Η ΕΕ εφαρμόζει νέο φόρο στις εισαγωγές, περιορίζοντας αγορές από πλατφόρμες fast fashion όπως SHEIN και Temu, καθώς έλεγχοι δείχνουν ότι τα υπερ-φθηνά ρούχα κρύβουν κινδύνους για την υγεία
Η ΕΕ αγοράζει περίπου 4,5 εκατομμύρια τόνους υφασμάτων fast fashion κάθε χρόνο. Περισσότερα από 5,8 εκατομμύρια δέματα ηλεκτρονικού εμπορίου χαμηλής αξίας εισέρχονται στην Ένωση κάθε μέρα, με εταιρείες όπως η Shein, η Temu και η AliExpress να προσελκύουν περισσότερους από 400 εκατομμύρια αγοραστές τον μήνα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Περισσότερα από το 90 τοις εκατό αυτών των διαδικτυακών ειδών ένδυσης κατασκευάζονται από φθηνά συνθετικά πολυμερή όπως ο πολυεστέρας, η ελαστάνη και το νάιλον. Τα ρούχα αυτά είναι ουσιαστικά μαλακά πλαστικά που δεν βιοδιασπώνται και τελικά μετατρέπονται σε μικροπλαστικά.
Μέχρι σήμερα, τα προϊόντα αυτά αποστέλλονταν απευθείας από εργοστάσια εκτός Ευρώπης στους καταναλωτές, παρακάμπτοντας τους ελέγχους της ΕΕ για επικίνδυνες χημικές ουσίες και συστατικά. Η νέα τελωνειακή οδηγία της ΕΕ θα απαιτεί ηλεκτρονικά δεδομένα ιχνηλάτησης για κάθε εισερχόμενο δέμα. Οι συνοριακές αρχές θα μπορούν να ελέγχουν τις αποστολές για παράνομα επίπεδα χημικών ουσιών και παραβιάσεις κανόνων ασφάλειας προτού αυτές εισέλθουν στην Ευρώπη.
Σύμφωνα με τον Pelle Moos, ειδικό στα χημικά και υπεύθυνο πολιτικής στην οργάνωση καταναλωτών BEUC, «κάθε δευτερόλεπτο, περίπου 200 προϊόντα εισέρχονται στην ΕΕ. Όσο έχουμε αυτή τη συζήτηση, σχεδόν χίλια προϊόντα θα έχουν μπει στην Ευρώπη και μόνο ένα κλάσμα τους θα έχει ελεγχθεί».
Οι αρχές και οι οργανώσεις καταναλωτών βρίσκουν επανειλημμένα, όταν ερευνούν προϊόντα που πωλούνται μέσω καναλιών ultra fast fashion, ποσοστά μη συμμόρφωσης που ο Moos περιγράφει ως «αστρονομικά».
«Μιλάμε για επίπεδα της τάξης του 70–80 τοις εκατό», είπε.
Οι ειδοποιήσεις για χημικούς κινδύνους σε υφάσματα και είδη μόδας έχουν αυξηθεί απότομα, με δεκάδες διεθνείς προειδοποιήσεις να υποβάλλονται κάθε χρόνο στο Σύστημα Ταχείας Προειδοποίησης της ΕΕ. Περισσότερο από το 72 τοις εκατό αυτών των επίσημων ειδοποιήσεων για κλωστοϋφαντουργικά αναφέρεται σε άμεσους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία, όπως σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις, χημικά εγκαύματα από υπερβολική φορμαλδεΰδη και πιθανές βλάβες οργάνων από βαρέα μέταλλα.
Η οργάνωση καταναλωτών Testachats εξέτασε επίσης παιχνίδια της Shein και βρήκε ανησυχητικά αποτελέσματα.
«Μόνο ένα ήταν πλήρως συμμορφωμένο. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι δεν επιλέξαμε συγκεκριμένα προϊόντα που έμοιαζαν μη ασφαλή στην ιστοσελίδα. Επιλέξαμε τυχαία 45 παιχνίδια. Περίπου το 60 τοις εκατό παρουσίαζε πραγματικό κίνδυνο ασφάλειας, όπως μικρά κομμάτια που θα μπορούσαν να καταποθούν ή ηλεκτρονικά εξαρτήματα που δεν ήταν σωστά περιφραγμένα», δήλωσε η εκπρόσωπος Laura Clays.
Τοξικά υφάσματα
«Είναι πραγματικά τα χειρότερα που βλέπουμε», είπε ο Moos. «Πρόκειται για χημικές ουσίες που γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες ότι είναι επιβλαβείς. Ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο, υπογονιμότητα, προβλήματα ανάπτυξης στα παιδιά και που παραμένουν στο περιβάλλον».
Έκθεση εργαστηριακών δοκιμών του 2025 που δημοσιεύτηκε από τη Greenpeace διαπίστωσε ότι το 32 τοις εκατό των προϊόντων της Shein που εξετάστηκαν υπερέβαινε τα όρια του ευρωπαϊκού κανονισμού για την Καταχώριση, Αξιολόγηση, Έγκριση και Περιορισμό Χημικών Ουσιών (REACH).
Έρευνα της BEUC τον Ιούνιο του 2025 προειδοποίησε για «χημικές βόμβες» σε πολλά παιδικά προϊόντα. Δέκα από τα 25 αντικείμενα που εξετάστηκαν περιείχαν επικίνδυνες χημικές ουσίες, ανάμεσά τους αυτό που οι ερευνητές περιέγραψαν ως «βόμβα», – ένα ζευγάρι παιδικές παντόφλες.
Η θερμότητα του σώματος και ο ιδρώτας μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικοί διαλύτες, επιτρέποντας σε περιορισμένες ουσίες να διαρρεύσουν από τα ρούχα στο δέρμα. Οι άνθρωποι εισπνέουν επίσης ίνες υφασμάτων και χημικές ουσίες που εκλύονται από τα υφάσματα, ενώ τα μικρά παιδιά συχνά μασούν τα ρούχα τους. Η θερμότητα, ο ιδρώτας, η παρατεταμένη χρήση και το ερεθισμένο ή τραυματισμένο δέρμα μπορούν όλοι να αυξήσουν την απορρόφηση.
Σε 56 ενδύματα που εξετάστηκαν, η Greenpeace βρήκε συγκεντρώσεις φθαλικών ενώσεων έως και 200 φορές πάνω από το όριο της ΕΕ. PFAS, ή «παντοτινές χημικές ουσίες», εντοπίστηκαν σε επτά μπουφάν, ορισμένα από τα οποία υπερέβαιναν τα όρια της ΕΕ κατά περισσότερο από 3.000 φορές. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης μόλυβδο και κάδμιο σε παπούτσια, φορμαλδεΰδη σε παιδική στολή και αιθοξυλιωμένες ενώσεις νονοφαινόλης (nonylphenol ethoxylates) σε ένα αδιάβροχο. Η BEUC ανέφερε παρόμοια ευρήματα, ενώ η δανική οργάνωση καταναλωτών Forbrugerrådet Tænk εντόπισε περιορισμένες PFAS σε αρκετά μπουφάν εξωτερικού χώρου.
Τι μπορούν να προκαλέσουν αυτές οι χημικές ουσίες;
Τα ονόματά τους είναι περίπλοκα, αλλά οι πιθανές επιπτώσεις τους είναι ξεκάθαρες:
- Φθαλικές ενώσεις (συμπεριλαμβανομένων των DEHP και DBP): Χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για να κάνουν τα πλαστικά και τα συνθετικά υλικά πιο μαλακά και έχουν συνδεθεί με διαταραχές ορμονών, μειωμένη γονιμότητα και προβλήματα ανάπτυξης στα παιδιά.
- PFAS («παντοτινές χημικές ουσίες»): Επίμονες ενώσεις που συσσωρεύονται στον οργανισμό και έχουν συσχετιστεί με καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, βλάβες οργάνων και ορισμένους καρκίνους.
- Φορμαλδεΰδη: Χρησιμοποιείται για να γίνουν τα ρούχα ανθεκτικά στο τσαλάκωμα· η έκθεση μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, αλλεργικές αντιδράσεις και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου σε περίπτωση μακροχρόνιας έκθεσης.
- Αιθοξυλιωμένες ενώσεις νονοφαινόλης (NPEs/APEOs): Χημικές ουσίες με ενδοκρινική δράση που συνδέονται με αναπαραγωγικές και αναπτυξιακές ανησυχίες.
- Αρωματικές αμίνες: Παράγωγα ορισμένων χρωστικών, στα οποία περιλαμβάνονται γνωστά και πιθανά καρκινογόνα.
- Διμεθυλοφορμαμίδη (DMF) και συναφείς πτητικές οργανικές ενώσεις (VOC): Βιομηχανικοί διαλύτες που έχουν συνδεθεί με ηπατοτοξικότητα, βλάβες στην αναπαραγωγή και ερεθισμό του αναπνευστικού.
«Οι φθαλικές ενώσεις χρησιμοποιούνται για να κάνουν τα πλαστικά και τα συνθετικά υλικά πιο μαλακά, οι PFAS προστίθενται για να γίνουν τα υφάσματα αδιάβροχα, η φορμαλδεΰδη χρησιμοποιείται για να μένουν τα ρούχα ατσαλάκωτα και να προστατεύονται κατά τη μεταφορά, ενώ το κάδμιο μπορεί να προστεθεί σε φθηνά κοσμήματα για να τους δώσει περισσότερο βάρος. Άλλες ουσίες, όπως ο μόλυβδος, συχνά δεν χρησιμοποιούνται σκόπιμα, αλλά μπορεί να βρεθούν λόγω ανεπαρκούς ελέγχου της παραγωγής και επιμόλυνσης», εξήγησε ο Moos.
Βαρέα μέταλλα
Το πολωνικό μέλος της BEUC, η Federacja Konsumentów, εξέτασε ρούχα, εσώρουχα και κοσμήματα της Shein. Περισσότερο από το 50 τοις εκατό των προϊόντων που εξετάστηκαν περιείχαν μη ασφαλή επίπεδα βαρέων μετάλλων.
Ένα από αυτά, ο μόλυβδος, είναι νευροτοξική ουσία που μπορεί να συσσωρεύεται στον οργανισμό και έχει συνδεθεί με διαταραχή της ανάπτυξης του εγκεφάλου, μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματα συμπεριφοράς, βλάβες στα νεφρά και βλάβες στο αναπαραγωγικό σύστημα, ιδίως στα παιδιά.
Το κάδμιο έχει ταξινομηθεί ως καρκινογόνο και έχει συσχετιστεί με βλάβες σε νεφρά, ήπαρ, πνεύμονες, καρδιαγγειακό και νευρικό σύστημα, καθώς και με μειωμένη γονιμότητα και δυσμενείς επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εμβρύου.
«Ο μόλυβδος είναι νευροτοξική ουσία και δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο έκθεσης», είπε ο Moos. «Η Ευρώπη έχει περάσει δεκαετίες προσπαθώντας να απομακρύνει τον μόλυβδο από την καθημερινή ζωή, και όμως συνεχίζουμε να τον βρίσκουμε σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης».
Η ευρύτερη εικόνα για την ασφάλεια παραμένει ανησυχητική. Οι έλεγχοι που πραγματοποίησε η BEUC σε διασυνοριακές διαδικτυακές αγορές έδειξαν ότι το 69 τοις εκατό των προϊόντων που αξιολογήθηκαν, συμπεριλαμβανομένων ενδυμάτων, αξεσουάρ και παιχνιδιών, που εισέρχονται στην ΕΕ από πλατφόρμες όπως η Shein και η Temu, ήταν νομικά μη συμμορφούμενα και δεν πληρούσαν τα βασικά ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας και υγείας.