειρά επώδυνων εκλογικών ηττών. Η αποχώρησή του ακολούθησε μήνες κλιμακούμενης εσωτερικής πίεσης, που κορυφώθηκαν στα καταστροφικά για τους Εργατικούς αποτελέσματα των τοπικών εκλογών του Μαΐου, όπου το κόμμα έχασε σχεδόν 1.500 έδρες σε δημοτικά συμβούλια, πολλές από τις οποίες κατέληξαν στο Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ.
Ο Μπέρναμ κέρδισε την επαναληπτική εκλογή στην περιφέρεια Μέικερφιλντ στις 18 Ιουνίου, μια έδρα που είχε αδειάσει ειδικά για να του επιτραπεί να επιστρέψει στο Γουεστμίνστερ, εξασφαλίζοντας περίπου το 55% των ψήφων, σε ένα αποτέλεσμα που ξεπέρασε τις προβλέψεις πριν από τις κάλπες. Ορκίστηκε βουλευτής στις 22 Ιουνίου, την ίδια ημέρα που ο Στάρμερ δημοσιοποίησε την απόφασή του να παραιτηθεί.
Έκτοτε, ο δρόμος του προς την Ντάουνινγκ Στριτ γίνεται ολοένα πιο καθαρός. Ο πρώην υπουργός Υγείας Ουές Στρίτινγκ, που κάποτε θεωρούνταν ο πιθανότερος αντίπαλός του, στήριξε ανοιχτά τον Μπέρναμ την περασμένη εβδομάδα. Ο υπουργός της κυβέρνησης Ντάρεν Τζόουνς ανακοίνωσε επίσης την Τετάρτη ότι δεν θα είναι υποψήφιος, λέγοντας στο Sky News: «Ο Άντι Μπέρναμ θα είναι ο επόμενος πρωθυπουργός». Οι υποψηφιότητες για την ηγεσία ανοίγουν στις 9 Ιουλίου και κλείνουν μία εβδομάδα αργότερα· αν δεν εμφανιστεί αντίπαλος, ο Μπέρναμ θα μπορούσε να βρίσκεται στην Ντάουνινγκ Στριτ έως τις 17 Ιουλίου.
Παλιές προκλήσεις, νέο πρόσωπο
Παρά τη δυναμική του και τον πραγματικό ενθουσιασμό που προκαλεί το όνομά του σε τμήματα του εργατικού κινήματος, ο Μπέρναμ θα κληρονομήσει μια εξαιρετικά δύσκολη πολιτική συγκυρία. Η βρετανική οικονομία παραμένει υποτονική, οι δημόσιες υπηρεσίες βρίσκονται υπό πίεση και οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί συμπιέζονται – οι ίδιες συνθήκες που υπονόμευσαν τη θέση του Στάρμερ. Θα δεσμεύεται επίσης από τις προεκλογικές δεσμεύσεις του προγράμματος των Εργατικών του 2024, συμπεριλαμβανομένης της υπόσχεσης να μην αυξηθούν οι φόροι για τους εργαζόμενους.
Το Συντηρητικό Κόμμα έσπευσε να απορρίψει την ομιλία της Δευτέρας. «Η μεγάλη ιδέα του Άντι Μπέρναμ είναι να μετακινήσει την εξουσία από τον έναν πολιτικό στον άλλον», δήλωσε ο πρόεδρος των Τόρις, Κέβιν Χόλινρεϊκ. «Όχι να διορθώσει το σύστημα πρόνοιας. Όχι να μειώσει τους φόρους που πνίγουν τις εργαζόμενες οικογένειες και τις βρετανικές επιχειρήσεις. Όχι να χρηματοδοτήσει την άμυνα που η χώρα μας έχει απεγνωσμένα ανάγκη».
Στο πεδίο της άμυνας, ο Μπέρναμ αναμένεται να κληρονομήσει τις δεσμεύσεις του πολυαναμενόμενου επενδυτικού σχεδίου της κυβέρνησης, η δημοσιοποίηση του οποίου οδήγησε τον υπουργό Άμυνας Τζον Χίλεϊ σε παραίτηση στις 11 Ιουνίου, λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία στις 7-8 Ιουλίου.
Η εξωτερική πολιτική δημιουργεί τις δικές της πιέσεις. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ντέιβιντ Λάμι δήλωσε στο Euronews την περασμένη εβδομάδα ότι αναμένει συνέχεια στα βασικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης προς την Ουκρανία και της συνεχιζόμενης προσπάθειας εμβάθυνσης των σχέσεων με την ΕΕ. Μια προγραμματισμένη σύνοδος κορυφής Ηνωμένου Βασιλείου–ΕΕ που επρόκειτο να γίνει στις 22 Ιουλίου έχει αναβληθεί λόγω της αλλαγής ηγεσίας και παραμένουν ερωτήματα για το πού ακριβώς στέκεται ο Μπέρναμ σε σχέση με την ενιαία αγορά, με ορισμένους φιλοευρωπαίους βουλευτές των Εργατικών να τον καλούν ήδη να εγκαταλείψει τις «κόκκινες γραμμές» που διατηρούσε ο προκάτοχός του.
Προς το παρόν, ο Μπέρναμ είναι αδιαμφισβήτητο φαβορί και η ομιλία της Δευτέρας αποτέλεσε την πρώτη του προσπάθεια να πείσει ψηφοφόρους, αγορές και το ίδιο του το κόμμα ότι ο άνθρωπος που μεταμόρφωσε το Μάντσεστερ είναι έτοιμος να κάνει το ίδιο και για τη Βρετανία.